Nagrody naukowe w Polsce i na świecie

09.12.2018 2 minuty na przeczytanie artykułu

Choć kwintesencję nauki stanowią badania to swoistym ukoronowaniem osiągnięć, podobnie jak w innych dziedzinach życia społecznego, są wręczane nagrody. A tych w środowisku naukowym jest naprawdę wiele.

Koniec roku to zawsze okazja do podsumowań. Wiąże się z tym wręczanie nagród – także w świecie naukowym. Oczywiście, najsłynniejszymi laurami dostępnymi dla badaczy są Nagrody Nobla wręczane przez Szwedzką Akademię Nauk i Instytut Karolinska od początku XX stulecia dla wybitnych postaci z dziedziny ekonomii, chemii, fizyki i medycyny. Należy jednak pamiętać, że na świecie istnieje także wiele innych prestiżowych wyróżnień.

Jedną z bardziej uznanych nagród w dziedzinie fizyki jest również Przełomowa Nagroda w Dziedzinie Nauk o Życiu, Fizyki Fundamentalnej i Matematyki. Zasługuje ona na uwagę przede wszystkim z powodów finansowych – to bardziej intratne wyróżnienie niż w przypadku Nobla. Zwycięzcy otrzymują około trzech milionów dolarów. Pierwszych dziewięciu laureatów wytypował izraelsko-rosyjski fizyk i inwestor technologiczny Jurij Milner. Następnie zwycięzcy stali się kapitułą nagrody.

Atrakcyjne nagrody Dalekiego Wschodu

Co ciekawe, szczególnie atrakcyjnym pod względem nagród jest obszar Dalekiego Wschodu. Nagroda Shawa przyznawana przez hongkońską fundację upamiętniającą tamtejszego filantropa, oferuje 1,2 mln dolarów wybitnym matematykom, przedstawicielom nauk medycznych i astronomom. Z kolei Nagroda Japońska wręczana przez Japońską Fundację Nauki i Technologii wybitnym badaczom oznacza dla laureata zarobek w wysokości pół miliona dolarów. Dość nietypowe kategorie ma natomiast Dan David Prize za którą odpowiada Uniwersytet Telawiwski. Tam bowiem milion dolarów jest przyznawany dla zwycięzców w kategoriach przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Ponadto, 10 proc. tej sumy laureaci przeznaczają na stypendia dla wybitnych doktorantów. Inną docenianą wartością jest popularyzacja nauki. UNESCO wręcza co roku Nagrodę Kalinga dla osób zasłużonych w zakresie promowania rozmaitych dziedzin nauki wśród społeczeństwa. Uhonorowany otrzymuje 20 tysięcy dolarów.

Istnieje także kilka pomniejszych nagród, takich jak Albert Einstein World Award of Science przyznawana przez Światową Radę Kultury za badania, które przyniosły prawdziwą korzyść i dobre samopoczucie ludzkości. W skład interdyscyplinarnej komisji dokonującej głosowania wchodzą wybitni naukowcy w tym również kilku laureatów Nagrody Nobla. Laureat oprócz medalu i dyplomu otrzymuje również dziesięć tysięcy dolarów.

Należy zauważyć, że przyznawanie nagród nie jest jedynie domeną nauk ścisłych czy technicznych. Warto wymienić np. Nagrodę Biblioteki Kongresu USA im. Johna Klugego honorującą osoby posiadające wielki wkład w rozwój nauk humanistycznych i społecznych. Pierwszą nagrodę opiewającą na milion dolarów otrzymał w 2003 roku polski filozof Leszek Kołakowski. Od 2004 roku nagrodę im. Ludviga Holberga w wysokości ok. 750 tysięcy dolarów przeznaczoną dla humanistów przyznaje również rząd norweski.

Ojczyste wyróżnienia

Warto pamiętać, że również w Polsce rokrocznie przyznawane są nagrody dla wybitnych naukowców. W dziedzinie popularyzacji nauki takim honorem jest „Popularyzator Nauki” organizowany przez Polską Agencję Prasową. Własne nagrody wręcza też Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego przyznawane za osiągnięcia naukowe, techniczne, dydaktyczne i za ogół wypracowanego dorobku. Cennymi i szanowanymi w środowisku są również Nagrody Polskiej Akademii Nauk. Z kolei największa pozarządowe naukowe NGO – Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznaje wyróżnienia w obszarze nauk o życiu i Ziemi, nauk chemicznych, matematyczno-fizycznych oraz humanistycznych i społecznych. Wysokość nagrody to 200 tysięcy złotych.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019