Upadłość konsumencka – co oznacza dla upadłego cz.I

03.08.2019 4 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Polacy zadłużają się na potęgę. Taki wniosek należy wysnuć z większości raportów dotykających materii zobowiązań całości polskiego  społeczeństwa. Według ostatnich danych Krajowego Rejestru Długów Polacy mają obecnie aż 1,49 mld zł niespłaconych pożyczek. Z kolei liczna dłużników składających się na ten imponujący wynik oscyluje wokół 328 tysięcy, a mowa tylko o długach wobec firm udzielających pożyczek, bez udziału banków[1]. Skala długów i tempa ich wzrostu powala, zwłaszcza że jeszcze kilka lat temu mogliśmy mówić o kwotach nawet kilkukrotnie niższych. Natomiast według danych z 2018 roku, wielkość długów Polaków w średnim wieku wzrosła w ciągu 4 lat aż trzykrotnie.

Osoby pomiędzy 36 a 59 rokiem życia mają do oddania 28,5 mld zł[2]. Podobny obraz sytuacji finansowej Polaków to konsekwencja zarówno lekkomyślności w wydawaniu pożyczonych pieniędzy, jak i trudnych do przewidzenia perturbacji życiowych, niekoniecznie zależnych od złej czy dobrej woli danych osób. Niezależnie jednak od przyczyn podobnego stanu rzeczy warto przypomnieć, że polskie prawo przewiduje kilka instrumentów pozwalających na skutecznie wyjście ze spirali długów i powrót do utraconej normalności. Jednym z nich jest możliwość wnioskowania o ogłoszenie upadłości konsumenckiej zmierzającej do całkowitego oddłużenia osób, które nie są w stanie samodzielnie poradzić sobie z napiętrzającymi się zobowiązaniami, nierzadko sięgającymi setek tysięcy złotych. Dzisiaj przyglądamy się głównym założeniom
i charakterystyce tej instytucji do momentu ogłoszenia upadłości.

Czym jest upadłość konsumencka?

Zdobywająca olbrzymią popularność na przestrzeni ostatnich kilku lat upadłość konsumencka to dokładniej — postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Najprościej rzecz ujmując jest to specyficzne postępowanie sądowe przed sądem gospodarczym z udziałem syndyka (osoba przeprowadzająca postępowania upadłościowe), dedykowanie niewypłacalnym osobom fizycznym, które utraciły zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, czyli opóźnienie w spłacie ich zadłużenia przekracza trzy miesiące.

W 2018 roku upadłość konsumencką ogłosiło 6 549 osób, czyli trzykrotnie więcej niż jeszcze w 2015 roku[3]. Popularność upadłości konsumenckiej przerosła najśmielsze oczekiwania jej autorów, jednak trudno się temu dziwić biorąc pod uwagę, że jest dużo atrakcyjniejszym rozwiązaniem, zwłaszcza
w porównaniu do klasycznego postępowania egzekucyjnego, które uwzględniając jego specyfikę, na pierwszym miejscu stawia interes przede wszystkim wierzycieli domagających się spłaty swoich wierzytelności. Upadłość konsumencka, nieco inaczej rozstawia akcenty, dając bankrutującej osobie szansę na nowy początek. Niemniej ogłoszenie upadłości przez osobę fizyczną, to nie jest pobożne życzenie
i ucieczka do przodu, ponieważ aby z niej skorzystać, należy spełnić określone przez ustawodawcę przesłanki.

Upadłość konsumencka zasadniczo zmierza do wyprzedania całego posiadanego przez dłużnika majątku a tym samym utraty wszystkiego, co posiada (z kilkoma wyjątkami), celem spłaty aktualnych zobowiązań i umorzenia tych, które w żaden sposób spłacone zostać nie mogą. Oczywiście, nie jest ona dostępna dla każdego, a jedynie dla tych osób, które znalazły się w tak dużych tarapatach finansowych ze względu na okoliczności, na które nie miały wpływu. Nałogowi hazardziści czy osoby obiektywnie świadome konsekwencji zaciągania kolejnych kredytów, będą miały duże trudności, żeby móc skorzystać z procedury ogłoszenia upadłości konsumenckiej[4]. Doprecyzowując sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli dłużnik sam doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Ponadto wniosek zostanie oddalony, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem jego zgłoszenia:

  • w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika;
  • uchylono ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli;
  • dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku
    o ogłoszenie upadłości,
  • czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli;
  • w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, chyba że do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia doszło pomimo dochowania przez dłużnika należytej staranności,

– chyba że przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

 

Ogłoszenie upadłości

Pierwszym etapem procesu zmierzającego do ogłoszenia upadłości konsumenckiej jest oczywiście złożenie ww. wniosku. Wniosek składa się na formularzu określonym przez Ministra Sprawiedliwości, który zawiera, m.in. najważniejsze dane identyfikacyjne wnioskodawcy, a także wskazanie miejsc,
w których znajduje się majątek dłużnika; wskazanie okoliczności, które uzasadniają wniosek i ich uprawdopodobnienie; aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników; spis wierzycieli i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty; spis wierzytelności spornych; listę zabezpieczeń ustanowionych na majątku dłużnika wraz z datami ich ustanowienia, w szczególności hipotek, zastawów i zastawów rejestrowych oraz oświadczenie dłużnika, że nie zachodzą okoliczności warunkujące oddalenie wniosku.

Następnie, jeżeli sąd uwzględni wniosek o ogłoszenie upadłości, wydaj postanowienie o jej ogłoszeniu upadłości, w którym wymieni najważniejsze dane identyfikacyjne dłużnika (upadłego); określi, że upadły jest osobą nieprowadzącą działalności gospodarczej; wezwie wierzycieli upadłego do zgłaszania wierzytelności; wzywa także osoby, którym przysługują prawa oraz prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości należącej do upadłego; a także wyznaczy sędziego-komisarza oraz syndyka.

 

[1] https://krd.pl/Centrum-prasowe/Informacje-prasowe/2019/Poltora-miliarda-w-niesplaconych-pozyczkach

[2] https://krd.pl/Centrum-prasowe/Informacje-prasowe/2018/Z-torebka-na-kredyt–czyli-Polacy-w-srednim-wieku

[3] https://media.bik.pl/informacje-prasowe/417694/ponad-6-5-tysiaca-osob-oglosilo-upadlosc-w-2018-r

[4] https://media.bik.pl/informacje-prasowe/417694/ponad-6-5-tysiaca-osob-oglosilo-upadlosc-w-2018-r

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018