Rada Doskonałości Naukowej – pierwszy projekt statutu

28.01.2019 5 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

Konstytucja dla Nauki to także szereg zupełnie nowych instytucji, organów i podmiotów tworzących system szkolnictwa wyższego i nauki. Jednym z najważniejszych jest zdecydowanie Rada Doskonałości Naukowej (RDN), która ma zastąpić Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów (z dniem 31 grudnia 2020 r. przestanie ona istnieć ostatecznie). Zgodnie z przepisami wprowadzającymi Ustawę 2.0., pierwsza kadencja Rady Doskonałości Naukowej rozpoczyna się z dniem 1 czerwca 2019 r. i trwa do dnia 31 grudnia 2023 r. a do dnia 31 grudnia 2018 r. minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Komitetu Polityki Naukowej, określi pierwszy statut Rady Doskonałości Naukowej.

 

Pod koniec listopada w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego powstał właśnie pierwszy projekt statutu Rady, który został skierowany do konsultacji. I właśnie o propozycjach regulujących sposób funkcjonowania i kompetencje tak ważnej instytucji, jaką my być RDN dzisiaj słów kilka1).

Rada Doskonałości Naukowej – umocowanie ustawowe

Ustawa — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stanowi, że Rada Doskonałości Naukowej działa na rzecz zapewnienia rozwoju kadry naukowej zgodnie z najwyższymi standardami jakości działalności naukowej wymaganymi do uzyskania stopni naukowych, stopni w zakresie sztuki i tytułu profesora. Ponadto w zakresie prowadzonych postępowań pełni funkcję centralnego organu administracji rządowej. Członkiem RDN mogą być jedynie osoby spełniający bardzo restrykcyjne ustawowe kryteria (m.in. nieposzlakowana opinia; posiadanie stopnia doktora habilitowanego lub tytuł profesora; posiadanie bogatego dorobku naukowego), a dodatkowo w skład RDN wchodzi po 3 przedstawicieli każdej dyscypliny naukowej.

Struktura RDN określa, że jej organami jest przewodniczący (powoływany przez ministra spośród jej członków) oraz prezydium (przewodniczący; sekretarz; przewodniczący zespołów, działających w ramach dziedzin, w skład których wchodzą członkowie RDN). Z kolei do ogólnych zadań Rady mających zostać uszczegółowione w statucie należy:

  • podejmowanie czynności w postępowaniu w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego;
  • rozpatrywanie odwołań od decyzji o odmowie nadania stopnia doktora oraz zażaleń na postanowienia o odmowie dopuszczenia do obrony oraz rozpatrywanie odwołań od decyzji o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego;
  • ocena decyzji w sprawie nabycia uprawnień równoważnych;
  • podejmowanie czynności w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora;
  • sprawowanie określonego nadzoru nad podmiotami doktoryzującymi i podmiotami habilitującymi oraz uprawnienie żądania informacji i wyjaśnień od podmiotów doktoryzujących i podmiotów habilitujących, stwierdzanie nieważność uchwał w sprawach nadawania stopni naukowych oraz wznawiania postępowania administracyjne w sprawach nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego;
  • wydawanie opinii w innych sprawach przedstawionych przez ministra.
Rada Doskonałości Naukowej – statut i szczegółowy zakres zadań organów RDN;

Pierwszy projekt statutu Rady Doskonałości Naukowej podzielony jest na cztery rozdziały:

  • organizacja i sposób działania Rady Doskonałości Naukowej oraz szczegółowy zakres zadań organów Rady Doskonałości Naukowej;
  • szczegółowy tryb przeprowadzania wyborów do RDN;
  • szczegółowy tryb wyznaczania recenzentów;
  • przepisy dostosowujące2).

Najważniejszym z nich zdecydowanie jest ten pierwszy, regulujący najważniejsze zasady funkcjonowania Rady, doprecyzowujący jej strukturę a przede wszystkim określający szczegółowy zakres jej zadań. I tak obok przewodniczącego i rady w ramach RDN działają zespoły do spraw: 1) nauk humanistycznych; 2) nauk inżynieryjno-technicznych; 3) nauk medycznych i nauk o zdrowiu; 4) nauk rolniczych; 5) nauk społecznych; 6) nauk ścisłych i przyrodniczych; 7) nauk teologicznych; 8) sztuki. W skład zespołu wchodzą członkowie RDN wybrani jako przedstawiciele danej dyscypliny. Ponadto Rada wybiera z grona swoich członków dwóch zastępców przewodniczącego oraz sekretarza.

Przewodniczący Rady

Przewodniczący, co naturalne, pełni przede wszystkim rolę organu zarządzającego i koordynującego całość działalności RDN. Odpowiada także za większość administracyjno — formalnych obowiązków, które wykonuje przy pomocy Biura Rady, któremu nadaje regulamin organizacyjny, oraz którego dyrektora powołuje.

Najważniejszymi kompetencjami przewodniczącego są, m.in.:

  • reprezentowanie RDN na zewnątrz oraz realizowanie jej zadań niezastrzeżonych dla prezydium lub zespołów;
  • zwoływanie i przewodniczenie posiedzeniom plenarnym RDN oraz posiedzeniom prezydium;
  • rozstrzyganie sporów kompetencyjnych między zespołami;
  • wzywanie do uzupełnienia wniosków o nadanie stopnia doktora habilitowanego
  • występowanie do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie tytułu profesora wnioskodawcy;
  • wprowadzanie do Systemu POL-on informacji o utracie tytułu profesora;
  • stwierdzanie wygaśnięcia mandatu członka RDN z przyczyn określonych ustawie;
  • sporządzanie i przekazywanie ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego i nauki rocznego sprawozdanie z działalności RDN3).
Prezydium Rady

Pierwszy projekt statutu najwięcej kompetencji nakłada na Prezydium Rady, które w oczywisty sposób odgrywa najbardziej istotną rolę organu odpowiedzialnego za merytoryczne rozstrzyganie kwestii szeroko rozumianego awansu naukowego.

Najważniejszymi kompetencjami prezydium są, m.in.:

  • rozpatrywanie zażaleń na postanowienia o odmowie dopuszczenia do obrony rozprawy doktorskiej oraz na postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nadania tytułu profesora;
  • rozpatrywanie odwołań od decyzji o odmowie nadania stopnia naukowego doktora i doktora habilitowanego;
  • wydawanie postanowień o wznowieniu postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego doktora i wskazywanie podmiotu doktoryzującego, który prowadzi postępowanie;
  • dokonywanie oceny formalnej wniosku o wszczęcie postępowania habilitacyjnego, a także wyznaczanie podmiotu habilitującego właściwego do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego oraz wyznaczanie członków komisji habilitacyjnej, w tym przewodniczącego i trzech recenzentów;
  • wydawanie postanowień o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nadania tytułu profesora;
  • wyznaczanie recenzentów w postępowaniach w sprawie nadania tytułu profesora;
  • stwierdzanie nieważności uchwał senatów oraz rad naukowych w sprawie sposobu postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego doktora; szczegółowego trybu postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego, zasad ustalania wysokości opłaty za postępowanie w sprawie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz zwalniania z tej opłaty oraz sposobu wyznaczania członków komisji habilitacyjnej;
  • wznawianie postępowania administracyjnego w sprawach nadania stopnia naukowego doktora i doktora habilitowanego;
  • żądanie informacji i wyjaśnień od podmiotów doktoryzujących i podmiotów habilitujących;
  • wydawanie opinii, m.in. w sprawach: przedstawionych przez ministra oraz dotyczących określenia przynależności obszarów, w których prowadzona jest działalność naukowa, do dyscyplin.
Zespoły działające w ramach dziedzin, w skład których wchodzą członkowie Rady

Osiem zespołów przynależnych odpowiednio ośmiu dziedzinom nauki, pełni w strukturze RDN niejako rolę ekspercko — pomocniczą sprowadzającą się przede wszystkim do opiniowania szeregu decyzji w przedmiocie awansu naukowego podejmowanych ostatecznie przez Prezydium Rady. Przykładowo zespół wyraża opinię w sprawach wniosków o wszczęcie postępowania w sprawie nadania tytułu profesora; zażaleń na postanowienia o odmowie dopuszczenia do obrony rozprawy doktorskiej oraz zażaleń na postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nadania tytułu profesora, czy też odwołań od decyzji o odmowie nadania stopnia naukowego doktora i doktora habilitowanego. Zespoły wykonują także inne zlecone przez prezydium RDN.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019

   [ + ]

1.http://konstytucjadlanauki.gov.pl/projekt-statutu-rady-doskonalosci-naukowej-w-rgniszw-i-kpn
2.http://konstytucjadlanauki.gov.pl/content/uploads/2018/11/statut-rdn-23112018.pdf
3.ibid