W stronę Japonii. Literatura: Literatura okresu Heisei (część 27)

25.01.2018 2 minuty na przeczytanie artykułu

Może to nie ma żadnego merytorycznego znaczenia, ale zastanawiające jest, że zmiana er, to znaczy nazw okresów liczenia czasu nastąpiła w tym samym roku jak w Polsce, tzn. w 1989: w Japonii umarł cesarz Hirohito, a następcą został Akihito, więc zgodnie z prawem erę Shōwa zmieniono na nową erę Heisei, która dzisiaj ma już 29 lat, i może się zakończyć w jej 30 roku. Natomiast w Polsce w wyniku porozumienia Okrągłego Stołu i częściowo wolnych wyborów nastąpiła zmiana ustroju politycznego, co również rozpoczęło nowy okres w historii Polski.

 

Na początku ery Heisei – tzn. po 1989 roku – większość pisarzy „szkoły powojennej” sengoha już nie żyła, a należący do trzeciego pokolenia  (daisan no shinjin) przeżyli swój szczytowy okres twórczości. Tak więc świat literacki tworzyli pisarze różnych pokoleń, które nie wykształciły jakiejś wyrazistej tendencji. Ambitna „literatura czysta” (junbungaku) przeżywała kryzys, ponieważ coraz trudniej było pisarzom oprzeć się komercjalizacji. Jednak w tym czasie pojawiło się kilku utalentowanych pisarzy. Na przykład poeta, prozaik i tłumacz Ikezawa Natsuki (ur. 1945) otrzymał Nagrodę Akutagawy za Still Life (1987), wyróżniony również za Mashiasu Giri no shikkyaku (Upadek Matiasa Guili,1993).

Natomiast Shōno Yuriko (ur.1956) debiutowała utworem Gokuraku (Raj,1981), wyróżnionym Nagrodą „Gunzō”, a Nagrodę Akutagawy otrzymała za Taimu surippu kombinaato  (Kombinat przeskoku w czasie, 1994).  Dzięki tym utworom uznana została za mistrzynię opowiadań postmodernistycznych.

Równie utalentowana Tawada Yōko (ur.1960) – od 1982 roku mieszkająca w Niemczech –  publikuje również utwory pisane przez nią po niemiecku. Nagrodę Akutagawy otrzymała za Inu yomeiri (Psia narzeczona,1992). Jest laureatką licznych nagród, zarówno japońskich jak i niemieckich1).

W tym okresie kandydat do nagrody Nobla, Inoue Yasushi (1907-1991)2), bardzo płodny i ceniony pisarz, publikuje Kōshi (Konfucjusz, 1980), a Tsutsui Yasutaka (ur. 1934) w satyrycznej Bungakubu Tadano kyōju (Profesor Tadano z wydziału literatury, 1990) krytykuje japońskie tabu.

Pisarka Kōno Taeko (1926-2015) otrzymała Nagrodę Nomy za Miiratori ryōkitan (Opowieść myśliwego polującego za mumie,1990). Uznanie krytyków zyskało opowiadanie Shugyoku (Klejnot, 1990) Kaikō Kena/Takeshiego, jak również powieści Onnazakari (Kobieta w rozkwicie, 1992) Marui Saiichiego oraz Fukai kawa (Głęboka rzeka, 1993) Endō Shūsaku.

Przedsiębiorca Tsutsumi Seiji, znany pod pseudonimem Tsujii Takashi (1927-2013), prowadził również aktywną działalność literacką. Opublikował powieści o tematyce gospodarczej, jak tez zbiory poezji, a w 1990 roku powieść Niji no misaki (Przylądek tęczy) o miłości, jaka może przydarzyć się na starość. Natomiast Nakagami Kenji wydał Keibetsu (Pogarda, 1992) i umarł w tym samym roku. W tych latach umarli pisarze sławni na Zachodzie:  Ōoka Shōhei, Inoue Yasushi, Abe Kōbō, Ibuse Masuji, Endō Shūsaku.

W 1994 roku Ōe jako drugi Japończyk otrzymuje Literacką Nagrodę Nobla. Wydaje trylogię Moeagaru midori no ki (Gorejące zielone drzewo, 1995) i oświadcza, że już nie będzie pisać powieści. Jednak po kilku latach – po śmierci samobójczej szwagra, reżysera i aktora Itami Jūzō 1933-1997)  – pisze Chūgaeri (Salto, 1999) i znów rozpoczyna twórczość powieściową. Natomiast Murakami Haruki ogłasza trylogię Kronikę ptaka nakręcacza (1992-1995), która staje się bestsellerem. Murakami Ryū również wydaje bestsellery Gofungo no sekai (Świat po pięciu minutach,1994) oraz  In za miso sūpu (W zupie miso, 1997). Shimada Masahiko w postmodernistycznej powieści Higan sensei (Mistrz Higan, 1992) parodiuje Sedno rzeczy Natsumego Sōsekiego.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2016-2017

   [ + ]

1.W Polsce wydano Fruwajacą duszę [Hikon] w tłumaczeniu Barbary Słomki (Karakter, 2009).
2.Inoue Yasushi, Loulan, w przekładzie Mikołaja Melanowicza,  Tydzień świętego mozolu, op.cit. Zob. też  Ryōjū (Strzelba mysliwska, 1948) wydana pt. Haori (1966) i Fūrin kazan (Wiatr, las, ogień, góra, 1954)  pt. Samurajskie chorągwie.

Przeczytaj również