Pytanie czytelnika: unieważnienie egzaminu dyplomowego

23.01.2018 4 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

W ostatnim czasie napisał do nas jeden ze studentów, który właśnie kończy studia II stopnia i planuje jak najszybciej obronić swoją pracę dyplomową. Niestety na przestrzeni ostatnich kilku lat doświadczył lub usłyszał o wielu nieprawidłowościach związanych zarówno z procesem tworzenia pracy dyplomowej, jak i samej obrony. Otóż na podstawie własnych doświadczeń i problemów swoich starszych kolegów zwrócił się z kilkoma pytaniami, z czego budzące jego największą niepewność to:

  • czy złożenie jedynie pisemnej wersji pracy magisterskiej bez dołączonej płyty CD, może stanowić podstawę do unieważnienia procedury dyplomowania / egzaminu dyplomowego?
  • Czy niedotrzymanie terminu udostępnienia studentowi recenzji jego pracy przez recenzenta
    i promotora może stanowić podstawę do unieważnienia procedury dyplomowania / egzaminu dyplomowego?
  • czy zadawanie pytań, w trackie egzaminu dyplomowego, niezwiązanych bezpośrednio
    z problematyką kierunku studiów może stanowić podstawę do unieważnienia procedury dyplomowania / egzaminu dyplomowego?
Stan prawny

Zagadnienie egzaminu dyplomowego, warunków jego przeprowadzania, w tym sposobu ustalania oceny końcowej, normowane jest obecnie przez dwa podstawowe akty prawne, tj. ustawę z dnia 27 lipca 2005 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.), zwana dalej Ustawą oraz Rozporządzenie Ministra nauki i szkolnictwa wyższego z dnia 25 września 2014 roku w sprawie warunków, jakim muszą odpowiadać postanowienia regulaminu studiów w uczelniach (Dz. U. 2014 poz. 1302) zwanego dalej Rozporządzeniem. Dodatkowo omawianą kwestię na szczeblu uczelnianym stanowi oczywiście odpowiedni regulamin studiów. Z kolei na szczeblu wydziału lub innej jednostki organizacyjnej uczelni, szczegółowy tryb przeprowadzania egzaminu dyplomowego dla poszczególnych kierunków uregulowany będzie najczęściej w postaci odpowiedniej organizacji procesu uzyskania dyplomu, będącej jednocześnie co do zasady uszczegółowieniem odpowiednich przepisów regulaminu studiów.

Czy złożenie jedynie pisemnej wersji pracy magisterskiej bez dołączonej płyty CD, może stanowić podstawę do unieważnienia procedury dyplomowania /egzaminu dyplomowego?

Należy wyraźnie podkreślić, że samo niezłożenie w dziekanacie płyty CD zawierającej załączniki do pracy magisterskiej (przeznaczonej do akt studenta) nie może stanowić przesłanki unieważnienia egzaminu. Jest to jedynie brak formalny niemający wpływu na ocenę pracy oraz egzaminu dyplomowego. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu dyplomowego jest osiągnięcie efektów kształcenia, które przewidziane są w programie kształcenia, a także uzyskanie pozytywnej oceny pracy dyplomowej. Ponadto, jeżeli uznamy, że brak dostarczenia odpowiedniego nośnika wynikał z niedopatrzenia zarówno studenta, jak i pracowników uczelni, to wskazane naruszenie nie może być podstawą do unieważnienia egzaminu. W takim przypadku wystarczyłoby wezwanie do uzupełnienia braków, czyli dostarczenia płyty CD.

Czy niedotrzymanie terminu udostępnienia studentowi recenzji jego pracy przez recenzenta i promotora może stanowić podstawę do unieważnienia procedury dyplomowania / egzaminu dyplomowego?

W tym przypadku sytuacja jest już nieco bardziej klarowna. Otóż omawiany stan faktyczny dotyczył kierunku informatyka na jednym z duży polskich uniwersytetów, a zgodnie z odpowiednimi przepisami organizacji procesu uzyskania dyplomu właśnie na kierunku informatyka — po złożeniu przez magistranta, przyjętej przez promotora, pracy dyplomowej, promotor i recenzent opracowują recenzję w terminie najpóźniej 3 dni przed wyznaczonym terminem egzaminu magisterskiego. Przepis ten jasno wskazuje obligatoryjność przygotowania wskazanej recenzji celem umożliwienia magistrantowi zapoznania się uwagami dotyczącymi przygotowanej przez siebie pracy i propozycjami ocen. Dodatkowe komplikacje wynikały z faktu, że owo niedotrzymanie terminu umożliwiło zapoznanie się z recenzją dopiero dzień przed obroną, co mogło negatywnie wpłynąć na końcową ocenę egzaminu.  Jest to bardzo istotne, ze względu na to, że olbrzymia większość polskich uczelni umieszcza podobne unormowania w swoich regulaminach i innych wewnątrzuczelnianych regulacjach.

Czy zadawanie pytań, w trackie egzaminu dyplomowego, niezwiązanych bezpośrednio z problematyką kierunku studiów może stanowić podstawę do unieważnienia procedury dyplomowania / egzaminu dyplomowego?

Kolejnym podniesionym zarzutem w stosunku do prawidłowości przeprowadzenia egzaminu dyplomowego był obowiązek odpowiadania na pytania niezwiązane bezpośrednio z problematyką kierunku studiów. Zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym opisany przebieg egzaminu dyplomowego nie był zgodny z ustaloną procedurą, ze względu na zadawane pytania, których tematyka nie mieściła się w zakresie problematyki kierunku. Jest to wyraźne naruszenie jednego z uczelnianych przepisów, zgodnie z którym druga część egzaminu dyplomowego — poświęcona jest odpowiedzi na pytania dotyczące problematyki kierunków studiów i obejmuje wylosowanie 3 pytań egzaminacyjnych. Pytania dotyczą zakresu ustalonego na dany rok akademicki, który pokrywa się z treściami programowymi studiów. Wprawdzie, kwestia pytań wykraczających poza wskazany zakres materiału może być ocenna, to w przypadku zwykłego egzaminu byłaby to mocna podstawa do wyrażenia zgody na przeprowadzenie egzaminu komisyjnego. Co więcej, nie miało również miejsca wskazane powyżej losowanie pytań, a jedynie swobodne ich zadawanie przez członków komisji, co również może stanowić jedną z przesłanek unieważnienia egzaminu dyplomowego.

Warto w tym miejscu podkreślić, że regulaminy studiów bardzo często zawierają przepisy normujące komisyjny egzamin dyplomowy. Przypominamy, że polega on najczęściej na tym, że w przypadku uzyskania oceny niedostatecznej w drugim terminie egzaminu dyplomowego, dziekan może zarządzić komisyjny egzamin dyplomowy. Skoro egzamin komisyjny, to mamy do czynienia z odpowiednim gremium, które co do zasady składa się z dziekana, promotora i recenzenta, a także może przewidywać obecność dodatkowych osób posiadających odpowiedni stopień naukowy z dziedziny odpowiadającej tematyce pracy dyplomowej.  Niestety najczęściej w przypadku uzyskania oceny niedostatecznej z tego egzaminu dziekan musi wyda decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów bez prawa ponownego przyjęcia na studia. W tym miejscu należy wyraźnie się zastanowić czy jedną z dodatkowych przesłanek, poza uzyskaniem oceny niedostatecznej, do zarządzenia komisyjnego egzaminu dyplomowego nie powinien być również właściwie umotywowany wniosek występujący w przypadku egzaminu komisyjnego w stosunku do zwykłego egzaminu. Z pewnością wskazanie braku obiektywizmu ze strony komisji egzaminacyjnej powinno stanowi wystarczająca podstawę do wnioskowania o przeprowadzenie egzaminu komisyjnego.

Rekomendacje

Mając na względzie powyższe, podnieść należy, że Ustawa, przepisy wykonawcze do Ustawy oraz regulamin studiów, nie zawierają przepisów proceduralnych odnoszących się do przypadków unieważnienia egzaminu dyplomowego lub całego procesu dyplomowania. Konieczne zatem jest odniesienie się do przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Zgodnie z powyższym wzruszenie decyzji wydziału nadającej stopień magistra możliwe jest na podstawie przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Nadanie tytułu zawodowego magistra jest decyzją administracyjną wydawaną przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej — dziekana. Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy, do decyzji wydawanych przez organy uczelni — dziekan jest organem uczelni — stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Zastosowanie może znaleźć tutaj art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu, a dokładniej wznowienie postępowania na podstawie wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Nową okolicznością faktyczną może być wadliwe przeprowadzenie egzaminu dyplomowego, niezgodnie z przepisami zawartymi w organizacji procesu uzyskania dyplomu. Organem właściwym do wznowienia postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego i wydania dyplomu jest rektor uczelni (art. 207 ust.3 Ustawy).

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2016-2017