Zasady finansowania stypendiów i wynagrodzeń studentów i doktorantów – Stanowisko Rady NCN

24.06.2019 4 minuty na przeczytanie artykułu

Konsekwencji Ustawy 2.0. ciąg dalszy. Wobec wejścia w życie nowych przepisów również Narodowe Centrum Nauki zostało zmuszone do podjęcia szeregu decyzji zmierzających do wypełnienia nowych obowiązków nakładanych na instytucje naukowe oraz finansując naukę, do czego dedykowany jest właśnie NCN. Pod koniec marca obecnego roku, w odpowiedzi na diametralne zmiany w kształceniu doktorantów i studentów, oraz szeregu nowych uregulowań w ramach finansowego wsparcia tych grup, również Rada NCN zmieniła zasady finansowania przez Narodowe Centrum Nauki stypendiów i wynagrodzeń dla studentów i doktorantów zaangażowanych w realizację zadań w projektach badawczych finansowanych przez Centrum. Do czego sprowadzają się owe zmiany dzisiaj słów kilka.

 

Nowe zasady

Narodowe Centrum Nauki podzieliło wprowadzone zmiany na trzy zasadnicze kategorie, które obejmują kolejno:

  • Wydzielenie odrębnego budżetu dla studentów i doktorantów w projektach badawczych finansowanych w ramach konkursów: OPUS, SONATA, SONATA BIS i MAESTRO.

W tym zakresie zmiana dotyczy wyraźnego wydzielenia dodatkowego budżetu, po raz pierwszy dedykowanego i przewidzianego wyłącznie dla studentów i doktorantów. Ów budżet będzie rzecz jasna bezpośrednio związany z realizacją danego projektu, jednak będzie jednoznacznie przeznaczony na finansowanie udziału studentów i doktorantów, zaangażowanych do wykonywania zadań w projekcie.  NCN przewidział jednak ograniczenie wysokości tego budżetu w przeliczeniu na każdy miesiąc realizacji projektu, które wynosi:

  • 5 tys. zł w konkursie SONATA,
  • 10 tys. zł w konkursach OPUS i SONATA BIS,
  • 15 tys. zł w konkursie MAESTRO.

Ponadto w konkursach PRELUDIUM i SONATINA wynagrodzenie dla studentów i doktorantów może być finansowane z puli wynagrodzeń dodatkowych przewidzianych dla kierownika i wykonawców, w łącznej wysokości co najwyżej 1,5 tys. zł miesięcznie1)).

  • Ustalenie maksymalnej kwoty w wysokości 5 tys. zł miesięcznie z przeznaczeniem na stypendia lub wynagrodzenia dla danego studenta lub doktoranta.

Druga zmiana dotyczy już bezpośrednio ustalenia granicy maksymalnej kwoty, jaką może uzyskać student lub doktorant, w ramach miesięcznego stypendium lub wynagrodzenia. NCN ustaliło, iż łączna kwota stypendiów oraz wynagrodzeń otrzymywanych w ramach kosztów bezpośrednich projektów badawczych finansowanych przez NCN z przeznaczeniem dla danego studenta lub doktoranta nie może przekroczyć 5 tys. zł miesięcznie. Ww. limit uwzględnia ponadto pozapłacowe koszty pracy, a w przypadku stypendiów doktoranckich, także koszty składek na ubezpieczenie społeczne (emerytalno-rentowe oraz wypadkowe). Niezwykle istotne jest również, iż do ustalonego limitu nie wlicza się wynagrodzenia przewidzianego dla kierownika projektu finansowanego w ramach konkursu PRELUDIUM oraz stypendium doktorskiego przyznanego w ramach konkursu ETIUDA2).

  • Umożliwienie elastycznego sposobu finansowania doktorantów zaangażowanych w realizację projektu, dopasowanego do potrzeb kierownika projektu i zasad obowiązujących w podmiocie, w którym realizowany jest projekt badawczy.

Ostatnia kategoria zmian wprowadza najdalej idące nowości, wyraźnie uelastyczniając zasady finansowania udziału studentów i doktorantów w projektach NCN. Zasadniczo dotyczy ona nowych rozwiązań odnoszących się do form otrzymania stypendium, które mogą przybrać postać stypendium naukowego NCN lub wynagrodzenia.

Te pierwsze finansowane są z uwzględnieniem przepisów Regulaminu przyznawania stypendiów naukowych w projektach badawczych finansowanych ze środków Narodowego Centrum Nauki, określonym przez Radę NCN uchwałą nr 25/2019 z dnia 14 marca 2019 r. Są one przyznawane, oczywiście w ramach projektów badawczych finansowanych ze środków NCN, przede wszystkim w celu włączenia studentów i doktorantów w realizację projektów badawczych oraz stworzenie lepszych warunków ich rozwoju naukowego. Idąc dalej — Stypendium naukowe NCN może być przyznane osobie, która jest studentem studiów: pierwszego stopnia, drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, realizowanych w uczelniach na terytorium Polski; jest uczestnikiem studiów doktoranckich lub jest doktorantem w szkole doktorskiej. Owa elastyczność nowych zasad objawia się przede wszystkim w zasadach, iż:

  • stypendium naukowe NCN wynosi od 1000 zł do 5000 zł miesięcznie, a jego wysokość ustala kierownik projektu w zależności od zakresu zadań, jakie przewiduje dla stypendysty w danym projekcie badawczym;
  • stypendium naukowe NCN można łączyć z innymi stypendiami oraz wynagrodzeniami finansowanymi ze środków NCN przyznanymi w ramach więcej niż jednego projektu badawczego z tym, że łączna kwota pobieranych stypendiów i wynagrodzeń nie może przekroczyć 5000 zł miesięcznie.

Ponadto stypendium przyznawane jest w trybie konkursowym. Samo stypendium naukowe NCN wypłacane jest natomiast stypendyście na podstawie umowy stypendialnej, zawartej w formie pisemnej między podmiotem, w którym realizowany jest projekt badawczy, a osobą, której przyznano stypendium. W umowie określa się zakres wykonywania prac w projekcie badawczym, wysokość tego stypendium, okres i warunki jego wypłacania3).

Wynagrodzenie z kolei jest wypłacane na podstawie umowy o pracę w pełnym lub częściowym wymiarze czasu pracy bądź umowy cywilnoprawnej. Jeżeli student lub doktorant jest zatrudniony w podmiocie realizującym projekt badawczy na podstawie umowy o pracę, może otrzymywać wynagrodzenie ze środków projektu w innej formie niż na podstawie umowy cywilnoprawnej4).

Odrębnego miejsca wymaga również omówienie kwestii doktorantów szkoły doktorskiej oraz zasad pobierania przez nich właśnie stypendiów NCN. Otóż zgodnie z przyjętymi przez Centrum nowymi zasadami, jeżeli doktorant przez cały okres realizacji przez niego zadań w projekcie będzie spełniał wymagania niezbędne do pobierania stypendium doktoranckiego a określone przepisami ustawy 2.0, to wówczas środki zapewnione przez NCN na realizację projektów mogą uwzględniać finansowanie stypendium doktoranckiego i w zasadzie tylko doktoranckiego. Ta zmiana ma przede wszystkim umożliwić uczelniom prowadzącym szkoły doktorskie częściowe finansowanie obligatoryjnych stypendiów doktoranckich ze środków NCN. Ponadto sami doktoranci mogą szukać dodatkowych środków zwiększających finalnie otrzymywane przez nich kwoty, w ramach wynagrodzeń i stypendiów NCN, jeżeli ostatecznie nie przekroczą limitu 5000 zł5).

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019

   [ + ]

1.Stanowisko Rady NCN w sprawie zasad finansowania stypendiów i wynagrodzeń studentów i doktorantów zaangażowanych do realizacji zadań w projektach badawczych finansowanych przez NCN (https://ncn.gov.pl/aktualnosci/2019-03-25-stanowisko-ncn-studenci-doktoranci-w-projektach
2, 5.Ibid.
3.Załącznik do uchwały Rady NCN nr 25/2019 z dnia 14 marca 2019 r. Regulamin przyznawania stypendiów naukowych NCN w projektach badawczych finansowanych ze środków narodowego centrum nauki
4.Stanowisko Rady NCN w sprawie zasad finansowania stypendiów i wynagrodzeń studentów i doktorantów zaangażowanych do realizacji zadań w projektach badawczych finansowanych przez NCN (https://ncn.gov.pl/aktualnosci/2019-03-25-stanowisko-ncn-studenci-doktoranci-w-projektach).