Rola fundacji w środowisku naukowym

30.09.2018 2 minuty na przeczytanie artykułu

W skład środowiska naukowego nie wchodzą jedynie szkoły i uczelnie czy inne instytucje państwowe. Ważną rolę odgrywają również organizacje pozarządowe. Fundacje przyczyniają się do rozwoju polskiej nauki i edukacji na wielu różnych płaszczyznach.

Nad fundacjami zajmującymi się tematyką edukacyjną nadzór sprawuje Ministerstwo Edukacji Narodowej. Według danych z resortu w Polsce funkcjonuje 3,4 tys. takich organizacji. Z kolei Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nadzoruje prawie 900 fundacji.

Działalność takich organizacji w dziedzinie edukacji koncentruje się przede wszystkim wokół kilku podstawowych aspektów: rozwój aktywnego społeczeństwa, unowocześnianie metod dydaktyki i systemu edukacji, wyrównywanie szans dla najmniej zamożnych oraz wspieranie najzdolniejszych. Zazwyczaj działalność ogólnopolskich fundacji nie ogranicza się do jednego z tych sektorów.

Przykładami fundacji pracujących w zakresie wyrównywania szans i nierówności wśród uczących się mogą być np. Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”, angażująca się we wsparcie polskich uczniów podejmujących naukę za wschodnią granicą. Warto przy tym zauważyć, że instytucja ta organizuje również warsztaty dla polonijnych nauczycieli. Inną, podobną w zakresie działania, lecz funkcjonującą w Polsce fundacją jest „Dzieło Nowego Tysiąclecia” utworzone w 2000 roku przez Konferencję Episkopatu Polski. Oprócz tego, że w swej działalności promuje wielki dorobek pontyfikatu Jana Pawła II, to również oferuje stypendia dla zdolnej młodzieży z niezamożnych rodzin i z terenów wiejskich. Organizuje również konkurs na najlepszą pracę magisterską i rozprawę doktorską.

Młodych badaczy do nauki motywuje w bardzo dużym stopniu Fundacja na rzecz Nauki Polskiej. To jedna z kluczowych organizacji w Polsce zajmująca się wspieraniem badań naukowych. Jest największą pozarządową instytucją tego typu, istniejącą już od 1991 roku. Angażuje się we wszystkie dyscypliny naukowe, a w zakres jej działalności wchodzą nagrody, granty i stypendia oraz publikacje naukowe. Obecnie prowadzi nabór na program START przeznaczony dla młodych naukowców, o którym pisaliśmy tutaj.

Nowoczesna nauka

Równie ważna co wsparcie materialne dla uczniów i studentów jest również praca na rzecz modernizacji polskiej nauki. Warto więc wspomnieć o fundacjach, które przygotowują raporty, badania i analizy wskazujące na największe bolączki polskiej oświaty i życia akademickiego. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji powołana przez Ministra Edukacji Narodowej w 1993 roku. W zakresie jej obowiązków leży przede wszystkim koordynacja związanych z edukacją programów zagranicznych takich jak Erasmus+, eTwinning czy Eurodesk Polska. Oprócz tego organizuje wymiany młodzieży z Litwą i Ukrainą. Ważną rolę systemową odgrywa także fundacja „Perspektywy”. Jest odpowiedzialna za liczne debaty środowiskowe i seminaria dotyczące rozwoju szkolnictwa wyższego. „Perspektywy” przygotowują także jeden z najsłynniejszych polskich rankingów dotyczących uczelni oraz szkół średnich.

Z kolei Fundacja Nowoczesna Polska aktywnie działa na rzecz modernizacji polskiego szkolnictwa. Podczas swej działalności przeszkoliła w zakresie kompetencji komputerowych tysiące nauczycieli, a także zainicjowała projekt Wolne Lektury udostępniający bezpłatnie wybrane utwory literackie w formie cyfrowej. Ponadto, przygotowuje materiały poświęcone edukacji medialnej dzieci i młodzieży oraz coroczną Olimpiadę Cyfrową przeznaczoną dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Wiele organizacji pozarządowych walnie przyczynia się też do budowania społeczeństwa obywatelskiego. Tą dziedziną zajmuje się np. Fundacja Edukacja dla Demokracji, opracowująca materiały o edukacji globalnej czy szkolenia młodych liderów.

Rozpatrując sektor fundacji uczestniczących w życiu akademickim należy zwrócić również uwagę na mniejsze podmioty o charakterze lokalnym. Taką organizacją jest np. Fundacja na Rzecz Studentów i Absolwentów UW „Universitatis Varsoviensis” wspierająca studentów i absolwentów Uniwersytetu Warszawskiego oraz zaangażowaną w wiele cennych inicjatyw kulturalnych.

Jak widać, fundacje mają przemożny wpływ w kształt polskiego szkolnictwa. Nawet jeśli ich działania nie są widoczne w masowej skali to warto mieć świadomość, że funkcjonują, a udział w ich przedsięwzięciach to nie tylko cenne doświadczenie i szansa na poszerzenie swoich kompetencji, ale również okazja do zdobycia stypendium czy uczestnictwa w wymianie zagranicznej.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019