Jak prawidłowo zastrzec karę umowną w umowie?

14.12.2018 1 minuta na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Według Kodeksu cywilnego „można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna)”.

Kara umowna może być zatem zastrzeżona jedynie w odniesieniu do zobowiązania niepieniężnego. Kodeks cywilny wyklucza zastrzeganie kar umownych za niewykonanie zobowiązań pieniężnych, a zatem można zastrzec karę umowną dla dwóch przypadków:

  1. niewykonania zobowiązania niepieniężnego,
  2. nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego.

Oznaczenie kary umownej może polegać albo na wskazaniu jej wysokości (np. 500 zł), albo przez wskazanie relacji do świadczenia głównego (np. 5% wynagrodzenia umownego). W odniesieniu do zobowiązań pieniężnych funkcję odszkodowawczą pełnią odsetki za opóźnienie, które należy zapłacić w razie niewykonania zobowiązania pieniężnego w terminie.

Kara umowna pełni funkcję odszkodowawczą, zastępuje odszkodowanie. Ma ona na celu wzmocnienie skuteczności więzi między stronami i mobilizuje do prawidłowego wykonania umowy. Pełni również funkcję represyjną, w szczególności gdy przekracza poniesioną przez wierzyciela szkodę.

Wierzyciel może dochodzić kary umownej bez względu na wysokość poniesionej szkody. Zastrzeżenie kary umownej nie powinno prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia wierzyciela. Zgodnie z art. 484 par. 2 Kodeksu cywilnego obniżenie kary umownej może jednak nastąpić na żądanie dłużnika gdy:

  1. zobowiązanie w znacznej części zostało wykonane
  2. kara jest rażąco wygórowana.

Zastrzeżona kara umowna stanowi zatem górne ograniczenie roszczeń wierzyciela, które może zostać obniżone przez sąd ww. przypadkach. Warto zaznaczyć, że żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły w umowie.

Strony często nie regulują terminu płatności kary umownej. W takim przypadku, zgodnie z art. 455 Kodeksu cywilnego roszczenie staje się wymagalne na skutek wezwania dłużnika do zapłaty.

Przykładowe zastrzeżenie kary umownej:

Wykonawca zobowiązuje się do przestrzegania wszelkich terminów, w szczególności wynikających z harmonogramu. W przypadku naruszenia zobowiązania, o którym mowa powyżej, Zamawiający ma prawo żądania od Wykonawcy zapłaty kary umownej w wysokości … zł (słownie: … złotych) za każdy dzień zwłoki, a także odszkodowania przewyższającego wysokość zastrzeżonej kary umownej w pełnej wysokości.

 

Anna Karolak

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018