Zaraźliwe emocje i emocjonalność mózgu

16.01.2018 2 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

Interakcje są nieodłączną częścią życia każdego człowieka, nie bez przyczyny mówi się, że człowiek jest istotą społeczną. Często też używa się określeń takich jak zarażanie pozytywną energią, o niektórych mówi się: wampiry energetyczne, ale czy tak naprawdę możemy odczuwać pewne emocje „zarażając” się nimi od innych? Aby to wyjaśnić dr hab. Ewelina Knapska z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego Polskiej Akademii Nauk w Warszawie podjęła się badań nad emocjonalnością mózgu w ramach otrzymanego przez nią grantu Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC Starting Grant).

 

Badacze z Instytutu będą mogli w eksperymentach przeprowadzanych na szczurach przyglądać się działaniu ciała migdałowatego, które odpowiada za przetwarzanie emocji. Pobudzenie ciał migdałowatego obserwuje się w największym stopniu przy emocjach negatywnych, takich jak strach wywołany zagrożeniem, jednak uaktywnia się ono także w przypadkach interakcji z pobudzonymi emocjonalnie istotami, gdyż jest zaangażowane w kontrolowanie emocji społecznych.

Dr hab. Ewelina Knapska, w odniesieniu do nowych pól badawczych neurobiologii, wskazuje, że w swoich badaniach stara się odnaleźć odpowiedź na pytanie, czy w ludzkim mózgu znajdują się grupy komórek, które aktywowane będą tylko przez emocje społeczne.

W badaniach przeprowadzanych na szczurach naukowcy wykorzystują optogenetykę, która pozwala na kontrolowanie nawet bardzo małych fragmentów ciała migdałowatego u szczurów. Tym samym badacze mogę pozwolić sobie na wyłączanie i włączanie kolejnych grup neuronów, obserwując jednocześnie reakcję na interakcję z innym, silnie pobudzonym emocjonalnie, szczurem. Jest to możliwe dzięki wcześniejszym modyfikacjom genetycznym, w wyniku których w błonach komórkowych neuronów pojawiają się światłoczułe białka, pełniące rolę kanałów jonowych.

Ze względu na konieczność wprowadzania modyfikacji genetycznych badania takie nie mogą być przeprowadzone na ludziach, mimo wszystko jednak będą miały one istotny wymiar praktyczny, gdyż wiele elementów dotyczących np. autyzmu (zaburzenie w rozumieniu emocji innych ludzi), czy psychopatii (rozumienie emocji nie jest zaburzone, jednak występują braki poczucia winy po wyrządzeniu krzywdy), wykazuje podobne podłoże, zarówno u szczurów, jak i u ludzi. Na przykład w eksperymencie przeprowadzonym na szczurach okazało się, że kiedy jeden szczur zostawał pozostawiony zamknięty w klatce, z której nie mógł się uwolnić, a drugi pozostawał poza nią – pierwszym działaniem tego drugiego było uwolnienie osobnika uwięzionego. Co więcej, nawet przy dodaniu bodźca, jakim było kuszenie szczura pozostającego na wolności czekoladą, po krótkotrwałym zainteresowaniu smakołykiem – przystępował on do ratowania tego pierwszego z opresji. Ponadto – często później dzielił się z nim czekoladą. Przywołany przez badaczkę eksperyment świadczy o tym, że zachowania empatyczne możemy obserwować także wśród gryzoni. Wskazuje to też, że empatia nie jest cechą specyficznie ludzką.

Dr hab. Ewelina Knapska przyznaje, że pomysł na badania zrodził się już w trakcie tworzenia pracy doktorskiej, w której badała, w jaki sposób u szczurów działa zarażanie strachem, a przede wszystkim w jaki sposób reaguje w tym przypadku mózg. Wstępne badania potwierdziły, że strach jednego szczura aktywuje neurony w ciele migdałowatym drugiego osobnika, co umożliwiło aplikowanie o grant. Zarażanie emocjonalne, jak wskazuje dr hab. Ewelina Knapska, uważane jest za pierwotną formę empatii, dzięki której możliwe są kolejne etapy odczuwania empatycznego. Pojawienie się optogenetyki stało się więc szansą na pogłębienie badań.

Grant Europejskiej Rady ds. Badań Naukowy wiąże się z prestiżem i jest ogromnym wyróżnieniem dla naukowca. Pozwala na umiędzynarodowienie kadry, ułatwia zdobycie wysoko wykwalifikowanych współpracowników, a także niesie za sobą korzyści naukowe i jest wysoce pożądany przez najlepsze uniwersytety i instytuty badawcze.

Źródła:

http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C412406%2Cpolka-prowadzi-badania-nad-emocjonalnoscia-mozgu.html

http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C411719%2Cdusza-towarzystwa-czy-przystosowany-samotnik—jak-spoleczny-jest-mozg.html

http://www.naukaonline.pl/news/item/3158-erc-starting-grants-2016-dla-polakow-ewelina-knapska

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2016-2017