Odpowiedzialność za naruszanie prawa pracy przez pracodawcę

11.01.2019 2 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Kiedy przedsiębiorstwo szybko się rozwija, w końcu nadchodzi moment, w którym poradzenie sobie z ilością obowiązków jednoosobowo nie jest możliwe. Kolejnym etapem jest więc zatrudnienie pracownika (a w przyszłości pracowników) lub korzystanie z innych form przewidzianych prawem jak umowy zlecenia, umowy o dzieło, czy współpraca pomiędzy przedsiębiorcami w osiągnięciu wspólnego celu gospodarczego. Zatrudnienie pracownika nakłada na pracodawcę znaczną ilość obowiązków.

Sam kodeks pracy liczy ponad 300 artykułów, a to dopiero początek, biorąc pod uwagę przepisy wykonawcze do niego w formie rozporządzeń. O ile w części prawnej jest ich „zaledwie” kilkadziesiąt, o tyle w kwestii bezpieczeństwa i higieny pracy liczba aktów szczegółowych liczona jest już w setkach.

Trzeba wskazać, iż nie istnieje podmiot korzystający jednocześnie ze wszystkich regulacji prawnych. Problemem w początkowym okresie po nabyciu statusu pracodawcy jest więc opanowanie tej części, która w konkretnym przypadku będzie miała zastosowanie. Na straży przestrzegania przepisów prawa pracy, ustawodawca w trzech artykułach kodeksu pracy przewidział łącznie 18 wykroczeń. Część z nich penalizuje jedno, konkretne zachowanie: zawarcie umowy cywilnoprawnej w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę czy brak potwierdzenia na piśmie zawartej umowy o pracę przed dopuszczeniem do pracy albo też niewydanie świadectwa pracy. Kary grzywny przewidziane w kodeksie pracy wynoszą od 1.000 do 30.000 zł. przy czym co do zasady grzywny powyżej 2.000 zł. może wymierzyć wyłącznie sąd.

Warto wskazać na wybrane sytuacje naruszające prawa pracownika, które dla pracodawcy mogą zaowocować znacznymi kłopotami:

  • kierowanie pracowników do pracy w handlu lub wykonywania czynności związanych z prowadzeniem handlu w niedziele i święta objęte zakazem prowadzenia handlu;
  • naruszanie przepisów związanych z ubezpieczeniami społecznymi – dotyczy to pracodawców, którzy nie zgłaszają wymaganych danych wymaganych do ustalania czy danej osobie powinny być udzielone konkretne świadczenia i w jakiej wysokości;
  • pracodawca jako osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo i higienę pracy ponosi również odpowiedzialność karną w przypadku narażenia pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu – kary są oczywiście znacznie większe, jeśli ze strony pracodawcy było to działanie umyślne;
  • z poprzednim punktem wiąże się kolejny ważny obowiązek pracodawcy czyli zawiadomienie w terminie właściwego organu o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej, karze podlega również ten pracodawca, który nie sporządza lub nie przedstawia wymaganej dokumentacji związanej z wypadkiem.

Kontrola przestrzegania przepisów

W celu kontroli warunków pracy powołano specjalne instytucje takie jak Państwowa Inspekcja Pracy. Nie zawsze jednak pracodawcy chętnie współpracują z kontrolującymi ich inspektorami. Wiąże się z tym odpowiedzialność pracodawców, którzy utrudniają lub uniemożliwiają uprawnionym osobom przeprowadzenie takiej kontroli. Grozi za to kara pozbawienia wolności do 3 lat.

Aktywizacja zawodowa

Korzystanie z zatrudnienia osób trzecich związane jest często ze wsparciem organów zatrudnienia, w tym w zakresie współfinansowanych ze środków publicznych form aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych. Przyznawanie wsparcia nie może być pozostawione losowi, stąd też w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przewidziano liczne przypadki odpowiedzialności za wykroczenia przeciwko przepisom powyższej ustawy w zakresie:

– odpowiedzialności zarejestrowanego bezrobotnego za podjęcie pracy bez zgłoszenia tego faktu we właściwym Powiatowym Urzędzie Pracy,

– odpowiedzialności pracodawców (przedsiębiorców) za nielegalne zatrudnianie obcokrajowców oraz odpowiedzialność samych obcokrajowców,

– naruszenia przepisów o prowadzeniu agencji zatrudnienia,

– naruszenia przepisów o praktykach absolwenckich lub stażach zawodowych,

– nieterminowego opłacania składek na Fundusz Pracy lub podawania danych niewłaściwych.

 

Kamil Wiśniowski

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018