Zasady gospodarcze określone w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej

18.01.2019 2 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest możliwe dla każdego na równych warunkach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Ta podstawowa zasada wolności rozumiana jest jako sytuacja, w której możemy dokonywać wyborów spośród wszystkich dostępnych opcji.

Istotą tych „dostępnych opcji” są ograniczenia związane z tzw. interesem społecznym, państwowym czy wreszcie wymagania co do posiadanych kwalifikacji przez przedsiębiorcę. Każda z tych kategorii ograniczeń jest płynna. Przeszłość wskazuje jednoznacznie na zmienność sfer, które państwo raz uwalnia, a raz ogranicza.

Co do zasady, działalność gospodarcza nie wymaga zgody. Jej rozpoczęcie musi być jednak zgłoszone do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Uzyskanie tego wpisu formalnie rozpoczyna byt przedsiębiorcy.

Ustawa o swobodzie działalności określa dziedziny aktywności gospodarczej (zarobkowej) w następujących dziedzinach: działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Te ostatnie określenia wskazują na ważne założenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – nie ma mieć charakteru incydentalności, a (choć z założenia) ma być trwałą, zarobkową (tj. obliczoną na zysk, utrzymanie siebie i rodziny).

Zasada uczciwej konkurencji

Ze względu na cele działalności i jej otoczenie, naczelną zasadą prowadzenia działalności gospodarczej jest zasada uczciwej konkurencji. Pojęcie to odnosi się zarówno do relacji przedsiębiorca – klient, ale również (a może przede wszystkim) do powiązań wzajemnych pomiędzy przedsiębiorcami.

Pojęcie to należy rozumieć szeroko. Odnosi się ono nie tylko do relacji cena – jakość, cena – gwarancja czy cena – ilość. Uczciwa konkurencja to w znacznej mierze działalność wykonywana według tych samych zasad podatkowych i ubezpieczeniowych. Zaburzenie w zakresie ponoszenia kosztów przez poszczególne podmioty zawsze prowadzi do jednego z dwóch negatywnych skutków: uczciwe podmioty ze względu na nieuczciwą konkurencję upadają, lub w celu utrzymania się przechodzą do szarej strefy.

Prowadzenie działalności gospodarczej to zbiór szczegółowych obowiązków, służących ochronie innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym, bez względu na to czy są nimi inne podmioty, czy odbiorcy – konsumenci.

Ilość obowiązków, ale i zasad uczciwej konkurencji i dobrych obyczajów jest pokaźna. Do wszystkich pomiotów gospodarczych zastosowanie mają przepisy prawa podatkowego (częściowo wspólne dla wszystkich, w części różne w zależności od wyboru formy opodatkowania) jak również przepisy powszechnego systemu ubezpieczeniowego.

W zakresie odpowiedzialności za naruszenie przepisów podatkowych, kodeks karny skarbowy przewiduje dwie formy odpowiedzialności:

– za wykroczenia,

– za przestępstwa.

Choć w porównaniu z Kodeksem karnym, przewidującym kary nawet 10 lat, Kodeks karny skarbowy zasadniczo operuje karami pozbawienia wolności w przedziale 2 – 3 lat, to zasadniczym celem KKS-u jest zagrożenie karą w celu wykonania obowiązków podatkowych, zaś podstawową sankcją jest grzywna. Jej wysokość zależna jest od ilości i wysokości obowiązujących stawek dziennych. W roku 2018 za wykroczenie można otrzymać grzywnę w maksymalnej wysokości to 42.000 zł. zaś w przypadku przestępstwa górna granica iloczynu ilości stawek dziennych i jej wartości w bieżącym roku wynosi 20.160.000 zł.

Choć kary w górnej granicy raczej nie są orzekane, to nawet pułap 25% górnej granicy jest dla większości przedsiębiorców poważną kwotą, mogącą zrujnować nie tylko plany dotyczące działalności, ale również całego prywatnego życia.

 

Kamil Wiśniowski

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018