Rada Młodych Naukowców – najmłodsi doradcy Ministra

28.06.2018 6 minuty na przeczytanie artykułu

Fot. pixabay.com/CC0 Public Domain

Prace nad Konstytucją dla Nauki cały czas trwają, nabierają coraz większego tempa i powoli zbliżają się do końca. Niemniej polska nauka nie śpi i niezależnie od tego, w jakim kształcie przyjdzie jej funkcjonować w najbliższych latach, to cały czas pracują również przewidziane przez aktualne jeszcze przepisy gremia doradcze – w tym Rada Młodych Naukowców, o które dzisiaj słów kilka.

 

Zgodnie z Ustawą z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki –  Minister powołuje zespół doradczy – Radę Młodych Naukowców, którego zadaniem jest wspieranie Ministra w działaniach służących rozwojowi kariery młodych naukowców i osób rozpoczynających karierę naukową. Z kolei szczegółowe zadania, skład i tryb pracy RMN, Minister określi w drodze zarządzenia, biorąc pod uwagę rodzaj i zakres spraw objętych zadaniami tych zespołów. Z uwagi na ogrom pracy związany z przygotowaniem nowej ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, przez kilka miesięcy formalnie Rada Młodych Naukowców nie funkcjonowała. Jednak sytuacja zmieniała się 1 marca 2018 r. kiedy to Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał zarządzenie w sprawie powołania zespołu doradczego – Rady Młodych Naukowców VI kadencji na czas od 1 marca 2018 do 1 marca 2020, w której skład weszło 18 naukowców. Tym samym od kilku miesięcy zespół mający za zadanie walczyć o prawa najmłodszych naukowców znowu działa i ma się dobrze.

Zadania RMN

Najogólniej rzecz biorąc, Rada Młodych Naukowców to gremium doradcze Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, które promuje rozwiązania wspierające rozwój kariery młodych badaczy w Polsce. Członkiem rady może zostać osoba, która posiada znaczne osiągnięcia naukowe i nie ukończyła 35. roku życia. Pochylając się jednak nad bardziej szczegółowym zakresem obowiązków RMN należy wskazać, że do zadań Rady należy:

  • identyfikowanie barier rozwoju kariery młodych naukowców i osób rozpoczynających karierę naukową;
  • przygotowywanie propozycji rozwiązań wspierających rozwój kariery młodych naukowców i osób rozpoczynających karierę naukową;
  • podejmowanie działań na rzecz upowszechniania wśród młodych naukowców i osób rozpoczynających karierę naukową informacji o systemie finansowania nauki;
  • podejmowanie działań wspierających nawiązywanie i pogłębianie współpracy młodych naukowców i osób rozpoczynających karierę naukową z przedstawicielami gospodarki oraz podmiotami wdrażającymi innowacyjne rozwiązania w nauce lub gospodarce;
  • upowszechnianie w środowisku akademickim i naukowym postanowień Europejskiej Karty Naukowca oraz Kodeksu postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych;
  • sporządzanie opinii w sprawach zleconych przez ministra właściwego do spraw nauki1).
Osiągnięcia  RMN

Rada Młodych Naukowców to gremium bardzo aktywne, które bierze udział w większości wydarzeń związanych z funkcjonowaniem nauki i szkolnictwa wyższego w Polsce. Jako jedni z najmłodszych doradców Ministra, nierzadko mogą wesprzeć rządzących swoim świeżym spojrzeniem na problemy dotykające tych, którzy w przyszłości będą odpowiadali za kształt polskich uczelni i jakość polskiej nauki. Warto w tym miejscu wykazać kilka osiągnięć i spraw,
w których RMN zabierał głos:

  • Zmiany w programie „Diamentowy Grant”.

To RMN zabiegał o to, żeby doprecyzować katalog osób uprawnionych do otrzymania „Diamentowego Grantu”, popierając także rozwiązania zezwalające laureatom tego konkursu na podejmowanie studiów doktoranckich bez konieczności uzyskiwania magisterium. To także Rada odpowiada za jednoznacznie pozytywne zmiany dotyczące ewolucji procedury konkursowej, w tym wprowadzenie wymogu recenzji projektu konkursowego oraz zakazu wynagrodzenia opiekuna laureata.

  • Zmiany w postępowaniach konkursowych Narodowego Centrum Nauki.

Rada Młodych Naukowców doprowadziła, m.in. do możliwości ustosunkowania się do  recenzji w sytuacji ponownego składaniu wniosku grantowego; uwzględnienia w formularzach wniosków  w systemie OSF urlopów macierzyński i wychowawczych, a także we współpracy z NCN organizowała szkolenia „Mechanizmy finansowania badań młodych naukowców w Polsce” w miastach uniwersyteckich na terenie całego kraju.

  • Przerwy w pracy naukowej

RMN od początku przykładał i przykłada olbrzymią wagę do odpowiedniego zabezpieczenia prawa naukowców do rodzicielstwa i powrotu do zdrowia. Otóż to własne z inicjatywy Rady dokonano nowelizacji przepisów w taki sposób, aby młodzi naukowcy mogli poświęcić się rodzicielstwu bez ryzyka przedwczesnej rotacji na stanowiskach asystenta i adiunkta oraz aby analogiczną ochroną objęto osoby, których praca naukowa została zawieszona z powodu długotrwałej choroby.

  • Definicja Młodego Naukowca i definicja Osoby Rozpoczynającej Karierę Naukową

Z inicjatywy Rady dokonano zmian definicji Młodego Naukowca oraz Osoby Rozpoczynającej Karierę Naukową, wobec konieczności wyrównania szans wszystkich młodych naukowców oraz chęci pogłębienia ochrony osób, które przerwały karierę naukową z przyczyn obiektywnych.

  • Stypendia w ramach programu Erasmus+ bez podatku

Należy pamiętać, że program Erasmus+ nie jest skierowany tylko do studentów, ale też do pracowników naukowych.  I wobec tego RMN stale wskazywał i wskazuje obecnie,  na konieczność utrzymania zwolnienia stypendiów w ramach programu Erasmus+ z opodatkowania. Rada, podkreślając, że wyjazdy stażowe w ramach programu odgrywają ważną rolę, umożliwiając młodym pracownikom akademickim, zdobywanie nowych kompetencji zawodowych poprzez wizyty w renomowanych zagranicznych ośrodkach badawczych, nieprzerwanie podkreśla słuszność wskazanego zwolnienia, które z  pewnością ma pozytywny wpływ dalszy rozwój programu.

To tylko kilka z małych i większych sukcesów RMN na przestrzeni ostatnich kilku lat. Nie nam oceniać czy to wystarczająco dużo, niemniej biorąc pod uwagę specyfikę funkcjonowania polskich uczelni i trudności, z jakimi spotykają się młodzi naukowcy w swojej codziennej pracy, należy obiektywnie docenić działania Rady i życzyć sobie, żeby coraz więcej podobnych gremiów wzięło na swoje braki odpowiedzialność za poprawę warunków prowadzenia nauki przez nowe pokolenia.

RMN VI Kadencji

Na koniec jeszcze krótko o tym, czym zajmuje się obecnie Rada Młodych Naukowców nowej kadencji i jakie działania podejmuje. Mimo raptem kilku miesięcy funkcjonowania możemy już zaobserwować odpowiednią aktywność przede wszystkim na polu uchwałodawczym:

  • Uchwała Rady Młodych Naukowców dotycząca projektu rozporządzenia Ministra NiSW w sprawie podejmowania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych.

RMN zasadniczo poparła kierunek proponowanych w przedmiotowym rozporządzeniu zmian, podkreślając jednak konieczność zwiększenia atrakcyjności Polski, jako dobrego miejsca do studiowania i realizowania badań, m.in. poprzez:

  • doprecyzowanie przepisów dotyczących polis ubezpieczenia zdrowotnego względem cudzoziemców przyjmowanych na studia i szkolenia oraz w celu uczestniczenia w badaniach naukowych lub pracach rozwojowych;
  • poszerzenie cudzoziemcom podejmującym studia prowadzone w języku polskim listę możliwych sposobów na formalne potwierdzenie przez nich znajomości języka polskiego na odpowiednim poziomie;
  • umożliwienie cudzoziemcom podjęcia studiów podyplomowych prowadzonych w języku polskim również w przypadku ukończenia kursu przygotowawczego do podjęcia kształcenia w języku polskim w wyznaczonych jednostkach;
  • obowiązek wykazania przez cudzoziemca wymaganych w uczelni przyjmującej predyspozycji do podjęcia danych studiów;
  • wprowadzenie do polskich regulacji dotyczących szkolnictwa wyższego instytucji studenta wizytującego2);
  • Uchwała Rady Młodych Naukowców dotycząca projektu rozporządzenia ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

RMN zasadniczo poparła główne kierunki reformy systemu prawa o nauce i szkolnictwie wyższym, przedstawiające jednak konieczność udoskonalenia zaproponowanych przepisów regulujących, m.in.:

  • funkcjonowanie szkół doktorskich (m.in. znajomość nowożytnego języka obcego, promotorzy przedstawicielami różnych dyscyplin naukowych, promotor i promotor pomocniczy ze stopniem doktora, skład komisji oceny śródokresowej doktoranta, stypendium doktoranckie, kształcenie doktorantów, zapewnienie finansowania prac badawczych);
  • procedurę habilitacyjną (m.in. zniesienie obowiązku habilitacji, podniesienie wymagań do uzyskania stopnia doktora habilitowanego, szczególna ścieżka uzyskiwania habilitacji, finansowanie postępowania habilitacyjnego, kolokwium habilitacyjne);
  • uczestnictwo młodych naukowców w organach uczelni, instytucjach przedstawicielskich w środowiskach szkolnictwa wyższego i nauki oraz organach pomocniczych ministra (m.in. skład rady uczelni, skład senatu, skład RGNiSW, instytucje przedstawicielskie środowiska szkolnictwa wyższego i nauki);
  • młodych naukowców jako pracownicy uczelni (obowiązki nauczyciela akademickiego, zatrudnienie na dwóch uczelniach, wymiar maksymalnego dopuszczalnego obciążenia dydaktycznego, okresowa ocena nauczycieli akademickich, wiek emerytalny);
  • komercjalizację wyników badań (m.in. wybór do rady uczelni przedstawiciela z otoczenia gospodarczego, centra transferu technologii, uproszczenie procesu komercjalizacji wyników działalności naukowej i know-how, obowiązek przeznaczania środków na działania komercjalizacyjne, kryteria ewaluacji jakości naukowej)3).

Podsumowując, warto zaznaczyć, że największa praca dopiero przed Radą. Przepisy regulujące funkcjonowanie nauki zawarte w nowej ustawie, rewolucjonizują system nauki i szkolnictwa wyższego, z wprowadzeniem szkół doktorskich na czele. Przepisy przepisami, a rzeczywistość rządzi się swoimi prawami, dlatego trzymajmy kciuki za wszystkich, którzy powinni stać na straży praw studentów, doktorantów i młodych naukowców, aby wszystkie spory i niejasności, które na pewno wystąpią były skutecznie rozwiązywanie.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019

   [ + ]

1.http://www.bip.nauka.gov.pl/g2/oryginal/2018_03/d6876c28a41d0d64270208b0b7c54548.pdf
2.http://rmn.org.pl/wp-content/uploads/2018/04/2018.04.11-Uchwała-01.pdf
3.http://rmn.org.pl/wp-content/uploads/2018/05/Uchwała-Rady-Młodych-Naukowców-nr-VI-2-z-dnia-15-maja-2018-r.-dotycząca-….pdf