Upadłość konsumencka – co oznacza dla upadłego? Cz. II

02.09.2019 4 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Kontynuujemy dzisiaj rozważania dotyczące głównych założeń procesu upadłości konsumenckiej, skupiając się kolejnych etapach, które nastąpią po wcześniejszym formalnym ogłoszeniu upadłości oraz korzyściach, które niesie ze sobą przedmiotowa procedura.

Otóż następne etapy zmierzają już bezpośrednio do ustalenia wartości majątku posiadanego przez dłużnika (upadłego) i tym samym jego likwidacji, czyli spieniężenia na rzecz zaspokojenia roszczeń wierzycieli. Przede wszystkim z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy właśnie zaspokojeniu wierzycieli upadłego. Co najważniejsze, w skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego. Podkreślić jednak należy, że do masy upadłości nie wchodzi określony przez ustawodawcę katalog dóbr, a przede wszystkim mienie, które jest wyłączone od egzekucji według Kodeksu Postępowania Cywilnego (np. przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla dłużnika i jego domowników, pościel, bielizna i ubranie codzienne, zapasy żywności i opału, czy też narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika) oraz wynagrodzenie za pracę upadłego w części niepodlegającej zajęciu. Równolegle wierzyciele, którzy chcą uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym, powinni w terminie oznaczonym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości zgłosić swoją wierzytelność. Następnie po upływie terminu do zgłoszenia wierzytelności i sprawdzeniu zgłoszonych wierzytelności syndyk niezwłocznie sporządza listę wierzytelności. Na podstawie tejże właśnie listy określającej liczbę wierzycieli oraz wysokości przysługujących im wierzytelności, dokonywany jest podział uzyskanych z likwidacji majątku dłużnika, środków pomiędzy wierzycieli ujętych na liście wierzytelności.

Po sporządzeniu listy wierzycieli i przysługujących im wierzytelności, oraz po sprzedaży majątku dłużnika, dochodzi do jego ostatecznego podziału. Syndyk sporządza i składa sędziemu-komisarzowi plan podziału funduszów masy upadłości, w którym przede wszystkim określa sumę podlegającą podziałowi; wymienia wierzytelności i prawa osób uczestniczących w podziale, a także określa sumę, jaka każdemu z uczestników przypada z podziału. Następnie po zatwierdzeniu planu podziału, syndyk wydaje wierzycielowi należną mu kwotę lub przelewa ją na odpowiedni rachunek bankowy. Po wykonaniu ostatecznego planu podziału, a gdy z uwagi na brak majątku upadłego plan podziału nie został sporządzony — po zatwierdzeniu listy wierzytelności i po wysłuchaniu upadłego, syndyka i wierzycieli, sąd ustala także plan spłaty wierzycieli albo umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli.

Plan spłaty wierzycieli to etap zmierzający do spłaty niezaspokojonych wierzytelności, które pomimo likwidacji i spieniężeniu majątku, dalej mają określoną wysokość i pozostają niespłacone. W postanowieniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie, nie dłuższym niż trzydzieści sześć miesięcy, upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności, niewykonane w toku postępowania na podstawie planów podziału, oraz jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli. Co niezwykle istotne, ustalając plan spłaty wierzycieli, sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności i realność ich zaspokojenia w przyszłości.

Ostatnim etapem całego procesu jest umorzenie określonych wierzytelności. Po pierwsze sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli. Po drugie po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli, sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego (z wyłączeniem tych wskazanych wprost w ustawie, np. zobowiązania o charakterze alimentacyjnym) powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli. Jeżeli ww. postanowienie nie zostanie zaskarżone przez wierzycieli, to możemy mówić o skutecznym zakończeniu procesu upadłości konsumenckiej.

Korzyści ogłoszenia upadłości konsumenckiej

Upadłość konsumencka osób fizycznych przemyślana jest jako droga do całkowitego oddłużenia dłużnika. I, mimo iż wiąże się z utratą swojego majątku, to w ostatecznym rozrachunku, stanowi nierzadko jedyną możliwość na wyjście ze spirali długów. Oczywiście utrata całego majątku, w tym domu, samochodu czy kosztowności to olbrzymie obciążenie, zmierzające jednak do całkowitego usunięcia dotychczasowych ciężarów i to niezależnie od ich wysokości.[1].

Należy wyraźnie podkreślić, że z dniem ogłoszenia przez sąd upadłości konsumenckiej wstrzymywane są prowadzone przez komornika postępowania egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości.  Co więcej, takie postępowania umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Musimy także pamiętać, że spieniężenie nieruchomości należących do dłużnika nie kończy się najczęściej wyrzuceniem na bruk. Otóż jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, a konieczne jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu, kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy.

Cała procedura niestety nie jest zbyt prosta, a do tego potrafi przeciągać się dobrych kilka lat. Niemniej dla osób, które faktycznie nie są w stanie wyjść ze spirali długów, jest nierzadko najlepszym rozwiązaniem. Mając tę myśl z tyłu głowy podkreślamy, iż upadłość konsumencka to z perspektywy dłużnika (upadłego) szereg bardzo wyraźnych korzyści. Biorąc pod uwagę sytuacją gospodarczo — społeczną ostatnich lat, możemy śmiało stwierdzić, że liczba upadłości konsumenckich będzie z roku na rok systematycznie rosła. Zwłaszcza że trwają obecnie prace nad nowelizacją przepisów, które w jeszcze większym stopniu mają uprościć całą procedurę i umożliwić jej rozpoczęcie również na wniosek szerszego grona osób, także na podstawie nowych trybów oddłużania.

[1] https://upadlosc-konsumencka.biz.pl/proces/

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018