Specyfika utworu zbiorowego

01.03.2019 1 minuta na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Utwór zbiorowy, choć również dotyczy go prawo autorskie, różni się swoją specyfiką względem innych dzieł. Dlatego też postępowanie w zakresie jego ochrony jest nieco inne niż w pozostałych przypadkach.

Utwór zbiorowy to dzieło złożone z pomniejszych utworów, których kompozycja tworzy jednak pewną swoistą całość i spójną koncepcję. Utwór zbiorowy może skupiać inne utwory ze względu na myśl przewodnią, okres powstawania dzieł, formę czy tematykę. Ważne, aby ów zbiór był połączony w sposób twórczy, tak aby można było stwierdzić, że w istocie sam dobór również stanowi utwór, a nie jest jedynie przypadkowym zestawieniem losowo wybranych dzieł. Utworu zbiorowego nie należy przy tym mylić ze współtwórczością czy utworem wspólnym, bowiem każdy z autorów pracuje oddzielnie i jeden nie ma wpływu na efekt pracy twórczej drugiego. Utwory zaś zachowują swoją odrębność.

Domyślnie prawa autorskie do utworów posiadają ich twórcy – tak też jest w większości przypadków. Wyjątkiem od tej reguły jest jednak właśnie utwór zbiorowy. Tutaj autorskie prawa majątkowe przypadają nie autorowi, lecz producentowi lub wydawcy, który jest odpowiedzialny za takie zestawienie koncepcyjne utworu zbiorowego i zazwyczaj wychodzi z inicjatywą jego utworzenia. Nie oznacza to jednak, że poszczególni autorzy muszą się zrzec swoich praw – mają oni bowiem władzę nad poszczególnymi częściami zbioru, które są ich autorstwa. W przeciwieństwie do wydawcy nie mają jednak praw do posługiwania się całym tytułem.

Utwór zbiorowy różni się także w zakresie czasu w którym gasną prawa majątkowe do dzieła. W przypadku, gdy przysługują one autorowi dzieje się to bowiem 70 lat po śmierci autora. W przypadku, gdy prawa majątkowe ma inny podmiot, tracą one ważność

Dzieła zbiorowe bardzo często powstają, gdy stworzenie jednego utworu jest niemożliwe – np. ze względu na formę publikacji czy rozległość podejmowanej tematyki. Ich przykładem mogą być słowniki oraz encyklopedie w których tworzenie zazwyczaj zaangażowanych jest wiele osób. Utworami zbiorowymi są również czasopisma, które przecież składają się z rozmaitych tekstów różnych autorów, choć tutaj w przeważającej części są to utwory pracownicze, a więc takie, które wynikają ze stosunku pracy. Wówczas w większości przypadków (w zależności od podpisanej umowy) to po stronie pracodawcy leżą prawa majątkowe.

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018