Na styku prawa i ekonomii, czyli o ekonomicznej analizie prawa…

27.05.2019 2 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

Ekonomiczna analiza prawa… Co kryje się pod tym pojęciem? To brzmiące nie do końca jasno sformułowanie apriorycznie (niejako również mgnieniowo) nasuwa myśl, że jest to dyscyplina naukowa mieszcząca się na styku nauk ekonomicznych i nauk prawnych. I tak rzeczywiście jest.

 

Wiedza z zakresu ekonomicznej analizy prawa obejmuje między innymi kwestie istoty systemów prawnych oraz ich efektywności oraz wpływu jaki wywierają np. na tempo rozwoju gospodarczego. W zakres merytoryczny tej dyscypliny wchodzi również analiza specyfiki obowiązujących aktów prawnych i ich oddziaływania na – w szczególności – funkcjonowanie sektora finansów publicznych, konkurencyjność gospodarki, rozwój regionalny, czy też rynek pracy i zjawisko szeroko pojętej przedsiębiorczości.

Zakres przedmiotowy dyscypliny tej obejmuje również m. in. kwestie dotyczące: ekonomicznych funkcji prawa, optymalizacji procedur prawnych, efektywnych środków ochrony prawnej, publicznoprawnej analizy rynku, ekonomicznego uzasadnienia istnienia zarówno prawa jak i moralności, oceny skutków regulacji prawnych.

Naukowcy zajmujący się tą problematyką dokonują również analiz w obrębie tzw. ekonomicznej teorii kontraktu czy też ekonomicznej analizy prawa deliktowego (w szczególności np. zasad odpowiedzialności deliktowej w teorii gier), prawa karnego (np. ekonomicznej teorii przestępczości i kary), prawa konstytucyjnego (ekonomicznej analizy struktury władzy państwowej; modelu przetargowego podziału władz; miejsca ekonomii konstytucyjnej w teorii ekonomii) a nawet prawa własności intelektualnej. Nie należy zapominać, iż w zakres przedmiotowy ekonomicznej analizy prawa należą także – wymieniając jedynie przykładowo – ekonomiczna analiza: reform rynku pracy, prawa zawodów regulowanych, państwa opiekuńczego oraz regulacji obowiązujących w tzw. sektorach infrastrukturalnych.

Istotne znaczenie w ekonomicznej analizie prawa mają również sposoby skutecznego pomiaru realnych skutków tworzonych aktów normatywnych.

Wiedza ze wspomnianego wyżej zakresu przyczynia się bez najmniejszych wątpliwości do umożliwienia zrozumienia kwestii często bardzo złożonych procesów i zjawisk zachodzących w prawie oraz wpływu jaki wywierają one na mechanizmy zachodzące w gospodarce wolnorynkowej.

W związku z powyższym, nie dziwi, iż rozważania we wspomnianych wyżej kwestiach podejmowane są zarówno przez przedstawicieli nauk ekonomicznych jak i prawnych.

Ekonomiczna analiza prawa jest również dyscypliną o charakterze dydaktycznym w polskich szkołach wyższych. Często traktowana jest jako przedmiot fakultatywny (w grupie przedmiotów do wyboru – kierunkowych bądź monograficznych), rzadziej obowiązkowy. Występuje w programach studiów na kierunku „ekonomia”, „prawo”, „prawo w biznesie” itp.

W drodze wyjątku, o którym warto tutaj wspomnieć, wprowadzono ekonomiczną analizę prawa jako odrębny kierunek studiów (kierunek unikatowy) w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Uczelnia ta oferuje bowiem studia II stopnia (tj. magisterskie) na wspomnianym wyżej kierunku. Studia te prowadzone są w profilu ogólnoakademickim i kończą się uzyskaniem tytułu zawodowego magistra w zakresie ekonomicznej analizy prawa. Umiejętności, jakie absolwent ww. studiów nabywa w wyniku ich ukończenia, polegają m. in. na wykształceniu zdolności do dokonywania analizy struktury prawa obowiązującego (także analizy aktów normatywnych pod kątem ich wpływu na gospodarkę – w tym w szczególności np. na wymianę handlową) oraz stosowania różnych teorii ekonomicznych.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019