W stronę Japonii. Malarze w stylu zachodnim. Część 45

07.11.2018 2 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

Od okresu Meiji japońscy artyści z wielkim entuzjazmem uczyli się  głównie u mistrzów francuskich. Stopniowo opanowali techniki malowania farbami olejnymi i akwarelami, przyswoili style modne w Europie, jednocześnie poszukując własnych środków wyrazu. Obce techniki łączyli z rodzimymi stylami i w ten sposób tworzyli niezwykle barwny świat, w którym sąsiadowały motywy europejskie z japońskimi.

 

We wczesnym okresie sławę zyskał Kuroda Seiki (1866-1924), który wprowadził do Japonii teorię zachodniego malarstwa, i jest ceniony za portrety i akty kobiet, Maiko (Tancerka, 1893) i Nobe (Na polu, 1907). Natomiast Aoki Shigeru (1882-1911), nazywany był romantykiem, cenionym za obraz Umi no sachi (Skarby morza,1904). Z kolei Fujita Tsuguharu  (1886-1968) lubil malować kobiety i koty, a także sceny wojenne z walk na Pacyfiku, czy samobójstw na Attu (Attsutō gyokusai). Po wojnie, poszukiwany przez Amerykanów, wyjechał do Francji, przyjął obywatelstwo francuskie i chrzest. Umehara Ryūzaburō (1888-1986) malował obrazy olejne, ale dobrze znał style malarstwa japońskiego okresu Momoyamy oraz rinpa i nanga. Yasui Sōtarō (1888-1959) malował portrety kobiet, np.  Kuroki kami no onna (Kobieta o czarnych włosach, 1924).

 

Akino Katsuhiko – chciał być kubistą

Spośród  stylów i szkół zachodnich najtrudniej Japończykom było zrozumieć techniki kubistyczne. Tak przynajmniej uważał Akino Katsuhiko (1925-), który w czasie wojny, powołany do  oddziału samobójczego kamikaze, zdecydował zostać kubistą, jeśli przeżyje. W czasie pobytu w Polsce w 1980 roku opowiadał o swych wojennych perypetiach, kiedy zdecydował robić rzeczy najtrudniejsze, pod warunkiem że los mu oszczędzi udziału w ataku samobójczym. I dlatego po wojnie zdecydował malować w stylu kubizmu. I tej szkole – a  właściwie własnemu rozumieniu kubizmu – pozostał wierny całe życie.  Po kilku wystawach w Tokio i w Sapporo, odwiedził również Polskę na zaproszenie Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Japońskiej. Jego barwne, niezwykle soczyste wizje malarskie oglądaliśmy podczas wystawy w EMPIK-u na Woli (1980 r.). Kilka lat później wziął udział w Kongresie Intelektualistów w Obronie Pokojowej Przyszłości Świata w Warszawie. Ostatnia wiadomość o jego późniejszej karierze, jaką można było znaleźć w Internecie, dotyczy wystawy w Ośrodku Informacji Ambasady Japonii w Waszyngtonie (2001) http://www.shiraya.server-shared.com/akinohis.htmk, dostęp 10.0420018)

Akino Katsuhiko, Hana (Kwiat), nr 34, 1971, fot. M.Melanowicz

Przy okazji należy wspomnieć, że kubizm w Japonii miał niezbyt licznych naśladowców Cézanne’a, Matisse’a, Braque’a czy Picassa. Dopiero od lat 1920., po wielkim trzęsieniu ziemi (1923), zaczął odgrywać pewną role w nurcie europejskiej awangardy, która przyczyniła się do rozkwitu modernizmu w kulturze, zwłaszcza w literaturze japońskiej. To wtedy właśnie futuryzm, ekspresjonizm, dadaizm, surrealizm i kubizm wywierały wpływ na odnowę widzenia świata przez literatów i artystów, i na zmianę środków wyrazu artystycznego. Jednak w czasie wojny w końcu lat 30. i w latach 40. XX w. cenzura ograniczyła dostęp do najnowszej sztuki i literatury europejskiej. I to w tym właśnie okresie Akino Katsuhiko snuł marzenia o przyszłości, przyrzekając wobec losu malować w stylu kubistycznym, pod warunkiem powrotu do domu. I w tym duchu – jeśli nie stylu – malował róże i jabłka, bukiety kwiatów (1960), akty kobiece zanurzone w zieleni (1965,1969), portrety matki z dzieckiem w brązie i zieleni, śpiącą dziewczynkę (1971), wnętrze pokoju, kobietę czytającą książkę, starą kobietę, dwie młode kobiety, trzy słoneczniki, kwiat, dziewczynę i kota już w tonacji z przewagą barwy niebieskiej. Takie barwne wizje oglądaliśmy w Warszawie, jakby kubistyczne, ale  oryginalne, ‘akinoistyczne’ – jak we wstępie do programu napisał Takumi Hideo (1924-1994), krytyk sztuki, autor książek nt. malarstwa w stylu zachodnim i drzeworytów Munakaty Shikō1)

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019

   [ + ]

1.Akino Katsuhiko gashū  (Zbiór obrazów Akino) 2,  wydanie Akino Katsuhiko Kōenkai, Yokohama 1982