Podatek od darowizny – kiedy trzeba go zapłacić

28.09.2019 4 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Świat pędzi na naszych oczach, a stara prawda o tym, że w życiu pewna jest tylko śmierć i podatki ani trochę nie traci na aktualności. Pogodziliśmy się już z koniecznością płacenia dziesiątek danin publicznych, czy to wynikających ze sprzedaży, innych czynności cywilnoprawnych, czy też ze świadczenia pracy. Niemniej w dalszym ciągu istnieją obowiązki podatkowe wzbudzające w nas wewnętrzny sprzeciw lub w najlepszym przypadku niezrozumienie.

Jednym z nich jest podatek od darowizny, jednak tej najbardziej przyziemnej i wydawałoby się neutralnej i bezpiecznej, czyli przyjmującej postać wsparcia od najbliższej rodziny, np. przekazanie studentowi przez rodziców określonej kwoty na wynajem pokoju i opłacenie podręczników, finansowy prezent od dziadków, czy też oddanie młodszemu bratu samochodu. To nic dziwnego, że nie chcemy płacić za pomoc ze strony swoich bliskich, niemniej samo chcenie to za mało i każdy powinien pochylić się nad pytaniem, czy również od takich czynności obowiązkowe jest opłacenie podatku. Dzisiaj postaramy się znaleźć odpowiedź na tę wątpliwość.

 

Podatek od darowizny oraz kwoty wolne od podatku

Zaczynając od początku, należy podkreślić, że najważniejsze unormowania regulujące zagadnienie opodatkowania darowizny zawarte są w Ustawie o podatku od spadków i darowizn[1]. Stanowi ona przede wszystkim, że podatkowi od spadków i darowizn, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem, właśnie m.in. darowizny. Najprościej rzecz ujmując, od darowizny rozumianej jako bezpłatne świadczenie na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku (podarowanie samochodu, przekazanie określonej kwoty w gotówce) należy uiścić podatek w terminie 14 dni od doręczenia decyzji urzędu skarbowego z ustaloną kwotą podatku. Jakby na to nie patrzeć, prezent od babci w postaci, chociażby kwoty 2000 zł spełnia wszystkie przesłanki darowizny, a wobec powyższych ustaleń, koniecznie jest odprowadzenie od niej podatku, ale nie zawsze, o czym za chwilę. Ustawa określa także, że obowiązek podatkowy w przypadku nabycia darowizny następuje z chwilą spełnienia świadczenia (w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy). Najczęściej tą chwilą będzie bezpośrednie przekazanie przedmiotu darowizny np. mieszkania, pieniędzy w gotówce etc. czy też zaksięgowanie ich na koncie bankowym obdarowanego.

Trzeba wyraźnie podkreślić, że nie zawsze będziemy zmuszeni do opłacenia podatku od darowizny, a to dlatego, że obowiązkowi jego uiszczenia, również względem darowizn przekazanych przez rodziców czy dziadków, podlega tylko ten, kto otrzymał świadczenie o wartości, która przekracza kwotę wolną od podatku. Tym samym podatkowi nie podlega otrzymanie darowizny o wartości, która nie przekracza kwoty wolnej, tj.:

  • 9637 zł – dla osób z I grupy podatkowej — małżonek, zstępni, wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie), pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie;
  • 7276 zł – dla osób z II grupy podatkowej — zstępni rodzeństwa (np. dzieci siostry, wnuki brata), rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych (np. mąż wnuczki);
  • 4902 zł – dla osób z III grupy podatkowej (inni nabywcy darowizny)[2].

Zaznaczyć również należy, że w przypadku, kiedy określone darowizny otrzymujemy wielokrotnie od tej samej osoby, to dopiero suma wartości darowizn ostatnio nabytych oraz tych otrzymanych w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie darowizny, stanowi podstawę do określenia czy przekroczony został próg kwoty wolnej[3]. Tym samym to, że przykładowo rodzice studenta miesięcznie przesyłają mu 2000 zł na opłacenie mieszkania i utrzymanie nie oznacza, że nie powstanie obowiązek uiszczenia podatku od kwot przewyższających 9637 zł. Należy również pamiętać, że opodatkowaniu podlega jedynie wartość przewyższający kwotę wolną od podatku i w przypadku jej przekroczenia należy w ciągu miesiąca od otrzymania darowizny złożyć w urzędzie skarbowym druk SD–3[4]. Co niezwykle istotne, obowiązek zgłoszenia w urzędzie skarbowym otrzymania darowizny w ogóle nie powstanie, gdy wartość darowizn nabytych łącznie od tej samej osoby właśnie w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, nie przekracza kwoty wolnej od podatku, tj. 9637 zł oraz gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.

Kwota wolna od podatku to jedno, jednak co należy zrobić, kiedy przykładowo nasi rodzice wspomagają nas środkami znacznie przewyższającymi owe 9637 zł – dla osób z I grupy podatkowej. Otóż wszystkie darowizny przekazane przez najbliższą rodzinę, czyli przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę mogą skorzystać z całkowitego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn. Co do zasady, darowizny od naszych rodziców czy dziadków, nawet jeżeli przekroczą kwoty wolne od podatku, są zwolnione z obowiązku jego opłacenia, ale tylko po wykonaniu określonych
w ustawie czynności
. Otóż abyśmy mogli uniknąć płacenia podatku:

  • musimy zgłosić nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w formie darowizny właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania tej darowizny na druku SD-Z2
  • w przypadku gdy w ramach darowizny otrzymujemy środki pieniężne, a ich wartość otrzymana od tej samej osób osoby obecnie i w okresie poprzednich 5 lat przekracza kwotę wolną od podatku tj. 9637 zł, musimy udokumentować ich otrzymanie odpowiednim dowodem przekazania środków będących przedmiotem darowizny na rachunek bankowy albo rachunek prowadzony
    w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym[5].

 

[1] Ustawa o podatku od spadków i darowizn z dnia 28 lipca 1983 r. (dz.u. nr 45, poz. 207)

[2] https://www.podatki.gov.pl/media/4540/ulotka_spadki_i_darowizny1_2019s.pdf

[3] Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 Ustawy o podatku od spadków i darowizn

[4] https://www.podatki.gov.pl/media/4540/ulotka_spadki_i_darowizny1_2019s.pdf

[5] https://www.podatki.gov.pl/pcc-sd/sd/ulgi-i-zwolnienia/#A9upsid

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018