Co powinieneś wiedzieć zanim zaczniesz studia doktoranckie

14.03.2019 3 minuty na przeczytanie artykułu
AIP: Połowa studentów chce prowadzić własną firmę

pixabay.com

Statystyki są nieubłagane – mimo 16-krotnego wzrostu liczby doktorantów (z 2,7 tys. w 1990 r. do ponad 43 tys. w 2013 r.) liczba nowych doktorów powiększyła się mniej więcej 2,5-krotnie1). Oznacza to, że większość osób kończy studia III stopnia bez obrony rozprawy doktorskiej. Jedną z przyczyn może być zbyt pochopne podjęcie decyzji o kontynuowaniu edukacji. Dlatego przed rozpoczęciem studiów doktoranckich warto uświadomić sobie konsekwencje płynące z dokonanego wyboru.

 

Czas. Będąc doktorantem większość swojego czasu spędzisz na prowadzeniu działalności naukowej. Będziesz przygotowywał się do egzaminów, które musisz zaliczyć podczas studiów, prowadził zajęcia ze studentami, przygotowywał artykuły, uczestniczył w pracach badawczych, jeździł na konferencje oraz pomagał w organizacji wydarzeń naukowych. Ponadto będziesz jeszcze musiał znaleźć czas, aby móc pracować nad swoją rozprawą doktorską. Studia doktoranckie są niezwykle czasochłonne i musisz zaakceptować fakt, że do momentu uzyskania tytułu będziesz miał go mało zarówno dla siebie, jak i dla swoich najbliższych.

Dorobek. Twoim głównym celem jest nie tylko obrona pracy doktorskiej, ale również zaistnienie w środowisku naukowym i wyrobienie sobie w nim możliwie najwyższej renomy. Nie chcę cię pozbawiać wiary w ideę uprawiania nauki dla postępu ludzkości, ale niestety rzeczywistość jest dużo bardziej materialistyczna. Krótko mówiąc publikuj, albo giń. Podczas swoich studiów musisz stać się ekspertem w danej dziedzinie publikując po drodze możliwie największą ilość artykułów naukowych, które ukażą się w recenzowanych czasopismach. To właśnie od twojego dorobku będzie zależeć przyszłość twojej kariery naukowej. Warto zatem zadbać o niego jak najwcześniej.

Motywacja. Uczelnia jest organizacją hierarchiczną dlatego na samym początku będziesz musiał wykonywać mało istotne zajęcia, które ktoś musi zrobić. Taka jest kolej rzeczy. Musisz mieć również świadomość, że twoja rozprawa doktorska raczej nie będzie przełomowym odkryciem, ani nie rozwiąże problemów ludzkości, jednak przygotowanie jej będzie kosztowało wiele pracy i wyrzeczeń. Zapewnie nie raz dopadnie cię motywacyjny kryzys, jednak pamiętaj, że prawie każdy naukowiec miał w swoim życiu chwilę zawahania, którą po prostu trzeba przetrwać. Ci co się poddali nie uzyskali tytułu.

Pieniądze. Od 2019 r. studia doktoranckie będą bezpłatne, a uczestnicy tzw. szkół doktorskich będą otrzymywać stypendia2). Zmiany wprowadzone przez ustawodawcę rozwiązały jeden z głównych problemów doktorantów, którzy często musieli łączyć studia z pracą zarobkową, aby móc się utrzymać bez wsparcia swoich bliskich.  Jednakże kwota stypendium nie jest oszałamiająca np. w porównaniu z zarobkami pracowników korporacji.

Sieć kontaktów. Jako doktorant będziesz miał możliwość poznania ogromnej rzeszy ludzi. Twój status sprawia, że należysz zarówno do świata studentów, jak i naukowców. Dzięki temu możesz brać udział w życiu studenckim (o ile znajdziesz na nie czas), jak i badawczym. Ponadto uczestnictwo w różnego rodzaju wydarzeniach, a przede wszystkim konferencjach naukowych, sprawi że w krótkim czasie poznasz duże grono osób, które podzielają twoje zainteresowania. Rozległa sieć kontaktów sprawi, że w przyszłości będziesz mógł brać udział w wielu interesujących projektach, nie tylko naukowych, ale i biznesowych.

Umiejętności. Studia doktoranckie są okazją do nabycia i rozwinięcia wielu ważnych umiejętności. Przygotowując artykuły naukowe nauczysz się szybko przechodzić do rzeczy. Twoje teksty staną się bardziej zwięzłe, ale również będą kompleksowo omawiały dane zagadnienie. Rozwiniesz umiejętności analityczne oraz zdolność krytycznego myślenia, będziesz łatwiej weryfikował dostępne dane i szybciej dostrzegał łączące je zależności. Wystąpienia publiczne również przestaną być problemem – przecież będziesz miał doświadczenia w wygłaszaniu referatów na konferencjach. A to tylko niektóre spośród umiejętności, które nasz szansę rozwinąć podczas studiów.

Wybierając studia doktoranckie musisz mieć świadomość, że nie jest to droga usłana różami. Nie są one łatwe, jednak są w stanie dać wiele satysfakcji i zapewnić unikalne doświadczenia. Decyzja o kontynuowaniu nauki na studiach III stopnia nie powinna być jednak decyzją spontaniczną, dlatego zanim zdecydujesz zastanów się, czy naprawdę jest to właściwa droga dla ciebie.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019

   [ + ]

1.Ł. K. Kozłowski, Doktoraty stają się coraz modniejsze, ale Polsce nadprodukcja dyplomów nie grozi, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/rynek/1612231,2,doktoraty-staja-sie-coraz-modniejsze-ale-polsce-nadprodukcja-dyplomow-nie-grozi.read, 25.12.2018
2.M. Goszczyński, Doktoranci i szkoły doktorskie w świetle projektu ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce, http://istotnie.pl/doktoranci-szkoly-doktorskie-swietle-projektu-ustawy-o-szkolnictwie-wyzszym-nauce, 16.05.2018.