Samotność – cierpienie jednostki, choroba współczesności

04.07.2018 3 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

O samotności piszą filozofowie, poeci, skarżą się na nią jednostki, można ją dostrzec w dziełach kultury, tak wyższej, jak i tej popularnej – pojawia się na ekranach kin, w filmach, serialach, programach telewizyjnych. Stanisław Lec stwierdzał „Samotności, jakaś ty przeludniona!”, Albert Camus porównywał wielkie miasto do pustyni. Eksperymenty potwierdzają, że myśli dotyczące samotności, przyprawiają ludzi o dreszcze i uczucie chłodu, negatywne wspomnienia sprawiają, że temperatura pomieszczenia wydaje się niższa.

 

American Association of Retired Persons (AARP) w badaniach przeprowadzonych w ubiegłym roku, na społeczeństwie Stanów Zjednoczonych, wykazała, że 42.6 mln Amerykanów, po 45 roku życia, dotyka zjawisko przewlekłej samotności, podczas gdy silne więzi społeczne zmniejszają ryzyko przedwczesnego zgonu o 50%. W kolejnej analizie badań, w których udział wzięło blisko 3.4 mln ludzi, nie tylko pochodzących ze Stanów Zjednoczonych, ale również z Australii, Azji czy Europy, wykazano, że samotność i izolacja mogą być równie (a nawet bardziej) szkodliwe dla zdrowia, jak otyłość.

W ostatnim czasie również zespół badaczy ze Szpitala Uniwersyteckiego w Kopenhadze,  przedstawił wyniki badań, odnoszących się do związków między samotnością a chorobami serca. Analizując ten problem odnosili się oni nie tylko do obiektywnych zmiennych, dotyczących życia samemu, ale również subiektywnie odczuwanego poczucia osamotnienia. Okazało się, ze tak rozumiana samotność zwiększa ryzyko przedwczesnego zgonu dwukrotnie. W innych badaniach stwierdzono natomiast, że osoby samotne mają słabszy układ odpornościowy oraz więcej markerów stanu zapalnego w organizmie. Profesor Tobiasz-Adamczyk, socjolog medycyny, wskazuje, że problemy zdrowotne wynikają w tym wypadku również z prowadzonego stylu życia. Zauważa, że osoby samotne w mniejszym stopniu dbają o swoje zdrowie, wykazują większe tendencje do zachowań antyzdrowotnych, ale również nie otrzymują potrzebnego wsparcia, co wydłuża okres wychodzenia z choroby. By zobrazować, jak dużym problemem współczesnego świata staje się samotność, warto również zwrócić uwagę na fakt, że w Wielkiej Brytanii powołano pełnomocnika rządu do spraw walki z samotnością, co więcej – już wcześniej w parlamencie brytyjskim funkcjonowała komisja zajmująca się tym problemem. Statystyki pokazują, że niemal 9 mln Brytyjczyków regularnie doświadcza poczucia samotności. Osamotnienie zazwyczaj dotyka osób starszych, co w połączeniu ze zjawiskiem starzenia się społeczeństw rozwiniętych sprawia, że, choć już dziś dostrzega się i bada ten problem, będzie on rósł na znaczeniu w najbliższej przyszłości. Z badań prowadzonych na Uniwersytecie im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego wynika, że z wiekiem, zarówno mężczyźni, jak i kobiety, stają się bardziej nieśmiali, nasilają się trudności w tworzeniu i podtrzymywaniu więzi społecznych, a także wzrasta poczucie wykluczenia. Badania te jednak potwierdzają, że nieśmiałość jest silnie związana z samotnością, na każdym etapie życia, a Maria Kwiatkowska, laureatka konkursu Diamentowy Grant, sugeruje, że dobrze by było gdyby na poziomie szkolnym pedagogowie zainteresowali się tym problemem.

W badaniach przeprowadzonych w listopadzie 2017 roku przez Centrum Badania Opinii Społecznej, wykazano, że Polacy swój czas wolny spędzają głównie z najbliższą rodziną. Procent osób, które czas wolny spędzały samotnie wzrastał wraz z wiekiem, a także w przypadku utraty najbliższej osoby – partnera/partnerki. Większość badaczy wskazuje jednak, że samo spędzanie czasu w samotności nie jest jeszcze równoznaczne z pogorszeniem się stanu zdrowia. Są ludzie, którzy nie posiadają wewnętrznej potrzeby przebywania z innymi. To, co nazywa się „samotnością z wyboru”, nie musi nieść za sobą negatywnych skutków, a wiązać się może nawet ze wzrostem kreatywności. Badania CBOS-u wykazały również, że sposób spędzania wolnego czasu zwykle (także w przypadku samotności) pokrywał się z preferencjami respondentów w tym zakresie. Badania wykazują również, że od 1999 roku, liczba osób, które mają do kogo zwrócić się ze swoim problemem, stale się zwiększa i niewielki procent osób deklaruje, że nie ma takiej osoby. Badania CBOS-u, także dotyczące poczucia samotności, nie są więc potwierdzeniem, iż rozwój cywilizacyjny i starzejące się społeczeństwo, spłyca więzi społeczne i prowadzi do poczucia osamotnienia, choć ten ostatni element zdecydowanie częściej wskazywali ludzie z dużych miast, niezadowoleni z własnej sytuacji materialnej oraz osoby z wyższym wykształceniem.

Pozytywne wyniki badań opinii publicznej w Polsce nie wykluczają jednak tego, iż wiele osób starszych, szczególnie tych, które utraciły swoich partnerów, odczuwają samotność. Często wskazuje się również na związki między poczuciem samotności a depresją, która staje się coraz większym problemem współczesności. Badania realizowane zarówno w Polsce, ale i na świecie, jak i zainteresowanie się tym problemem, nie tylko z perspektywy socjologicznej i psychologicznej, ale również medycznej i biologicznej, mogą być istotnym czynnikiem, który pomoże radzić sobie z tym zjawiskiem, gdy nastąpi taka potrzeba. Pytaniem, którym również zajmują się badacze, staje się też definiowanie samotności – być może w zindywidualizowanym społeczeństwie sama definicja tego zjawiska uległa zmianie. Choć badania wskazują, że w społeczeństwie polskim niewielki odsetek osób jest dotkniętych nieustannym poczuciem osamotniania, to ważne jest również badanie i wspieranie poszczególnych grup społecznych, z których część jest bardziej narażona na samotność, a co za tym idzie, jej negatywne skutki.

Źródła:

http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C415279%2Cepidemia-samotnosci-moze-stanowic-wiekszy-problem-dla-spoleczenstwa-niz-otylosc.html

http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C29859%2Csamotnosc-szkodzi-sercu.html

http://www.pap.pl/aktualnosci/news,437198,samotnosc-moze-zwiekszac-ryzyko-chorob.html

http://www.wnp.pl/parlamentarny/spoleczenstwo/wielka-brytania-powolano-pelnomocnika-rzadu-ds-walki-z-samotnoscia,28429.html

http://www.psychologia.wfch.uksw.edu.pl/grant_0101/DIA/2017/46

http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C414973%2Cz-wiekiem-jestesmy-bardziej-samotni-i-niesmiali.html

http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C408072%2Csocjolog-medycyny-poczucie-samotnosci-ma-negatywny-wplyw-na-stan-zdrowia.html

https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2017/K_151_17.PDF

http://badania.net/samotnosc-przyprawiajaca-o-dreszcze/

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019