Środki trwałe – o czym musimy wiedzieć prowadząc działalność gospodarczą? Cz. 3 Amortyzacja – czym jest i jak ją poprawnie odliczyć?

29.11.2018 3 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Wytworzony lub nabyty środek trwały można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu, przez cały okres jego użytkowania, w sposób stopniowy. Służą do tego odpisy amortyzacyjne, które obrazują systematyczną, stopniową i zakładaną utratę wartości środków trwałych wziętych do użytkowania przez firmę.

 

Ustawa o rachunkowości wskazuje, że rozpoczęcie amortyzowania strat wartości może nastąpić najwcześniej od momentu wzięcia w użytkowanie środka trwałego. Proces kończy się w momencie wyrównania wartości odpisów amortyzacyjnych z wartością początkową składnika majątku. Amortyzacja musi się zakończyć również w przypadku przeznaczenia środka trwałego do likwidacji, stwierdzeniem jego niedoboru lub powzięciem decyzji o sprzedaży – w takich sytuacjach musimy uwzględniać cenę netto sprzedaży lub likwidacji części/całości składnika majątku.

W przypadku środków trwałych wartych mniej niż 3500 PLN nie muszą podlegać amortyzacją. Wygodniejszą formą jest bezpośrednie ujęcie zakupu w kosztach uzyskania przychodu (w miesiącu oddania ich do użytkowania). Przy czym warto zaznaczyć, że takie środki mogą być amortyzowane i zamiast jednorazowego odliczenia, uwzględniamy część tej kwoty w comiesięcznych dokumentach księgowych.

Nie powinno się amortyzować ubytku wartości:

  • gruntów, mieszkań i praw wieczystych do użytkowania (dla tego typu nieruchomości nieruchomości);
  • dzieł stuki;
  • eksponatów muzealnych;
  • wartości firmy powstałej w inny sposób niż określony w art. 22b ust. 2 pkt 1;
  • składników majątku, które nie są faktycznie używane w działalności gospodarczej (również tych z zawieszonych/likwidowanych działalności gospodarczych);

Wraz z zawieszeniem działalności (jak wynika z art. 22c ust. 5 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) amortyzacja środków trwałych również musi zostać zawieszona. Składniki majątku nie podlegają amortyzacji od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawieszono działalność, aż do jej wznowienia.

Obecnie, w Polskim prawie przewidziane są 4 metody amortyzacji obniżenia wartości środka trwałego: liniowa, degresywna, progresywna, jednorazowa (tzw. pomoc de minimis).

Amortyzacja liniowa jest najpopularniejszą i najprostszą metodą działania. Podatnik może odpisywać od podatku równomierne kwoty (od wartości początkowej środka trwałego). Proces rozpoczyna się w pierwszym miesiącu następującym po miesiącu, w którym środek trwały został wprowadzony do ewidencji środków trwałych i dokonuje się jej do miesiąca, w którym nastąpi zrównanie odpisów amortyzacyjnych z wartością początkową lub, w którym środek trwały zostanie postawiony w stan likwidacji. Stawkę amortyzacji ustala się w oparciu o KŚT, co równie ważne przy spełnieniu określonych wymogów ustawodawca przewiduje możliwość obniżenia lub podwyższenia stawki. W przypadku środków trwałych:

  • wpisanych po raz pierwszy do ewidencji podatnika,
  • spełniających ustawową definicję środka trwałego ulepszonego lub używanego istnieje możliwość zastosowania indywidualnych stawek, umożliwiających szybszą amortyzację

Amortyzacja degresywna jest drugą co do popularności metodą. Jest jednak przeznaczona tylko do wybranych grup KŚT. Nie stosuje się tej metody w przypadku grup 1 i 2 oraz 3–6 i 8 (składniki majątku firmy, które nie są maszynami i urządzeniami). Ta metoda, pozwala na wysokie odpisy amortyzacyjne w pierwszych latach działalności. Ma na to wpływ charakterystyka grupy środków trwałych, które podlegają amortyzacji – wraz ze zużyciem w pierwszych, intensywnie tracą na wartości. Stawka amortyzacji, podobnie jak w metodzie liniowej jest obliczana zgodnie z KŚT, przy czym w tym wypadku jest mnożona określony współczynnik (nie przekraczający 2%). W przypadku, kiedy ta metoda staje się z biegiem czasu mniej korzystna od amortyzacji liniowej, podatnik ma prawo zmienić metodę amortyzacji z degresywnej na liniową. Jest to jedyny tego typu wyjątek w prawie podatkowym.

Amortyzacja progresywna jest najrzadziej wybieraną metodą odliczenia kosztów. Odpisy amortyzacyjne zwiększają się z biegiem czasu, w oparciu o założenie że dany składnik majątku generuje coraz większe koszty eksploatacji. Stawka amortyzacji, podobnie jak w metodzie degresywnej jest obliczana zgodnie z KŚT, przy czym w tym wypadku jest mnożona przez określony współczynnik.

Amortyzacja jednorazowa (tzw. pomoc de minimis) jest metodą bardzo popularną, niestety niedostępną dla każdego przedsiębiorcy i nie dla wszystkich środków trwałych. Amortyzacja tego typu jest przeznaczona dla środków trwałych z grup 3-8 KŚT z wyłączeniem samochodów osobowych). Podatnik otrzymuje jeden odpis amortyzacyjny, w wysokości 100% wartości początkowej środka trwałego – limit jednorazowej amortyzacji wynosi 50 000 EUR (211 000 zł). Amortyzacja jest możliwa już w pierwszym miesiącu przyjęcia w użytkowanie środka trwałego i wprowadzeniu go do ewidencji. Ten odpis przeznaczony jest wyłącznie dla przedsiębiorców, którzy rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej i małych podatników, których przychody ze sprzedaży brutto nie przekroczyły w poprzednim roku podatkowym równowartości w złotych 1 200 000 EUR. Co ważne, decyzję o dokonaniu jednorazowej amortyzacji przedsiębiorca podejmuje samodzielnie i nie musi pytać o zgodę urzędu. Jedynym obciążeniem administracyjnym jakie musi zostać wypełnione jest zgłoszenie się do Urzędu Skarbowego po zaświadczenie o korzystanie z pomocy de minimis. Jako załączenie do wniosku, należy przedłożyć:

  • Fakturę, rachunek lub inny dowód zakupu środka trwałego (wraz z dowodem zapłaty);
  • Ewidencję środków trwałych;
  • Dowód dokonania odpisów amortyzacyjnych,
  • Oświadczenie o metodzie amortyzacji, jaką przyjęto by dla środka trwałego, gdyby nie zastosowano jednorazowej amortyzacji;
  • Kopie zaświadczeń o uzyskanej pomocy de minimis w okresie bieżącego roku kalendarzowego oraz dwóch poprzedzających go lat kalendarzowych lub oświadczenie o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie lub oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy de minimis w tym okresie;
  • Informacje niezbędne do udzielenia pomocy de minimis dotyczące wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy de minimis.

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018