Odpowiedzialność materialna pracowników

06.02.2019 1 minuta na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną według zasad określonych w kodeksie pracy. Odpowiedzialność pracownika uregulowano zatem odrębnie w Kodeksie pracy i nie mają zastosowania tutaj przepisy kodeksu cywilnego.

Pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę, która powstała w majątku pracodawcy wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych. Zobowiązanie pracownika do naprawienia szkody powstaje w przypadku uchybienia każdemu z jego obowiązków, a nie tylko obowiązkowi podstawowemu (wyr. SN z 05.05.1999 r., I PKN 680/98).

Pracodawca jest obowiązany wykazać okoliczności uzasadniające odpowiedzialność pracownika. Pociągnięcie pracownika do odpowiedzialności zależy od spełnienia następujących przesłanek: powstania szkody, bezprawności zachowania pracownika, winy pracownika oraz istnienia normalnego (adekwatnego) związku przyczynowego między bezprawnością zachowania pracownika i wyrządzoną szkodą. Pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę w granicach rzeczywistej straty poniesionej przez pracodawcę. Ograniczenie to znajduje jednak zastosowanie wyłącznie w przypadku nieumyślnego wyrządzenia szkody. Za szkodę wyrządzoną z winy umyślnej pracownik ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą nieograniczoną – w pełnej wysokości. Odpowiedzialność materialna pracowników została oparta na zasadzie winy i obejmuje obie jej postacie – winę umyślną i nieumyślną. W przypadku szkody wyrządzonej z winy nieumyślnej odszkodowanie nie może przekraczać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody. Bezprawne zachowanie pracownika może polegać zarówno na działaniu, kiedy pracownik narusza określone obowiązki pracownicze, jak i zaniechaniu, czyli niedziałaniu w sytuacji, gdy do konkretnego działania pracownik był zobowiązany. Pracownik ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego wynikła szkoda. Innymi słowy, związek między tym zachowaniem a szkodą powinien być typowy.

W Kodeksie pracy odrębnie uregulowano odpowiedzialność pracownika za szkodę powstałą w powierzonym mu mieniu pracodawcy z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia. Pracownik odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu. Art. 124 § 1 kodeksu pracy wyszczególnia jako powierzone mienie pieniądze, papiery wartościowe lub kosztowności, narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty, a także środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze. Przepis ten w § 2 stanowi, że pracownik odpowiada w pełnej wysokości również za szkodę w mieniu innym niż powyżej wymienione. Pracownik może się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia.

 

Anna Karolak

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018