Jakie prawa ma młody ojciec

26.04.2019 2 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Zostałeś ojcem. Jakie prawa przysługują mężczyznom, którym urodziło się dziecko?

Większość młodych mężczyzn wcześniej czy później zostaje ojcami. W momencie urodzenia dziecka nabywają pewne prawa. Dla osób pracujących na etacie, pierwszym z nich są dodatkowe dwa dni urlopu okolicznościowego, które należą się z mocy prawa. Należy wypełnić wniosek, dołączyć akt urodzenia dziecka i przesłać pracodawcy.

Kolejnym prawej z którego można skorzystać jest urlop ojcowski. Zgodnie z art. 182 § 1 Kodeksu Pracy pracownik ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni. Jest to stały wymiar, co oznacza, że liczba dzieci urodzonych przy jednym porodzie nie wpływa na długość urlopu ojcowskiego.  Można go wykorzystać w ciągu 2 lat od narodzin dziecka. Jeśli ten okres minie, a pracownik nie wykorzystał urlopu, uprawnienie do płatnego 2-tygodniowego wolnego od pracy przepada. Urlop ten można podzielić na 2 części i skorzystać z niego w dowolnie wybranym przez siebie momencie, uwzględniając wiek dziecka. Ojcu  urlopie ojcowskim pracownikowi przysługuje tzw. zasiłek macierzyński w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru wynagrodzenia. Jest on całkowicie niezależny od zasiłku macierzyńskiego przysługującego matce dziecka. Oznacza to, że pracownik przebywający na urlopie ojcowskim zawsze otrzyma za ten czas zasiłek, nawet jeśli matka również go otrzymuje, przebywając na urlopie macierzyńskim.

Urlop ojcowski przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Co istotne, pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek zatrudnionego o udzielnie urlopu ojcowskiego. Nie skorzystają z tego uprawnienia ojcowie wykonujący pracę z tytułu umowy cywilnoprawnej, np. zlecenia czy umowy o dzieło. Wnioskować o urlop może zarówno biologiczny ojciec, jak i przysposabiający. Nie dotyczy to jednak ojca, który został pozbawiony władzy rodzicielskiej.

Kolejną możliwością, jest tzw. urlop tacierzyński. Jest to jednak pojęcie, które nie występuje w Kodeksie pracy. Terminem tym określa się niewykorzystaną przez matkę dziecka część urlopu macierzyńskiego, z której zrezygnowała na rzecz ojca dziecka. Pierwsze 14 tygodni urlopu macierzyńskiego przeznaczone jest wyłącznie dla matki, ale resztą urlopu rodzice mogą dzielić się między sobą. Jeśli matka dziecka postanowi wykorzystać cały urlop macierzyński, ojciec dziecka nie będzie mógł skorzystać z urlopu tacierzyńskiego. Ponadto z tzw. urlopu tacierzyńskiego można skorzystać w przypadku śmierci matki dziecka w trakcie urlopu macierzyńskiego (pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko przysługuje prawo do niewykorzystanej części tego urlopu), oraz gdy matka dziecka wymaga opieki szpitalnej, co uniemożliwia jej sprawowanie opieki nad dzieckiem i w zastępstwie robi to ojciec dziecka (warunkiem jest, że matka dziecka wykorzysta co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego).

Aby skorzystać z w/w urlopu, ojciec wychowujący dziecko powinien złożyć pisemny wniosek o udzielenie urlopu macierzyńskiego w wymiarze odpowiadającym części urlopu niewykorzystanego przez matkę – w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu, a pracodawca ma obowiązek taki wniosek uwzględnić.

Jak wynika z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika stopniowy wzrost zainteresowania tzw. urlopem tacierzyńskim. Tylko w styczniu przebywało na nich 18,1 tys. mężczyzn. Dla porównania, w tym samym okresie przed rokiem z takiego urlopu skorzystało 17,3 tys. ojców. Dla porównania w styczniu tego roku z urlopu rodzicielskiego skorzystało łącznie 287 tys. osób.

Ponieważ nie wszyscy mogą korzystać z urlopów rodzicielskich, przewidziano dla tych osób wsparcie finansowe. Przez rok po urodzeniu dziecka otrzymają także osoby, które ze względu na swoją sytuację zawodową nie mogą skorzystać z urlopów rodzicielskich. Przez rok po urodzeniu dziecka bezrobotni, studenci, rolnicy oraz pracujący na umowach o dzieło otrzymają 1000 zł miesięcznie.

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018