Jak odrzucić spadek, aby uniknąć odziedziczenia długów?

14.11.2018 3 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

pixabay.com

Spadek wbrew powszechnej opinii nie zawsze wiąże się ze wzbogaceniem się spadkobiercy. Czasami oznaczać może poważne problemy, kiedy zamiast mieszkania czy pieniędzy po zmarłym odziedziczymy same długi. Jak w takiej sytuacji zrzec się spadku? Przed zmianą prawa spadkowego, do której doszło w październiku 2015 roku, media obiegały doniesienia o dzieciach dziedziczących wielotysięczne długi np. po swoich dziadkach. W takich wypadkach rodzina zmarłego na ogół nie była świadoma jego sytuacji finansowej i o długu dowiadywała się, gdy już było za późno na odrzucenie spadku.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Takie zdarzenia przeszły już na całe szczęście do historii i od tamtego czasu co prawda nadal można odziedziczyć z urzędu, niejako automatycznie długi – nawet gdy nie jesteśmy świadomi pozostawienia nam takiej „spuścizny” – ale już tylko do wysokości spadku. Jest to tzw. przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Dochodzi do niego w momencie, gdy spadkobiercy przez 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedzieli się o śmierci spadkodawcy, nie złożyli stosownego oświadczenia o odrzuceniu spadku. W najgorszym więc razie na takim spadku się co prawda nie wzbogacimy, ale chociaż nie „zyskamy” też nadprogramowego zadłużenia, które musielibyśmy spłacać z własnej kieszeni.

6 miesięcy na odrzucenie spadku w całości

Przyjęcie zaś spadku w całości bądź odrzucenie go wymaga już złożenia specjalnego oświadczenie przed sądem rejonowym właściwym dla naszego miejsca zamieszkania lub przed notariuszem. Na takie przyjęcie lub odrzucenie spadku mamy, jak to zostało już wspomniane, 6 miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy lub momentu, w którym dowiedzieliśmy się o podstawie dziedziczenia, jednak wówczas trzeba będzie udowodnić przed sądem, kiedy to miało miejsce. Z reguły termin ten liczy się od otwarcia spadku lub ogłoszenia testamentu.

Odrzucenie spadku u notariusza…

Odziedziczenie długów jest bardzo często przykrą niespodzianką dla spadkobierców i wiążę się z późniejszymi niedogodnościami związanymi z koniecznością ich spłaty. Przed przyjęciem więc takiego spadku, w skład którego wchodzi zadłużenie, lepiej więc się dobrze zastanowić i przemyśleć, czy pozostawione razem z długami aktywa są warte zachodu. Zdarza się również, że w spadku pozostawionym przez dłużników nie ma żadnych aktywów, a same długi. W takich sytuacjach nie warto się zastanawiać i odrzucić spadek w całości. Jak to zrobić? Najpierw musimy zdecydować się na jeden z dwóch wspomnianych już sposobów odrzucenia spadku: czy robimy to przed notariuszem, czy przed sądem. W pierwszym wypadku musimy wybrać odpowiadającą nam kancelarię notarialną, w której dokonamy odrzucenia spadku. Do tego będzie potrzebny nam dowód tożsamości i skrócony odpis aktu zgonu spadkodawcy, które to dokumenty trzeba będzie u notariusza okazać.

… albo przed sądem

Jeśli zaś wybierzemy drogę sądową, to będziemy musieli najpierw złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku, w którym będą zawarte potrzebne dane, czyli imię i nazwisko spadkodawcy, data i miejsce jego śmierci, a także ostatni adres zamieszkania, testament lub dziedziczenie ustawowe i dane wszystkich spadkobierców oraz wiadomości o wszystkich zostawionych przez danego spadkodawcę testamentach. Do sądu należy dostarczyć również skrócony odpis aktu zgonu lub prawomocne orzeczenie o uznaniu za zmarłego, a także potwierdzenie wniesienia opłaty w wysokości 50 zł. Należy pamiętać również o zachowaniu potwierdzonej kopii wniosku złożonego do sądu, która będzie dowodem, że oświadczenie wpłynęło we właściwym terminie, czyli w ciągu wspominanych już 6 miesięcy. O wyznaczonym przez sąd terminie posiedzenia w sprawie odrzucenia spadku zostaniemy poinformowani listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.

Jeśli już zdecydujemy się na odrzucenie spadku, musimy pamiętać, że będzie to dotyczyło całości, czyli nie tylko długów, ale również aktywów, o ile takie zostały nam wraz z długami pozostawione. Będziemy bowiem wówczas traktowani tak, jakbyśmy nie dożyli otwarcia spadku, który przechodzi z kolei na naszych potomków. Jeśli i oni nie chcą go odziedziczyć, również muszą złożyć stosowne oświadczenie.

Decyzja jest ostateczna

Odrzucenie spadku, podobnie jak jego przyjęcie, jest również ostateczne i nie można już wycofać się z tej decyzji. Chyba że udowodnimy, że podjęliśmy ją w wyniku błędu, np. nie wiedzieliśmy o sytuacji finansowej spadkodawcy, lub też pod wpływem groźby. Na pewno warto taką decyzję dobrze przemyśleć, bo przyjęcie długów pozostawionych wraz z aktywami, które przewyższają nieraz znacznie wartość zadłużenia, może nam się bardziej opłacić niż odrzucenie całości spadku.

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018