Popularyzacja nauki – dobre przykłady ze świata

20.05.2019 2 minuty na przeczytanie artykułu

Działalność popularyzatorska stanowi coraz istotniejszą część pracy naukowców. Chęć podzielenia się swoimi odkryciami i badaniami z szerszą grupą odbiorców jest niezwykle chwalebna, lecz nie jest to łatwe kiedy trzeba prowadzić zajęcia ze studentami, realizować projekty naukowe oraz przygotowywać różnego rodzaju publikacje. Zastanawiając się jak efektywnie rozpowszechniać posiadaną wiedzę można przeanalizować praktyki wykorzystywane przez naukowców pracujących za granicą.

 

Pierwszą dość popularną formą są blogi naukowe. Serwisy takie jak Under the Microscope1) Mind Hacks2), czy też The Daily Galaxy3) są przykładami w jaki sposób można ciekawie opowiadać o swojej dyscyplinie naukowej. Prowadzenie bloga jest stosunkowo tanie, istnieją darmowe serwisy i platformy takie jak WordPress czy Google Sites, które umożliwiają jego bezkosztowe prowadzenie, trzeba jednak poświęcić na niego odpowiednią ilość czasu i zadbać o to, aby nowe posty ukazywały się w miarę regularnie. Własna strona internetowa zwiększa również ego badacza, który widzi jak inni użytkownicy Internetu reagują na jego posty, a także umożliwia otrzymywanie informacji zwrotnych odnośnie zamieszczonych treści oraz prowadzenie interesujących dyskusji za pośrednictwem systemu komentarzy.

W krajach anglosaskich jednym z popularnych sposobów dotarcia do szerokiej publiczności są artykuły Op-Ed (opposite the editorial page), czyli sekcja gazety lub czasopisma znajdująca się na odwrocie strony redakcyjnej i zawierająca komentarze przesłane przez osoby nie będące etatowymi pracownikami redakcji. Zamieszczone tam teksty stanowią wyraz osobistej opinii danego autora, którego główna myśl zostaje rozwinięta w ok. 750 słowach. Op-edy nie zawierają cytowań, ale czasem odwołują się do innych źródeł, a sam ich tytuł zwykle nawiązuje do doświadczeń związanych z tezą postawioną w tekście. Podsumowując umożliwiają one dotarcie do szerokiej publiczności, w tym również osób nie korzystających z nowoczesnych technologii, a ich głównym celem jest zainteresowanie odbiorców danym zagadnieniem.

Ostatnią ideą, o której pragnę wspomnieć są wydarzenia sygnowane marką TED. Działająca w Stanach Zjednoczonych Sapling Foundation stworzyła format konferencji, który miał umożliwić łatwe rozprzestrzenianie idei wartych propagowania. Mówca, stojąc w środku czerwonego okręgu znajdującego się na scenie, ma nie więcej niż 18 minut aby zainteresować obecną przed nim publiczność i ułatwić im zrozumienie otaczającego ich świata. Często odwołuje się przy tym do wyznawanej przez siebie aksjologii ukazując znaczenie prowadzonych badań w kontekście rozwoju cywilizacyjnego społeczeństwa. Nagrania wystąpień są udostępniane w Internecie i tłumaczone na wiele różnych języków, aby mogły trafić do najszerszego grona odbiorców. Nierzadko stają się viralami masowo udostępnianymi przez użytkowników sieci oraz materiałami dydaktycznymi wykorzystywanymi na zajęciach4). Format stał się na tyle popularny, że pojawiło się wiele jego odmian. Oprócz TED mamy również lokalne konferencje TEDx, w pełni niezależne jednak stosujące format i konwencję protoplasty, TED Global – poruszające sprawy światowe, TEDxWomen traktujące o kwestiach ważnych dla kobiet oraz TEDxKids i TEDxYouth zorientowane odpowiednio na dzieci i młodzież.

Internetowy blog, tradycyjna gazeta czy też wystąpienia przed żywą publicznością, oczywiście nie są to wszystkie metody popularyzacji dorobku naukowego badacza. Jednak stanowią dobrą inspirację do refleksji w jaki sposób należy mówić o nauce, tak aby zainteresować nią szersze grono odbiorców. Każdy popularyzator powinien wybrać ścieżkę, w której będzie czuł się najbardziej swobodnie a wybrana forma dzielenie się wiedzą będzie sprawiać mu radość, a nie być jedynie trudnym obowiązkiem.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019

   [ + ]

1.Under the Microscope, https://www.popsci.com/blog-network/under-microscope, 01.11.2018.
2.Mind Hacks, https://mindhacks.com/, 01.11.2018
3.The Daily Galaxy, https://dailygalaxy.com/, 01.11.2018
4.TED. Ideas worth spreading, https://www.ted.com/about/our-organization, 20.12.2018.