Jak zadbać o naukowość swojej publikacji?

10.02.2019 2 minuty na przeczytanie artykułu

Stwierdzenie, iż obecnie cierpimy na nadmiar niskiej jakości tekstów naukowych, których nikt nie czyta nie będzie zbyt kontrowersyjne. Na co powinni zwrócić uwagę młodzi badacze, aby zwiększyć walory naukowe swoich publikacji?

Podstawową czynnością, która tworzy naukowość publikacji jest odpowiedni dobór tematu. Przede wszystkim musi on w jakiś sposób objaśniać rzeczywistość, być rzeczowy i istotny. Jego znaczenie warto także przybliżyć na samym początku pracy. Dzięki dobremu sformułowaniu tematu nie tylko łatwiej o stworzenie zaplecza bibliograficznego, ale również sprawdzenie czy ktoś już nie miał identycznego pomysłu. Jeśli tak by się stało to wskazane byłoby opisanie go pod innym kątem niż zrobiły to już istniejące dzieła.

Kolejnym etapem niezbędnym do stworzenia tekstu o charakterze naukowym jest przegląd już istniejącej literatury. Im lepiej praca obudowana bibliograficznie i częściej odwołująca się do rozmaitych teorii tym większe prawdopodobieństwo, że będzie wnosić nową wartość. W wielu przypadkach warto również pochylić się nad zagranicznymi wydawnictwami. To pracochłonny i wymagający czasu element, ale znacznie wzmacniający wartość merytoryczną. Należy przy tym pamiętać o krytyczności i wykorzystywaniu jedynie sprawdzonych źródeł.

Z drugiej strony niezbędnym aspektem jest również pamięć o wkładzie własnym. Praca nie może być jedynie oschłym streszczeniem istniejącej już literatury. Aby zyskać na wartości powinna wnosić coś nowego – np. samodzielnie przeprowadzone badanie bądź wnioski odbiegające od tych sformułowanych w przeszłości. To nie tylko zwiększa atrakacyjność pracy, ale daje też szanse na cytowalność publikacji – przyszli autorzy prac o podobnej tematyce będą się mogli odwołać do naszego dzieła. Przy przeprowadzeniu badania trzeba także pamiętać o zachowaniu zasad metodologicznych, postawieniu hipotezy, sformułowaniu pytań badawczych czy określeniu zmiennych. W przeciwnym razie łatwo narazić się na otrzymanie nieprzychylnych recenzji.

Inną sprawą o której należy pamiętać jest stosowny język i konstrukcja pracy. To też ważny element podkreślający wiarygodność pracy, który sprzyja zachowaniu przejrzystości wywodu. Z tego powodu warto posługiwać się charakterystycznym dla danej dziedziny językiem, dbając jednocześnie o zrozumiałość przekazywanych treści. Podstawą jest natomiast pamiętanie o odpowiedniej redakcji przypisów, ale także dbałość o precyzję wypowiedzi.

Konieczna jest także uczciwość badawcza, polegająca na niewprowadzaniu czytelnika w błąd i zachowaniu obiektywności. Należy oddzielić przedstawiane fakty od personalnych opinii, które zazwyczaj mogą znaleźć się dopiero w zakończeniu. Zalecana jest także ostrożność w formułowaniu zbyt ostrych wniosków, niepopartych wynikami badań.

Niestety, współcześnie często można natknąć się na teksty naukowe nie spełniające powyższych kryteriów. Może to rodzić wśród młodych naukowców uzasadnioną pokusę, że „skoro inni tak mogą, to ja też”. Warto jednak wówczas pamiętać, iż prawdziwa nauka to nie tylko punkty i spełnianie wymagań, ale także wytrwałe dążenie do prawdy. A tylko pamiętając o najwyższych standardach można się do niej zbliżyć.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019