Ochrona pomysłu

05.09.2017 3 minuty na przeczytanie artykułu

Artykuł redakcyjny

pixabay.com

Każdy biznes zaczyna się od pomysłu. Dobry pomysł jest warty dużych pieniędzy, dlatego warto go chronić przed kradzieżą.

Podstawą sukcesu w biznesie jest dobry pomysł. Zazwyczaj, aby zrealizować swoje plany, trzeba zdobyć chociażby wsparcie finansowe. W tym celu należy przekonać potencjalnego inwestora i wyjawić mu swój przepis na sukces. Historia zna wiele przypadków, gdy pomysł wart milion został zwyczajnie ukradziony1). Niestety sam pomysł nie jest chroniony prawnie. Co więcej, praktycznie niemożliwe jest udowodnienie kradzieży pomysłu, gdyż niezwykle trudno udowodnić, kto jest prawdziwym jego autorem. Aby uniknąć tego typu przykrych i frustrujących sytuacji, trzeba go w sposób mądry ochronić i zabezpieczyć swoje interesy. Jest kilka możliwości, z których możemy skorzystać.

Określone rozwiązania w tym względzie podsuwa prawo autorskie. O ile, zgodnie z art.1 ust.2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne nie podlegają ochronie prawnoautorskiej, o tyle sposób wyrażenia już jest chroniony. Jak mówi powyższe prawo, przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Mówiąc wprost – aby pomysł był chroniony, musi powstać utwór. Należy zatem spisać swój pomysł w sposób indywidualny i w miarę dokładny. Utwór objęty jest ochroną od momentu jego ustalenia, chociażby miał postać nieukończoną, a twórca nie musi spełniać jakichkolwiek formalności, legitymować się odpowiednim wykształceniem czy przynależeć do jakiejkolwiek grupy zawodowej czy organizacji. Chociaż w Polsce ochrona przyznawana jest nawet utworom o minimalnym przejawie twórczości, czyli stopniu odróżniania jednego utworu od innych, powstających w ten sam sposób, to jednak autor pomysłu powinien w taki sposób wyrazić swe myśli, aby można było uznać pomysł najlepiej w całości jako dzieło twórcze.

Innym sposobem ochrony pomysłu jest patent. By go uzyskać należy zgłosić wynalazek do Urzędu Patentowego. Zgłoszenie powinno zawierać: podanie zawierające co najmniej oznaczenie zgłaszającego, określenie przedmiotu zgłoszenia oraz wniosek o udzielenie patentu lub patentu dodatkowego, opis wynalazku ujawniający jego istotę, zastrzeżenie lub zastrzeżenia patentowe, skrót opisu oraz rysunki, jeżeli są one niezbędne do zrozumienia wynalazku. Szczegółowe wytyczne znajdują się rozporządzeniu oraz na stronie internetowej Urzędu Patentowego. Proces udzielenia patentu trwa z reguły około 3 lat. Czas oczekiwania wynika z konwencji międzynarodowych, a także z ograniczonej ilości ekspertów w Urzędzie Patentowym. Uzyskanie patentu niesie za sobą koszty. Samo zgłoszenie kosztuje 550 zł, ponosi się także opłatę za każdy rok ochrony, która rośnie wraz z okresem działania patentu. Warto dodać, że Urząd Patentowy chroni także znaki przemysłowe czy wzory towarowe.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą także zabezpieczać się przed kradzieżą pomysłu za pomocą ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Art. 3 ust. 1 powyższego aktu stanowi, że czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. Zatem kradzież pomysłu może zostać uznana za czyn sprzeczny z dobrymi obyczajami i naruszający interes innego przedsiębiorcy, czyli czyn nieuczciwej konkurencji. Jednak eksperci przestrzegają, że te przepisy są bardzo ogólne i trudno na ich podstawie egzekwować odszkodowanie za ukradziony koncept.

Zanim zdradzimy komuś swój pomysł warto rozważyć podpisanie z nim umowy o zachowaniu poufności (NDA, non-disclosure agreement). Można ją zawrzeć między wszystkimi podmiotami z którymi współpracujemy lub planujemy rozpocząć współpracę. Najczęściej będą to pracownicy, inwestorzy i podwykonawcy. Umowa o poufności może dotyczyć wszystkich informacji, które mają wartość i nie zostały publicznie ujawnione. Klauzulę o zachowaniu poufności można również zawrzeć w umowie o współpracę lub umowie o dzieło. Przedmiotem tych umów może być zarówno współpraca przy jednym projekcie lub większej ich liczbie w przyszłości. Na uwagę zasługuje także fakt, iż umowy te zapewniają ochroną niezależną od ochrony na gruncie prawa autorskiego jak i prawa własności przemysłowej. W treści umowy lub klauzuli o poufności powinny się znaleźć elementy takie jak: oznaczenie stron, określenie tego, co objęte jest poufnością, czas trwania obowiązku zachowania poufności, cel, dla którego informacje mogą zostać wykorzystane oraz sankcje za naruszenie poufności. Przed podpisaniem tego typu umowy warto skorzystać z pomocy prawnika, by była ona kompletna i jasna dla obu stron.

Ochrona pomysłu wymaga dostosowania środków do chronionego przedmiotu. Jest to jednak wysiłek i koszt, który warto ponieść, gdyż straty związane z kradzieżą pomysłu mogą być  kolosalne. Do strat natury finansowej  dochodzą jeszcze straty moralne i poczucie krzywdy.

   [ + ]

1.Przykładem może być znany wszystkim portal społecznościowy Facebook, który zdaniem wielu osób skopiował rozwiązania serwisu Friendster. Ostatecznie amerykański gigant odkupił liczne patenty swojego poprzednika. Zob. https://gigaom.com/2010/08/04/facebook-buys-friendster-patents-for-40m/. Podobne kontrowersje dotyczyły przełomowego wynalazku, za jaki należy uznać radio. Spór o miano ojca radiofonii toczyli między sobą G. Marconi oraz N. Tesla. http://www.polskieradio.pl/23/267/Artykul/617181,115-lat-temu-opatentowano-radio.