Jak uzyskać nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym?

06.12.2017 6 minuty na przeczytanie artykułu
Projekt edukacji ekonomicznej

Postępowanie upominawcze jest dla przedsiębiorców obok postępowania nakazowego i elektronicznego postępowania upominawczego jednym z najbardziej dogodnych sposobów sądowego dochodzenia roszczeń przeciwko kontrahentom. Podstawową zaletą ww. postępowań jest to, że powód może relatywnie szybko (bez konieczności uprzedniego wyznaczania przez Sąd rozprawy, przesłuchiwania świadków i stron) uzyskać nakaz zapłaty – orzeczenie, które podobnie jak wyrok stanowi tytuł egzekucyjny (i ma taką samą jak wyrok moc prawną). Poniżej omówimy pokrótce postępowanie upominawcze – ze względu na łatwość, z jaką można uzyskać nakaz zapłaty w tym postępowaniu.

Właściwość Sądu

Pozew w postępowaniu upominawczym wnosi się w zależności od wysokości wartości przedmiotu sporu (tj. wysokości żądanej kwoty) do Sądu Rejonowego, albo Okręgowego. Sprawa, w której przedsiębiorca dochodzi roszczenia przeciwko innemu przedsiębiorcy rozpoznawana będzie w wydziale gospodarczym.

Zakwalifikowanie sprawy do postępowania upominawczego

Przepisy regulujące postępowanie upominawcze nie nakładają żadnych szczególnych wymogów co do warunków formalnych pozwu. Przedsiębiorca wnosi więc do sądu pozew w takiej formie, jakby sprawa miała zostać rozpoznana w postępowaniu zwykłym. Oceny czy dana sprawa kwalifikuje się do postępowania upominawczego dokonuje Sąd
z urzędu po wpłynięciu pozwu.
Jakkolwiek nie jest to konieczne, warto jednak w pozwie zamieścić formułę: ,,Wnoszę o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym”. Jeśli Sąd analizując treść pozwu uzna, że sprawa nie nadaje się do rozpoznania
w postępowaniu upominawczym, to wówczas wyznaczy on rozprawę, zarządzi doręczenie pozwu pozwanemu, a sprawa będzie się toczyła według ogólnych zasad postępowania cywilnego.

Przedsiębiorca, który wnosi pozew do sądu musi pamiętać, że jeśli dochodzi on:

1) roszczeń wynikających z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dwudziestu tysięcy złotych, a w sprawach o roszczenia wynikające z rękojmi, gwarancji jakości lub z niezgodności rzeczy sprzedanej konsumentowi z umową, jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty;

2) roszczeń o zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej bez względu na wartość przedmiotu sporu

– to sprawa kwalifikuje się jednocześnie do postępowania uproszczonego i pozew należy złożyć na urzędowym formularzu (dostępnym na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości).

Przesłanki wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym

Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym może wydać zarówno Sąd, jak
i Referendarz Sądowy. To, przez kogo zostanie wydany nakaz zapłaty nie ma żadnego znaczenia dla stron postępowania. Zarówno nakaz wydany przez Sąd, jak i Referendarza mają jednakową moc prawną.

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym wydaję się, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego. Innymi słowy, nakaz zapłaty może być wydany jeśli powód żąda zasądzenia na swoją rzecz określonej kwoty pieniężnej (zarówno w walucie polskiej, jak i w walucie obcej). Nakaz zapłaty nie może być natomiast wydany jeśli powód dochodzi np. wydania rzeczy, albo nakazania określonego zachowania.

Sąd wydając nakaz opiera się wyłącznie na twierdzeniach powoda zawartych w pozwie
i dokumentach załączonych do pozwu.
Przed wydaniem nakazu zapłaty Sąd nie wyznacza żadnej rozprawy i nie zawiadamia pozwanego o pozwie. Można więc powiedzieć, że to od treści pozwu (i załączonych dokumentów) w praktyce będzie zależało, czy nakaz zapłaty
w postępowaniu upominawczym zostanie wydany czy też nie.

Zgodnie z art. 499 § 1 kodeksu postępowania cywilnego nakaz zapłaty nie może być wydany jeśli:

1) roszczenie jest oczywiście bezzasadne (np. sama treść pozwu wskazuje, że wprawdzie roszczenie wobec pozwanego istnieje, ale z treści dokumentów wynika, że przysługuje ono komu innemu niż powodowi);

2) przytoczone okoliczności budzą wątpliwość (np. dokumenty załączone do pozwu pozostają w sprzeczności z okolicznościami przytoczonymi w pozwie, albo same dokumenty budzą wątpliwości);

3) zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego (np. z treści pozwu wynika, że powód domaga się zapłaty za usługę, której jeszcze nie wykonał);

4) miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo gdyby doręczenie mu nakazu nie mogło nastąpić w kraju (nakaz zapłaty nie będzie więc wydany, jeśli pozwany ma miejsce zamieszkania albo siedzibę za granicą).

Najczęściej nakazy zapłaty w postępowaniu upominawczym wydaje się, jeśli przedsiębiorca dochodzi zapłaty za wykonanie umowy (np. wykonanie dzieła, usługi czy sprzedaż towarów), albo też dochodzi roszczeń z innych tytułów, np. z tytułu kar umownych. Najczęściej, aby uzyskać nakaz zapłaty wystarczy załączyć do pozwu: umowę zawartą
z kontrahentem, wystawione faktury VAT (najlepiej wraz z potwierdzeniami ich wysłania pozwanemu) oraz wezwania do zapłaty. Jak nietrudno się domyślić, nakazy zapłaty
w postępowaniu upominawczym są orzeczeniami bardzo często wydawanymi
w wydziałach gospodarczych sądów rejonowych i okręgowych. Nie można raczej liczyć na wydanie nakazu zapłaty w sprawach, w których już z treści pozwu wynika, że dla ustalenia wysokości roszczenia konieczne będzie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (np. w sprawach o odszkodowanie, gdzie wysokość szkody nie wynika z żadnego załączonego do pozwu dokumentu).

Treść nakazu zapłaty

Przykładowa treść nakazu jest następująca: ,,Sąd/ Referendarz Sądowy nakazuje Michałowi Malinowskiemu, aby zapłacił Janowi Kowalskiemu kwotę 10.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 500 zł tytułem kosztów postępowania – w terminie dwóch tygodni od doręczenia tego nakazu, albo wniósł w tym terminie sprzeciw.”

Przedsiębiorca, który ma zamiar uzyskać nakaz zapłaty musi mieć na uwadze, że nakaz zapłaty może być wydany tylko w przypadku, gdy Sąd uznaje, że żądanie pozwu jest
w całości uzasadnione na tyle, aby wydać nakaz zapłaty. Sąd nie ma bowiem możliwości wydania nakazu zapłaty co do części roszczenia (np. co do 6.000 zł), a co do pozostałej części roszczenia (np. 4.000 zł) – skierowania sprawy na rozprawę. Odnosi się to również do roszczenia o odsetki. Nakaz zapłaty będzie więc wydany tylko wtedy, jeśli powód prawidłowo (w świetle załączonych do pozwu dokumentów i twierdzeń pozwu) określi zarówno wysokość roszczenia głównego, jak i prawidłowo wskaże okres za jaki mają być zasądzone odsetki. Powyższa okoliczność ma bardzo doniosłe znaczenie praktyczne dla przedsiębiorcy. Jeśli przedsiębiorcy bardzo zależy, aby uzyskać nakaz zapłaty powinien on wystąpić do sądu z tą częścią roszczenia, co do której (w świetle załączonych dokumentów) Sąd nie poweźmie żadnych wątpliwości. Pozostałą część roszczenia (mniej ,,pewnego” dowodowo) powód zawsze będzie mógł dochodzić w osobnym procesie. W przypadku wątpliwości co do daty początkowej naliczania odsetek lepiej jest wskazać datę późniejszą (w stosunku do daty wymagalności roszczenia) niż zbyt wczesną. Jeśli bowiem Sąd stwierdzi, że roszczenie o odsetki choćby tylko co do jednego dnia jest niezasadne, wówczas nie wyda nakazu zapłaty.

Doręczenie nakazu zapłaty

Po wydaniu nakazy zapłaty Sąd doręcza go powodowi i pozwanemu. Dopiero na tym etapie pozwany dowiaduje się o wszczętym przeciwko niemu postępowaniu. Nakaz zapłaty pozwanemu doręcza się wraz z pozwem. Pozwany ma możliwość w ciągu 2 tygodni od otrzymania nakazu zapłaty wnieść sprzeciw do sądu. Jeśli pozwany nie wniesie sprzeciwu, nakaz zapłaty uprawomocni się. Wówczas powód będzie mógł wystąpić do Sądu o nadanie nakazowi klauzuli wykonalności, po to, by w dalszej kolejności wszcząć postępowanie egzekucyjne. Jeśli zaś pozwany wniesie sprzeciw, nakaz zapłaty traci moc. Utrata mocy oznacza taki stan prawny, jakby nakaz zapłaty w ogóle nie został wydany. Po skutecznym wniesieniu sprzeciwu Sąd wyznacza rozprawę oraz zarządza doręczenie powodowi sprzeciwu wraz z wezwaniem na rozprawę. Zazwyczaj wraz z doręczeniem sprzeciwu Sąd zobowiązuje powoda do odniesienia się do twierdzeń zawartych w sprzeciwie. Wówczas, powód powinien zgłosić wszelkie dowody przydatne do odparcia twierdzeń pozwanego. Powinien on np. zgłosić dowody z zeznań świadków lub przesłuchania stron (o ile nie zgłosił ich w pozwie). Zawsze jednak bezpieczniejsze jest zgłaszanie wszelkich dowodów
(w tym dowodu z zeznań świadków i stron) już w pozwie (również wtedy, gdy powód liczy na wydanie nakazu zapłaty). Po skutecznym wniesieniu sprzeciwu postępowanie toczy się według ogólnych zasad.

 

 

Jacek Golan – aplikant adwokacki w Izbie Adwokackiej w Warszawie, absolwent WPiA UW, ukończył aplikację ogólną w KSSiP w Krakowie, specjalizuje się w problematyce procesów cywilnych, pracuje w Kancelarii Adwokackiej w Warszawie.