O czym należy pamiętać przy umowie darowizny

04.02.2019 2 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Zgodnie z Kodeksem cywilnym „przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku”. Stosunek darowizny powstaje pomiędzy darczyńcą a obdarowanym. Na podstawie umowy darowizny darczyńca dokonuje nieodpłatnego przysporzenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.

Obdarowanym może być zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna. Darowizna może polegać na zwiększeniu aktywów obdarowanego albo na zmniejszeniu jego pasywów. Przedmiotem darowizny może być np. określona kwota pieniędzy czy rzecz. Cechą odróżniającą darowiznę od innych umów jest jej nieodpłatność, czyli brak ekwiwalentu ekonomicznego dla świadczenia darczyńcy. Warto zaznaczyć, że wedle Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. W przypadku niezachowania formy aktu notarialnego dla oświadczenia darczyńcy darowizna będzie uznana za ważną, jeśli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Z kolei oświadczenie obdarowanego może być złożone w dowolnej formie. Ze względu na przedmiot darowizny przepisy mogą wymagać zachowania szczególnej formy dla oświadczeń obu stron. Przykładowo, umowa darowizny nieruchomości musi być sporządzona w formie aktu notarialnego.

Darczyńca odpowiada za szkody wywołane przez wady przedmiotu darowizny, jeśli wiedział o wadzie i nie zawiadomił o niej obdarowanego w czasie właściwym, chyba że obdarowany mógł z łatwością wadę zauważyć. Odpowiedzialność darczyńcy jest w sposób zasadniczy ograniczona w porównaniu z odpowiedzialnością za wady sprzedawcy. W przypadku darowizny niewykonanej, darczyńca może ją odwołać ze względu na sytuacją materialną, która sprawia, że wykonanie darowizny powodowałoby uszczerbek dla własnego utrzymania darczyńcy bądź dla jego ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Za niewdzięczność przyjmuje się świadome naruszenie podstawowych obowiązków ciążących na obdarowanym względem darczyńcy, krzywdzące darczyńcę, przy czym, żeby zachowanie było uznane za „rażąco niewdzięczne” musi być wysoce nieprzyjazne. Odwołanie darowizny powoduje po stronie obdarowanego obowiązek zwrotu przedmiotu darowizny stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Należy zaznaczyć, że darowizna może wiązać się z koniecznością zapłacenia przez obdarowanego podatku od spadku i darowizn. W zależności od grupy podatkowej darczyńcy, zostały określone kwoty wolne od podatku i jeżeli wartość darowizny ich nie przekroczy, wtedy obdarowany nie jest obowiązany do zapłaty podatku. Przy nabyciu rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, obdarowany może skorzystać z całkowitego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, nawet jeżeli wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie pięciu lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, przekracza 9637 zł (kwota wolna), pod warunkiem zgłoszenia darowizny we właściwym dla obdarowanego urzędzie skarbowym w ciągu 6 miesięcy od nabycia darowizny. W przypadku darowizny środków pieniężnych należy dodatkowo udokumentować ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku, spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym (jeżeli wartość  majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę wolną od podatku).

 

Anna Karolak

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018