Studia dla indywidualistów

10.01.2018 3 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

Chyba wszyscy słyszeli zarzuty wobec poziomu studiów w Polsce. Jedni twierdzą, że to wina uczelni, inni, że odpowiedzialny jest system szkolnictwa na niższych poziomach, lub nawet sami młodzi ludzie. Wobec takiej sytuacji studenci starają się łączyć naukę na kilku kierunkach lub naukę i pracę, zawodową lub naukową. Część uczelni wyszła najbardziej ambitnym studentom naprzeciw stwarzając specjalne tryby nauki.

 

Studia międzywydziałowe

Rozwinięciem akronimu MISH jest nazwa specjalnego trybu studiowania, czyli Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych. Ich odpowiednikiem dla umysłów ścisłych jest MISMP, czyli Międzywydziałowe Indywidualne Studia Matematyczno-Przyrodnicze. Są to kolegia, które funkcjonują na niektórych polskich uniwersytetach. Działają na prawach wydziałów i koordynują współpracę w ramach konkretnej uczelni. Przewodnią ideą stworzenia tego typu jednostek organizacyjnych było umożliwienie studentom nauki jednocześnie na różnych kierunkach.

Student musi zrealizować obowiązkowe przedmioty w ramach poszczególnych etapów studiów, a dodatkowo może wybierać fakultatywne wedle własnego uznania. Studenci nie są pogrupowani w żaden sposób. Najważniejsze jest jednostkowe podejście do każdego z nich, więc plan zajęć jest układany indywidualnie. Pomoc w wyborze przedmiotów i odnalezieniu się w zasadach studiowania mają świadczyć opiekunowie naukowi (nazywani również tutorami). Zazwyczaj przewodnikiem staje się pracownik naukowy wydziału, który został wskazany przez studenta, jako wiodący. Ten wybór może nastąpić na pierwszym, drugim lub trzecim roku studiów, w zależności od szkoły wyższej.

Oprócz zaliczania przedmiotów obowiązkowych studenci MISH i MISMP,  na większości uczelni, muszą oddać roczne prace zaliczeniowe. To pokazuje, że ten rodzaj studiów został stworzony dla osób z naukowymi aspiracjami, które stawiają pytania badawcze i starają się na nie odpowiedzieć, korzystając z wiedzy zdobytej na uczelni. W zamyśle twórców było stworzenie przyszłej kadry akademickiej i specjalistów realizujących się w zawodach na pograniczu kilku dyscyplin naukowych. Student może uzyskać dyplom na kilku kierunkach, na których zrealizował minimum programowe.

Część osób zarzuca, że brak wąskiej specjalizacji w trakcie studiów międzywydziałowych sprawia, że absolwenci posiadają szeroką widzę z różnych dziedzin, ale na płytkim poziomie. Pracodawcy podchodzą z nieufnością do wzmianki o MISHu w życiorysie potencjalnego pracownika. Indywidualizm zaznaczany tam na każdym etapie nauki może się przerodzić w izolację. Studenci tradycyjnych kierunków są bardziej zintegrowani i zdarza się, że odnoszą się z nieufnością do tych z MISHu, czy MISMPu. Duża samodzielność także może być wadą tych trybów studiowania. Pomoc opiekuna może być niewystarczająca dla kogoś niezdyscyplinowanego, z problemami z organizacją własnego czasu.

Pierwsze międzywydziałowe studia w Polsce powstały na Uniwersytecie Warszawskim w 1992 roku. Od tamtego czasu dziewięć innych uczelni poszło w ślady UW.

Na największej polskiej uczelni, wg. Danych z 2015 roku, na MISH i MISMP studiowało ok. 1200 studentów. Kilka lat wcześniej była to o około połowę mniejsza grupa, a w roku akademickim 1993/94 niespełna 40 studentów rozpoczynało Międzywydziałowe studia na UW, jako pierwsi w Polsce.

Indywidualny tok studiów

Uczelnie starają się pomóc swoim studentom w realizacji celów naukowych lub zawodowych niekoniecznie związanych z wiodącym kierunkiem. Dla potrzebujących dłuższego rozbratu z zajęciami funkcjonują urlopy dziekańskie, ale istnieje także inna możliwość.

Studenci osiągający wybitne wyniki w nauce mogą się ubiegać o przyznanie im Indywidualnego Toku Studiów, jednak nie wcześniej niż przed ukończeniem pierwszego roku. Wyjątkiem są studia II stopnia, gdzie, na niektórych uczelniach, może to nastąpić po jednym semestrze nauki. Najczęściej progi średniej ocen wynoszą, co najmniej 4,5. Ostateczną decyzję podejmuje dziekan macierzystego wydziału. Student wybiera opiekuna naukowego, tak jak w przypadku studiów międzywydziałowych. Główną zaletą tego trybu studiów jest wybór planu na preferencyjnych warunkach, a nawet możliwość zaliczania obowiązkowych ćwiczeń poprzez indywidualne konsultacje.

Podstawowymi różnicami między MISH, a ITS jest zasięg i długość trwania tych trybów. Indywidualny tok jest przyznawany na określony rok akademicki i obejmuje tylko jeden kierunek. Jego priorytetowym celem nie jest zdobycie wiedzy w ramach różnych kierunków oferowanych przez uczelnię, a raczej umożliwienie prowadzenia pracy naukowej.

Oba wymienione sposoby na realizowanie uczelnianych celów w indywidualny sposób dotyczą osób, które osiągają wybitne wyniki w nauce. W pierwszym przypadku liczą się olimpiady i wyniki maturalne, zaś w drugim te osiągane podczas studiów. Oczywiście władze uczelni stwarzają podobne możliwości osobom, które z innych względów mają problem z realizacją wyznaczonego odgórnie programu studiów. Jednak to już tzw. Indywidualna Organizacja Studiów.

ITS i MISH są stworzone z myślą o osobach bardzo ambitnych, które mają zagospodarowany swój czas w niemal stu procentach. ITS jest dedykowane dla studentów o określonych zainteresowaniach, z kolei studia międzywydziałowe pozwalają na interdyscyplinarne zdobywanie wiedzy.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2016-2017