Kim jest Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców

26.05.2019 4 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

To, że polscy przedsiębiorcy nie mają lekko nikomu, nie trzeba udowadniać. Stale zmieniające się środowisko gospodarczo-prawne, mnóstwo niejednoznacznych przepisów, mnóstwo ograniczeń, koncesji i zezwoleń, szereg nałożonych obowiązków, w tym podatkowych to tylko wierzchołek góry lodowej, powinności polskich firm.

Bardzo powoli, ale jednak również rządzący zaczynają rozumieć, że prawdziwa siła i potencjał polskiej gospodarki wynika z tytanicznej pracy, jaką wykonują przede wszystkim mali i średni przedsiębiorcy. Przez lata pozostawieni sami sobie, niedawno otrzymali Konstytucję Biznesu, tj. pakiet ustaw, których celem jest zreformowanie i uproszczenie przepisów dotyczących prowadzenia działalności. Wraz z nią powołano dedykowanego im reprezentanta — Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców (Pierwszym Rzecznikiem Małych i Średnich Przedsiębiorców został Adam Abramowicz), który ma za zadanie stać na straży praw mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców, w szczególności poszanowania zasady wolności działalności gospodarczej, pogłębiania zaufania przedsiębiorców do władzy publicznej, bezstronności i równego traktowania, zrównoważonego rozwoju oraz zasady uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów przedsiębiorców. Jak Polska długa i szeroka, mało która grupa nie ma swojego rzecznika, jednak przedsiębiorcy zasługują na niego, jak mało kto.

 

Podstawa Prawna

 

Rzecznika do życia powołała króciutka Ustawa o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców[1] regulująca najważniejsze zagadnienia związane z jego funkcjonowaniem, a przede wszystkim: kryteria formalne dla kandydata na stanowisko Rzecznika; tryb jego powołania; długość kadencji Rzecznika oraz kryteria jego odwołania; kryteria i tryb powołania oraz odwołania zastępcy Rzecznika; zadania Rzecznika; instrumenty do wykonywania zadań Rzecznika; zasady podejmowania działań z urzędu lub na wniosek; kompetencje Rzecznika z uwzględnieniem prawa do zwracania się do właściwych organów, organizacji lub instytucji publicznych o podjęcie działań; zasady współdziałania z Rzecznikiem i pomagania mu przy wyjaśnieniu sprawy; zasady nakładające na Rzecznika obowiązek ochrony uzyskanych informacji i danych; zasady składania corocznego sprawozdania z działalności; zasady funkcjonowania biura Rzecznika;
a także źródło finansowania wydatków związanych z funkcjonowaniem Rzecznika oraz maksymalny limit wydatków z budżetu państwa na jego działalność.

 

Zadania Rzecznika

 

W myśl ustawy, podczas swojej 6-letniej kadencji, Rzecznik ma przede wszystkim wspierać przedsiębiorców w ich codziennych relacjach z państwowymi urzędami oraz stać na straży przestrzegania proprzedsiębiorczych zasad Konstytucji Biznesu, w tym domniemania uczciwości przedsiębiorcy, przyjaznej interpretacji przepisów, czy też zasady proporcjonalności[2]. W kompetencjach Rzecznika znajdują się, m.in. opiniowanie projektów aktów normatywnych dotyczących interesów przedsiębiorców; szeroko rozumiana pomoc w organizacji mediacji między przedsiębiorcami a organami administracji publicznej; współpraca z organizacjami pozarządowymi, społecznymi i zawodowymi; inicjowanie i organizowanie działalności edukacyjnej  w zakresie związanym z wykonywaniem działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności w dziedzinie przedsiębiorczości oraz prawa gospodarczego oraz podejmowanie innych działań, służących one ochronie praw przedsiębiorców.

 

Podstawowymi instrumentami Rzecznika w zakresie ochrony praw przedsiębiorców są z kolei przede wszystkim: prawo występowania do właściwych organów z wnioskami o podjęcie inicjatywy ustawodawczej, a również o wydanie objaśnień prawnych, jeśli przepisy będące przedmiotem wniosku budzą wątpliwości w praktyce; informowanie właściwych organów nadzoru lub kontroli o dostrzeżonych nieprawidłowościach; występowanie do Sądu Najwyższego z wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego w składzie 7 sędziów; wnoszenie skargi nadzwyczajnej; występowanie do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskami o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych; zwracanie się o wszczęcie postępowania administracyjnego; wnoszenie skarg i skarg kasacyjnych do sądu administracyjnego, a także uczestniczenie w tych postępowaniach na prawach przysługujących prokuratorowi; żądanie wszczęcia przez uprawnionego oskarżyciela postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa wszczynane z urzędu; informowanie właściwe organy o dostrzeżonych barierach i utrudnieniach w zakresie wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Dotychczasowe interwencje

 

Biorąc pod uwagę ww. zakres kompetencji i zadań Rzecznika możemy jednoznacznie stwierdzić, iż mamy do czynienia z zupełnie nowym bardzo silnie umocowanym organem, odpowiedzialnym bezpośrednio za poprawę sytuacji i bieżące wsparcie przedsiębiorców oraz ułatwianie im codziennego funkcjonowania. Ustawa i wszelkie przepisy to jedno, ale życie jak to zwykle bywa, weryfikuje ich skuteczność. Pojawia się więc pytanie, czy nowy Rzecznik, zwłaszcza że w ramach tak określonych ram funkcjonowania, nierzadko będzie musiał wejść w konflikt z wieloma organami publicznym, podoła swojej roli i zachowując pełną samodzielność i autonomię, będzie w stanie wolny od nacisków wesprzeć ich w realny i namacalny sposób. Rzecznik przedsiębiorców formalnie działa już od 22 czerwca 2018 r. i niezależnie od powyższych wątpliwości udało mu się już skutecznie podjąć kilkadziesiąt interwencji. Przedstawiamy kilka z nich:

  • Rzecznik zwrócił się do Ministra Zdrowia z wnioskiem o wydanie objaśnienia prawnego dotyczącego możliwości i zakresu stosowania ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne w odniesieniu do zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych wydanych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, przez osoby nieposiadające tytułu zawodowego farmaceuty.
  • Rzecznik zwrócił się do Ministra Zdrowia z wnioskiem o wydanie objaśnienia prawnego dotyczącego możliwości i zakresu stosowania ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne w odniesieniu do zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych wydanych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, przez osoby nieposiadające tytułu zawodowego farmaceuty.

 

 

  • Rzecznik zwrócił się do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o wydanie objaśnienia prawnego, czy w świetle Ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z dnia 25 czerwca 1999 r. kontrola zwolnień lekarskich jest uprawnieniem, czy obowiązkiem pracodawców.
  • Rzecznik zwrócił się do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie objaśnienia prawnego przepisów regulujących wykonywanie działalności gospodarczej dotyczące praktycznego ich stosowania, w szczególności w zakresie wątpliwości związanych z raportowaniem schematów podatkowych.

 

Niedługo minie pierwszy rok formalnego działania Rzecznika i wówczas przyjdzie czas na odpowiednie analizy i podsumowania. Jak na razie opinie na temat działalności Adama Abramowicza są mocne podzielone. Z jednej strony da się zauważyć jego coraz większą aktywności na polu wspierania przedsiębiorców, z drugiej strony nierzadkie są głosy zarzucające mu opieszałość w odpowiadaniu na wnioski i skargi przedsiębiorców, a nawet ich wielomiesięczne ignorowanie. Miejmy nadzieje, że to trudności wynikające z pierwszych miesięcy pracy są ich powodem, a na razie nie pozostaje nic innego jak uważnie obserwować działalność Rzecznika a przede wszystkim, skuteczność jego działań.

[1] Ustawa o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców z dnia 6 marca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 648)

[2] https://www.biznes.gov.pl/pl/ulatwienia-dla-biznesu/konstytucja-biznesu

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018