Wszystko o wynagrodzeniu pełnomocnika cz. II

18.03.2019 3 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Kontynuujemy rozważania dotyczące zasad określania wynagrodzenia swojego pełnomocnika. Nie sposób zapominać o jednej z najważniejszych kwestii, jaką są przyjęte i najczęściej stosowane w praktyce formy wynagradzania prawników.

Rodzaje form rozliczenia z prawnikiem

  1. Rozliczenie ryczałtowe

Jedną z podstawowych i najpopularniejszych form rozliczenia z prawnikiem jest oczywiście ryczałt i jego różne odmiany. W przypadku ryczałtu, strony z góry precyzyjne określają, jakie wynagrodzenie otrzyma finalnie prawnik niezależnie od nakładu pracy, jaki będzie musiał włożyć w wypełnienie przedmiotu umowy. Jest to najpewniejszy sposób określenia finalnej wysokości wynagrodzenia, ponieważ zasadniczo nie podlega zmianom i jest niezależny od innych okoliczności. Od samego początku znamy wysokość kosztów właściwej usługi prawnej i to od samego prawnika zależy, jak szybko zostanie wykonana. Dla zleceniodawcy liczy się tylko sam fakt świadczenia usług ze strony prawnika, niezależenie od ich efektów. Tym samym z perspektywy klientów usług prawnych, zwłaszcza, przedsiębiorców, jest to najwygodniejsza i najpewniejsza forma rozliczenia, niegenerująca szeregu dodatkowych kosztów wynikających z okoliczności niedających się ustalić na początku współpracy. Minus ryczałtu jest taki, że stosowany będzie jedynie wówczas, kiedy da się z góry ustalić wysokość wartości usługi prawnej, na którą zgodzą się obie strony, oraz że dotyczy co do zasady tylko tych usług, których wartość da się precyzyjnie określić cechujących się jednocześnie pewną powtarzalnością, co nie dotyczy jednak najbardziej zawiłych zagadnień. Jasne określenie wartości pracy prawnika nie zawsze jest możliwe, zwłaszcza w bardziej skomplikowanych sprawach procesowych, których dynamika zmienia się zależnie od aktywności stron, co bardzo często generuje mnóstwo dodatkowej pracy niedającej się przewidzieć na jej początku. Tym samym ryczałt raczej częściej stosowany jest w ramach codziennej działalności gospodarczej, kiedy to przedsiębiorcy albo zlecają wykonanie danej czynności za określoną kwotę, albo zobowiązują się uiszczać na rzecz danego prawnika comiesięcznie odpowiednio wysokie wynagrodzenie (ryczałt w zamian za pełną dostępność, czasami ograniczoną limitem godzin możliwych do wykorzystania w danym miesiącu), w ramach stałego ryczałtu miesięcznego z limitem godzin rozumianego, jako dostępność prawnika w okresie rozliczeniowym przez określoną liczbę godzin, po której przekroczeniu klient musi najczęściej dopłacić do kwoty ustalonego ryczałtu.

  1. Nakład pracy

W odróżnieniu od wynagrodzenia ryczałtowego forma rozliczenia oparta na rzeczywistym nakładzie pracy jest stosowana praktycznie zawsze w przypadku najbardziej skomplikowanych i zawiłych spraw, których wyniku nie da się z góry ustalić, tak samo, jak nie da się ustalić ilości pracy, jaką prawnik będzie musiał włożyć w profesjonalnie wykonywanie usługi w ich zakresie. Przykładowo, strony określają, że za wykonanie przedmiotu określonych w umowie usług prawnych, klient/zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty wynagrodzenia w wysokości iloczynu godzin świadczenia oraz stawki 150 zł każdą godzinę pracy. Nierzadko zdarza się, iż maksymalna liczba godzin, w jakich prawnik musi wykonać daną usługę, jest z góry ograniczona.

Takie rozwiązanie często stosowane jest na życzenie klientów, którzy bojąc się sztucznego przedłużania wykonywania danej usługi, chcą ograniczać niepotrzebne koszty. Prawnik jest w takiej sytuacji zobowiązany do realizacji prac, np. w wymiarze 90 h, przy jednoczesnym obowiązku stałego informowania klienta/zleceniodawcy o ich postępie oraz czasochłonności pracy, szczególnie w przypadku, gdy planowana czasochłonność w oznaczonym wymiarze może ulec zwiększeniu. Ponadto prawnik bardzo często jest zobligowany do niezwłocznego informowania klienta o wszelkich okolicznościach mogących zwiększyć wymiar planowanych prac, z klasycznym zastrzeżeniem, iż na zwiększenie wymiaru planowanych prac klient/zleceniodawca musi wyrazić pisemną zgodę. W przypadku określenia górnego limitu godzin prawnik musi najczęściej po zakończeniu prac wchodzących w zakres umowy przedstawić klientowi/zleceniodawcy raport czasochłonności.

  1. Wynik sprawy

Trzecią formą rozliczania się z prawnikiem, o której należy wspomnieć, jest rozliczenie typu succes fee. Ten sposób uzależnia wysokość wynagrodzenia lub w ogóle zobowiązanie do jego zapłaty, od dodatniego efektu prowadzonej sprawy, czy te z osiągnięcia określonego przez klienta efektu (np. pomyślne przeprowadzenie restrukturyzacji spółki, skuteczne ściągniecie długu, uzyskanie oczekiwanego przez klienta orzeczenia sądowego etc.). Przypominamy, że zarówno radcowie prawni, jak i adwokaci nie mogą podejmować się spraw, od których wynagrodzenie należy się tylko w razie osiągnięcie określonego wyniku. Takie działanie może zostać uznane przez daną Izbę za delikt dyscyplinarny, którego popełnienie stanowi podstawę do nałożenia określonej przez zasady wykonywania zawodu kary, nierzadko bardzo dotkliwej. Pomimo tego, część przedstawicieli środowiska nie uważa, aby uzależnianie wynagrodzenia od wyniku sprawy było czymś nieetycznym, dlatego też w dalszym ciągu znaczna część potencjalnych klientów proponuje ten właśnie sposób rozliczenia ze swoim pełnomocnikiem lub obrońcą. Zawłaszcza, że rozliczenie success fee najbardziej motywuje prawnika do dodatkowego wysiłku i poświęcania większego nakładu pracy. Dużą trudnością jest jednak, w przypadku tej formy oferowanie prowadzenia spraw i osiągnięcie efektu niemożliwego lub niezwykle trudnego do uzyskania.

Pomimo to coraz liczniejsza część środowiska godzi się na tego typu rozliczenie, zastrzegając sobie jednak dużą wyższą marżę. Takie podejście do sprawy kończy się niestety dość często działaniem prawnika na pograniczu zgodności z kodeksem etyki, a nawet prawem, w myśl cel uświęca środki. Dyskusja dotycząca dopuszczenia rozliczenia typu success fee trwa. Czekając na jej ostatecznie wyniki pamiętajmy, że prawnicy co do zasady nie mogą rozliczać się w ten sposób, niezależnie od intencji klienta.

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018