Zadania Rzecznika Praw Obywatelskich

11.01.2019 1 minuta na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Rzecznik Praw Obywatelskich to konstytucyjny organ mający na celu przede wszystkim ochronę praw jednostki. Można do niego zgłaszać wszelkie przejawy łamania prawa w tym zakresie.

Rzecznik Praw Obywatelskich to instytucja powstała w 1809 roku w Szwecji, skąd wywodzi się tradycyjna i uniwersalna nazwa tego urzędu – Ombudsman. Zgodnie z art. 208 Konstytucji, RPO stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz w innych aktach normatywnych. Dlatego też może zwrócić się do niego każdy – zarówno Polak, jak i obcokrajowiec. RPO interweniuje w takich sprawach jak np. pogwałcenie praw osób niepełnosprawnych, dyskryminacja czy naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej.

Rzecznik Praw Obywatelskich może dokonać sprawdzenia sytuacji we wskazanej instytucji, a także jeśli stwierdzi w niej trwałe uchybienia wystosować tzw. wystąpienie problemowe. Innymi uprawnieniami RPO jest: możliwość zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o uznanie określonych przepisów za niekonstytucyjne bądź też skarga kasacyjna czy pytanie prawne do Sądu Najwyższego.

Stosunkowo nowym uprawnieniem RPO jest tzw. skarga nadzwyczajna, a więc skierowanie do Sądu Najwyższego sprawy w której zapadł już prawomocny wyrok nie dawniej niż pięć lat wcześniej (obecnie jednak zaskarżyć można wyroki uprawomocnione po 17 października 1997 roku). SN może uchylić wyrok w całości lub w części bądź skierować sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wniosek do RPO jest zawsze w pełni bezpłatny i nie jest obwarowany wymogami formalnymi poza podpisaniem się i jasnym nakreśleniem swojej sytuacji. Należy jednak pamiętać, że RPO nie pełni w żaden sposób funkcji sądowniczej i nawet ewentualne uwzględnienie przez niego naszego wniosku nie świadczy jeszcze np. o rozstrzygnięciu sporu czy uznaniu prawnym przedstawionych przez nas racji. Warunkiem złożenia wniosku do RPO jest również wyczerpanie dostępnej drogi odwoławczej.

Rzecznik Praw Obywatelskich jest powoływany przez Sejm za zgodą Senatu na okres pięciu lat. Obecnie funkcję tę pełni Adam Bodnar. Choć siedziba Rzecznika znajduje się w Warszawie, to z wnioskiem można zgłosić się także do biur w Katowicach, Gdańsku i Wrocławiu. Istnieje także możliwość porady telefonicznej za pośrednictwem specjalnej infolinii.

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018