W stronę Japonii. Literatura: Wielcy mistrzowie: Natsume Sōseki i Mori Ōgai (część 20)

28.11.2017 2 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

W odróżnieniu od naturalistycznej tendencji opisu zła i brzydoty oraz penetrowania zmysłowego piękna przez estetów lub roli dobra i miłości w życiu przedstawianej przez idealistów „Białej Brzozy”, Natsume przywiązywał szczególnie dużą wagę do problemów moralnych współczesnych Japończyków.

Natsume Sōseki (1867-1916) był pisarzem dysponującym bogatą wiedzą na temat literatury i filozofii. Studiował również w Londynie. W powieściach Jestem kotem (Wagahai wa neko de aru,1905)1) Panicz (Botchan,1906), Sanshirō (imię bohatera,1908), Kusamakura (Poduszka z trawy,1906),  Sedno rzeczy (Kokoro, 1914), Meian (Światło i mrok,1916) ukazał ludzi z pozycji krytycznego obserwatora. Dzięki subtelnej analizie psychologicznej, mistrzostwu języka i umiejętności przedstawiania duchowych problemów współczesności uznany został za najwybitniejszego pisarza japońskiego XX wieku2).

Mori Ōgai  – pisarz, poeta, tłumacz, lekarz wojskowy

Drugim wybitnym pisarzem tego okresu był Mori Ōgai (1862-1922), lekarz wojskowy, studiował w Niemczech. Zachował postawę niezależną, a nawet krytyczną wobec nowego prądu naturalistycznego. Kształtując charaktery bohaterów, nawiązywał do wzorów samurajskich i konfucjańskich. W późnych latach pisał opowiadania i powieści historyczne (Abe ichizoku – Ród Abe,1913), Ōshio Heiihachirō.1914), obyczajowe i realistyczne o współczesnych Japończykach: Kamen (Maska,1909), Vita sexualis (1909)3), Seinen (Młodzieniec,1911-1912), Gan (Dzika gęś,1913-1915). Razem z Natsume Sōsekim wywarł wpływ na następne pokolenia pisarzy dzięki idealistycznym i intelektualnym wartościom przedstawianym w opowiadaniach, powieściach i dramatach.

Koizumi Yakumo, czyli Lafcadio Hearn

Ze względu na rolę, jaką odegrał w popularyzacji Japonii, godny pamięci jest również Koizumi Yakumo (1850-1904), znany na świecie jako Lafcadio Hearn, autor opowieści  Kwaidan  (1903) i wielu innych książek, które rozsławiły egzotykę japońską również w Polsce po wojnie japońsko-rosyjskiej.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2016-2017

   [ + ]

1.W Polsce wydano m.in. Jestem kotem, Sedno rzeczy, Sanshiro, Panicz oraz Światło i mrok. Zob. też  W kręgu Kokoro. O literackich i pozaliterackich kontekstach Sedna rzeczy Natsumego Sōsekiego (Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2017). Zob. też  Natsume Sōseki, Ryżowiec,tłum. Monika Szychulska, w: Chrestomatia…, op.cit.
2.W Japonii obchodzono rocznice stulecia wydania powieści Sedno rzeczy (1914), jak i 150-lecie urodzin i 100-lecie śmierci pisarza. Z tej okazji telewizja publiczna NHK emitowała kilka filmów, m.in. Sōseki sensei, tsuma to neko. Wagahai wa neko de aru tanjō no hiwa (Mistrz Soseki, żona i kot. Tajemnica powstania Jestem kotem, 2016),  Natsume Sōseki no tsuma (Żona Natsumego Sōsekiego, 2016) i Sōseki monmon. Natsume Sōseki saigo no koi (Sōseki w depresji. Ostatnia miłość Sōsekiego, 2016).
3.Vita sexualis – przekład Renaty Sowińskiej-Mitsui, w: Japonia okresu Meiji – od tradycji do nowoczesności, 2006. Zob. też Mori Ōgai, Remont, tłum. Monika Szychulska, w: Chrestomatia, op.cit.