Ustawy o Sieci Badawczej Łukasiewicz

21.05.2019 4 minuty na przeczytanie artykułu

Długa i niełatwa była droga ustawy tworzącej pierwszą polską sieć badawczą, pierwszą z prawdziwego zdarzenia i z konkretnymi kompetencjami. Początkowo projekt Ustawy o Sieci Badawczej Łukasiewicz był projektem rządowym przygotowanym w gmachu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a do Sejmu trafił jeszcze na początku stycznia 2018 roku.

 

Nie znalazł on jednak wystarczającego poparcia, niezbędnego do zgodnego z obietnicami jak najszybszego jego uchwalenia. W międzyczasie weszła w życie nowa Ustawa — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, i po wielu perypetiach, projektodawcy zdecydowali się na wycofanie projektu, jego zaktualizowanie i przedstawienie już jako poselskiego, wobec którego nie mają zastosowania liczne formalizmy obecne przy uchwalania projektów poszczególnych ministerstw. Niezależnie od trybu procedowania ustawy ani powodów zmiany podmiotu zgłaszającego ustawę, trzeba zaznaczyć, że projekt poselski jest w zdecydowanej większości bardzo podobny do pierwotnych rozwiązań przygotowanych przez resort nauki, co pozwoliło na jego ostateczne uchwalenie w dniu 21 lutego 2019 roku.

Ustawa weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2019 r., oprócz kilku postanowień, które zaczną być stosowane rok później. Ponadto na początku kwietnia pierwszym Prezesem Sieci Badawczej Łukasiewicz został Piotr Dardziński, dotychczas pełniący funkcję wiceministra w resorcie nauki, w którego kompetencjach pozostawało przede wszystkim rozwijanie współpracy nauki i biznesu. Był odpowiedzialny między innymi za sprawowanie nadzoru nad NCBiR, NAWA, a także instytut badawczy Ośrodek Przetwarzania Informacji.  Brał również udział w pracach nad pierwszą i drugą ustawą o innowacyjności1). Czas powołania szefa nowego podmiotu to najlepszy moment na bliższe zapoznanie się z ostatecznym kształtem przepisów regulujących zasady funkcjonowania Sieci Badawczej Łukasiewicz, która już niedługo ma sprawić,
iż współpraca nauki z biznesem nareszcie zacznie przynosić zauważalne efekty.

Sieć Badawcza Łukasiewicz – czym jest?

Przechodząc jednak do sedna, w olbrzymim skrócie, Sieć Badawcza Łukasiewicz ma stanowić „pomost pomiędzy nauką a gospodarką”, a ściślej rzecz ujmując naukowo — eksperckie zaplecze opracowujące badania, udzielające licencji, sprzedające wyniki swoich analiz i testów, a także udostępniające przedstawicielom gospodarki i przemysłu zaplecze technologiczne oraz przeszkolone kadry, do tej pory dostępne jedynie dla członków środowiska naukowego. Polska od lat boryka się z problemem braku realnej współpracy pomiędzy biznesem a polskimi badaczami, co przekłada się na marnotrawienie olbrzymich zasobów polskiej nauki. Sieć Badawcza Łukasiewicz ma być właśnie, odpowiedzą na ten brak i niezbędnym partnerem biznesowym, który przyczyni się do faktycznej komercjalizacji polskiej nauki tam, gdzie to możliwe i opłacalne. Uściślając, Sieć ma odpowiadać zasadniczo za transfer wiedzy do gospodarki, prowadzenie badań w obszarach strategicznych dla rozwoju państwa, wzmocnienie pozycji międzynarodowej polskiej nauki oraz zabezpieczenie zaplecza badawczego i analitycznego dla Rządu RP2). Centrum Łukasiewicz i instytuty Sieci mogą zawierać również z uczelniami umowy o współpracy, w szczególności w zakresie prowadzenia badań naukowych, prac rozwojowych i komercjalizacji, a także kształcenia kadr.

Struktura Sieci

Co do struktury to Sieć Badawczą Łukasiewicz, tworzą Centrum Łukasiewicz oraz instytuty działające w ramach Sieci, a w skład samej Sieci wchodzi 38 instytutów badawczych, w których zatrudnionych jest niemal 8 tysięcy pracowników3), w tym 1500 wykwalifikowanych ekspertów, posiadających także wartych kilkaset miliardów złotych specjalistycznych laboratoriów badawczych.

Kontynuując, Centrum Łukasiewicz jest państwową osobą prawną powołaną do planowania i koordynowania badań naukowych i prac rozwojowych, prowadzonych przez instytuty Sieci, a tym samym pełni niejako rolę moderatora czuwającego nad koordynowaniem aktywności instytutów, które to z kolei są państwowymi osobami prawnymi powołanymi do prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych.

Centrum Łukasiewicz odpowiada za zapewnienie mechanizmów współpracy podmiotów tworzących Sieć; zapewnienie środków finansowych na realizację celów Sieci; realizację projektów badawczych w ramach celu Sieci; komercjalizację wyników badań naukowych i prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami; współpracę międzynarodową w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych oraz komercjalizacji. Z kolei do zadań instytutów Sieci należy: realizacja projektów badawczych w ramach celu Sieci, komercjalizacja oraz współpraca międzynarodowa w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych oraz komercjalizacji. Co więcej, dla realizacji swoich celów, zarówno Centrum Łukasiewicz, jak i instytuty Sieci mogą tworzyć spółki kapitałowe, a także obejmować lub nabywać akcje lub udziały w takich spółkach.

Centrum Łukasiewicz i instytuty działają na podstawie statutów i regulaminów organizacyjnych. Statut Centrum Łukasiewicz zostanie nadany przez ministra właściwego do spraw nauki, w drodze rozporządzenia, natomiast statuty instytutów będą uchwalane przez rady instytutów. Regulamin organizacyjny Centrum Łukasiewicz ustala jego Prezes zaś regulaminy organizacyjne instytutów ich dyrektorzy, po zasięgnięciu opinii rad instytutów.

Cele i zadania

Podstawowa działalność i najważniejsze cele Sieci można nakreślić jako prowadzenie badań o kluczowym znaczeniu i komercjalizacja ich wyników. Żeby to osiągnąć, Sieć przede wszystkim jest odpowiedzialna za:

  • prowadzenie badań aplikacyjnych i prac rozwojowych, a w uzasadnionych przypadkach także badań podstawowych, szczególnie ważnych dla realizacji polityki gospodarczej i innowacyjnej państwa oraz polityki naukowej państwa,
  • transfer wiedzy oraz wdrażanie wyników badań naukowych i prac rozwojowych do gospodarki,
  • wspieranie polityki gospodarczej państwa, w szczególności przez dokonywanie prognoz trendów i skutków zmian technologicznych, które mogą mieć silny wpływ na społeczeństwo i jego rozwój, oraz analiz aktualnego stanu techniki oraz opracowywanie technologicznych map drogowych na potrzeby polityk publicznych,
  • prowadzenie działalności mającej na celu kształtowanie świadomości społecznej na temat zaawansowanych technologii.

Ponadto Centrum Łukasiewicz i instytuty Sieci mogą:

  • realizować projekty badawcze w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych innych niż określone wprost w ustawie;
  • produkować unikatową aparaturę badawczą i unikatowe materiały;
  • prowadzić działalność: metrologiczną, normalizacyjną i certyfikacyjną; w zakresie standaryzacji procesów wspierających rozwój innowacyjności; w zakresie popularyzacji nauki i wiedzy o nowych technologiach;
  • dokonywać oceny zgodności;
  • opracowywać prototypy nowych rozwiązań technologicznych na podstawie projektów badawczych realizowanych przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki,
  • prowadzić kursy i szkolenia kadr dla gospodarki;
  • prowadzić inną działalność związaną z charakterem Centrum Łukasiewicz albo instytutu

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019

   [ + ]

1.https://www.gov.pl/web/nauka/piotr-dardzinski-zostal-prezesem-sieci-badawczej-lukasiewicz?
2.https://www.gov.pl/web/nauka/lukasiewicz
3.http://lukasiewicz.gov.pl/organizacja/