W stronę Japonii. Muzeum teatralne na Uniwersytecie Waseda. Część 30.

22.05.2018 1 minuta na przeczytanie artykułu

pixabay.com

Na Uniwersytecie Waseda w Tokio znajduje się budynek  o charakterystycznej fasadzie, przypominającej dawny, renesansowy Fortune Playhous w Londynie. Jest to Muzeum Teatru. W latach sześćdziesiątych, kiedy studiowałem w Tokio, nie budził on większego zainteresowania. Teraz jest to miejsce bardzo ważne dla teatrologów. Uległo wzbogaceniu, zyskało na randze wśród instytucji edukacyjnych. Po modernizacji nazywa się  Waseda Daigaku Tsubouchi Hakase Kinen Engeki Hakubutsukan, czyli  Muzeum Teatralne Uniwersytetu Waseda In Memoriam Doktora Tsubouchiego  (Waseda University Tsubouchi Memorial Theatre Museum), w skrócie nazywane Enpaku.

 

Muzeum założono w 1928 roku dla upamiętnienia około dwudziestoletniej pracy nad przekładem dzieł Szekspira, dokonanym przezTsubouchiego Shōyō (1859-1935), profesora Uniwersytetu Wasedy, pisarza i prekursora modernizacji teatru. To muzeum od 2009 roku jest również ośrodkiem badawczym, dostępnym wszystkim uczelniom japońskim (kyōdō riyō), podobnie jak np. Państwowe Muzeum Historyczne (Rekihaku) w mieście Sakura.

Wspomnieć warto jeszcze jeden szczegół związany z Uniwersytetem Waseda, a mianowicie pobyt w Sōshisha w Atami, w willi należącej do tej uczelni.  Zaprosił  mnie  profesor Teruoka Yasutaka (1908-2001),  dzięki któremu miałem okazję spędzić kilka dni w willi, w której Tsubouchi spędził ostatnie lata swego życia, komponując wiersze haiku i tanka. Miał już za sobą dokonania życia: wydanie czterdziestu tomów dzieł Szekspira, wystawienie kilku własnych sztuk teatralnych, a wcześniej opublikowanie traktatu na temat teorii powieści. WAtami Tsubouchi stał się człowiekiem niemal zapomnianym, ponieważ w ówczesnej Japonii mody przemijały w zawrotnym tempie. Odwiedzał go – jak podaje japońska Wikipedia https://ja.wikipedia.org  (dostęp 20.02.2018) – tylko Kawatake Shigetoshi  (1889-1967), pierwszy dyrektor Enpaku, później autor licznych monografii na temat kabuki. Inne źródła wspominają również Aizu Yaichiego, poetę i historyka sztuki, który willę Tsubouchiego nazwał „Samotnią Pod Persimonami.”

Należy jeszcze dodać, że Tsubouchi razem z Shimamurą Hōgetsu (1871-1918) założył Towarzystwo Literacko-Artystyczne (1906), które zajmowało się kształceniem aktorów i wystawianiem sztuk zachodnich, m.in. Hamleta. Nie ma więc wątpliwości, że Tsubouchi Shōyō, będąc wykładowcą uniwersyteckim, wniósł również duży wkład w modernizację teatru japońskiego.

Gdy fundamenty zostały położone, szybko postępowały zmiany w życiu teatralnym w stolicy i w kilku innych miastach Japonii. Doprowadziły one do ukształtowania się nowych gatunków teatralnych. Stosunkowo wcześnie – wraz z narodzinami „nowej szkoły” –  komediant (rakugo) i aktor Kawakami Otojirō  – z żoną aktorką Sadą Yakko – rozpoczął popularyzację nowego teatru również w USA (1892) i w Europie (1901-1902).

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019