Jak stworzyć dobry raport?

25.05.2019 2 minuty na przeczytanie artykułu

Raporty to jedna z najwygodniejszych i najpopularniejszych dziś form prezentowania wyników badań naukowych czy danych biznesowych. Jak skonstruować dokument tak, aby inni mieli szansę się nim zainteresować?

Najważniejszą cechą, która powinna być charakterystyczna dla raportu jest przejrzystość. To dzięki niej przykuwa uwagę, jest czytelny i łatwo się do niego odnieść w innych publikacjach. Przejrzystość dotyczy zarówno warstwy językowej, jak i wizualnej – istotne, aby wypowiadać się treściwie, klarownie i jednocześnie zadbać o estetyczną prezentację danych. Przykładowo, gdy zamieszczamy mapy i wykresy to musi pojawić się legenda opisująca co przedstawiamy. Ważne, aby kolory były dobrane w ten sposób, by łatwo je rozróżnić etc. W tekście oprócz poprawności ortograficznej, konieczne jest również wprowadzenie śródtytułów czy zadbanie o spis treści, szczególnie w przypadku dłuższych wydawnictw.

Inną koniecznością jest zachowanie merytorycznego wymiaru raportu. Musi on bazować na faktach i wskaźnikach, które można zmierzyć. Pożądanym jest także, aby jego temat był naprawdę ważny i wzbogacał badany obszar o rzetelną wiedzę. W tym celu nie należy silić się na przełomowość za wszelką cenę. Jeśli nasze wyniki nie pokazują jakiejś tendencji to manipulacją jest upieranie się, że takowa istnieje.

Co więcej, za każdym razem należy wyraźnie opisać metodologię na podstawie której opracowaliśmy raport i z jakich danych wewnętrznych korzystaliśmy. Raport powinien jasno wskazywać skąd braliśmy dane i w jaki sposób je zestawialiśmy. Z tego samego powodu potrzebny jest wyczerpujący wykaz literatury, podobny jak w przypadku prac naukowych. Niestety, stanowi to wciąż dobro rzadkie w wielu przypadkach.

Aby stworzyć możliwie najrzetelniejszy raport, niezbędne jest przeprowadzenie kwerendy, ujęcie tematu kompleksowo przez pryzmat różnych teorii i danych. Warto pokusić się o umieszczenie przeglądu poprzednich raportów o zbliżonej tematyce czy ujęciu kontekstu historycznego i społecznego analizowanych zjawisk. Pożądana jest przy tym krytyka źródeł, określenia na ile to możliwe, czy są one wiarygodne. Wysokiej klasy raport badawczy poddawany jest również zewnętrznej recenzji osób z branży bądź środowisk akademickich.

Jedną z kluczowych cech każdego raportu są wnioski. To one zawsze powodują, że nawet pozornie nudny raport cieszy się ogromną popularnością, a najciekawsze nawet wykresowe „fajerwerki” bez należytej interpretacji nie zostaną zauważone. Ważnym jest jednak, aby wnioski były adekwatne do zgromadzonych informacji. Zaleca się nie „podkręcanie” tez do oczekiwań i wyraźne odróżnienie faktów od opinii.

Nawet najlepszy raport nie obędzie się bez promocji. Warto więc przywiązywać wagę do oprawy wizualnej i materiałów wysyłanych do mediów. Powinny być zwięzłe, skierowane do redakcji zainteresowanych branżą i dziennikarzy zgłębiających podobne tematy w przeszłości. W przypadku dysponowania odpowiednimi środkami warto także zastanowić się nad organizacją konferencji prasowej. Współcześnie, nawet jeśli samo wydarzenie nie okaże się sukcesem, warto go nagrać i umieścić w Internecie. Niekiedy bywa, że temat powraca do debaty publicznej po pewnym czasie i dzięki utrwaleniu materiału w sieci, nasz raport może otrzymać drugą szansę.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019