Rola społeczności akademickiej w rozwoju nauki

23.12.2018 1 minuta na przeczytanie artykułu

Na kształt i funkcjonowanie środowiska akademickiego wpływ ma nie tylko sama kadra naukowa, lecz także szereg różnych instytucji funkcjonujących przy uczelni i zrzeszających różne osoby. Warto o tym pamiętać i wspierać ich aktywność.

Jednym z podstawowych elementów kształtujących życie akademickie w pewnym pozainstytucjonalnym wymiarze jest funkcjonowanie kół naukowych. Organizują one konferencje naukowe czy prowadzą własne projekty badawcze angażując tym samym społeczność akademicką w nowe przedsięwzięcia i ożywia debatę uniwersytecką. Jest też swoistą kuźnią nowych kadr – aktywność studentów wpływa później na ich ewentualne przygotowanie w karierze badawczej i dydaktycznej.

W tej perspektywie niezwykle cenne okazują się wszelkie stowarzyszenia – zarówno studentów, jak i samych naukowców, czyli np. towarzystwa naukowe. Niekiedy wyznaczają one główne ramy funkcjonowania danej dyscypliny w postaci np. trendów badawczych, a także budują integrację środowiska naukowego. Niezwykle istotną rolą takich instytucji jest również kreowanie kodeksów etycznych czy dobrych praktyk podwyższających moralny wymiar prowadzonej działalności.

Inną częścią systemu zbudowaną przez społeczność akademicką są rozmaite fundacje zajmujące się wspieraniem działalności naukowej. Głównymi aspektami ich funkcjonowania jest najczęściej opracowywanie raportów na ważne społeczne tematy bądź finansowanie projektów badawczych. Przykładem mogą być także programy stypendialne dla młodych bądź wybitnych naukowców z danej dziedziny. To zatem ważna rola stabilizowania i zwiększania wydajności całego systemu akademickiego.

Podobne zadanie mogą spełniać przedsiębiorstwa, które w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu niekiedy wspierają placówki badawcze w opracowywaniu pewnych danych, oferują swoje stypendia czy pomagają zorganizować praktyki dla studentów. Ponadto, angażują się czynnie w komercjalizację badań naukowych co ma niebagatelny wpływ na dalszy rozwój – zarówno merytoryczny, jak i finansowy – danego ośrodka.

Instytucjami często decydującymi o rozwoju intelektualnym reprezentantów danej dyscypliny są działające w środowisku redakcje naukowe. One również kształtują dyskurs akademicki, aktywizują pracowników naukowych i budują ich dorobek. Mają zatem przemożny wpływ na to co pojawia się w dydaktyce czy debacie naukowej.

Ludzie to (prawie) wszystko

Należy zauważyć, że niemalże wszystkie wymienione ciała czy instytucje (za wyjątkiem przedsiębiorstw, choć też nie zawsze) są tworzone przez osoby bezpośrednio związane ze szkołami wyższymi. Widać więc, że w dużej mierze to właśnie sama społeczność akademicka buduje swoją jakość i innowacyjność. Choć nie oznacza to, że nie należy wspierać efektywności uczelni poprzez bodźce zewnętrzne to wiele zależy właśnie od ludzi pracujących bądź uczących się w szkołach wyższych. Aby jednak dać im szanse na dalszy rozwój konieczne jest regularne zwiększanie nakładów na szkolnictwo. Dopiero wtedy będzie można liczyć na wymierne efekty w postaci innowacyjności czy rozwoju kulturowego.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019