Materializm nastolatków w badaniach psychologicznych

24.01.2018 2 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

Materializm to przede wszystkim postawa, którą charakteryzuje przypisywanie nadmiernego znaczenia posiadaniu dóbr materialnych. Kiedy zastanawiamy się nad materializmem u nastolatków, to przychodzi nam na myśl żądza posiadania określonych przedmiotów, dążenie do wykonywania zawodów, które dadzą możliwości, by w przyszłości owe rzeczy móc posiadać. Przy definiowaniu wzmożonej chęci posiadania zwraca się uwagę również na fakt, że często pożądanie określonych dóbr wynika z niskiej samooceny, a przedmioty materialne miałyby być źródłem kompensacji odczuwanych w tej sferze niedostatków. Rozważania w zakresie materializmu, często podejmowane w publicystyce oraz codziennych konwersacjach, są ściśle związane z istotą społeczeństwa konsumpcyjnego. Dr hab. Anna Maria Zawadzka, profesor nadzwyczajny UG, w ramach grantu OPUS, podjęła się badań nad przyczynami materializmu u nastolatków.

 

Profesor Anna Zawadzka związana była ze stowarzyszeniem „Dziecko bez reklamy” (rozwiązane w listopadzie 2017 roku), którego celem było promowanie alternatywnych dla telewizji form spędzania wolnego czasu oraz naświetlanie problemu złego wpływu reklam na umysły młodych, rozwijających się odbiorców. Poza aspektami dotyczącymi złego wpływu reklam na relacje rodzinne, czy zdrowie dzieci, stowarzyszenie zwracało uwagę także na tworzenie przez firmy nowego pokolenia konsumentów oraz na manipulacyjny charakter tego zjawiska, wynikający z tego, że młode umysły nie są uodpornione na tego rodzaju przekazy, a przy tym bardzo podatne na wpływ z nich wynikający. Stowarzyszenie odnosiło się również do negatywnych konsekwencji komercjalizacji, które pojawiają się w szkołach i przedszkolach, jak np. sponsorowanie materiałów dydaktycznych i edukacyjnych przez firmy, które w ten sposób chciały budować znajomość i przywiązanie do marki. Poruszano także problem reklamowania produktów niezdrowych i wysokotłuszczowych przez postaci z bajek, kierując je bezpośrednio do młodych odbiorców.

Projekt profesor Anny Zawadzkiej nosi tytuł „Społeczne uwarunkowania materializmu nastolatków w wieku 13-16 lat”, a jego celem jest nie tylko odnalezienie źródeł tego zjawiska, ale też powiązań, które mogą powodować jego wzmocnienie. Autorka projektu zwraca tu uwagę także na to, jak na materializm wpływa satysfakcja z relacji rodzinnych, sytuacja socjoekonomiczna, czy relacje powstające w ramach grup rówieśniczych. Badaniom ma zostać poddane również to, co wywiera większy wpływ na nastolatków w tym zakresie – czy relacje bezpośrednie, wynikające z życia społecznego, czy może jednak media, których oddziaływania nie można przemilczeć. Badania przeprowadzone mają zostać w trójmiejskich szkołach, na grupie 200 uczniów. W ramach badań przewidziano nie tylko pytania kwestionariuszowe, ale również część laboratoryjną, której zadaniem jest sprawdzenie, do jakich zmian może doprowadzić sytuacyjne aktywowanie materializmu, poprzez przekazanie opisów życiowych odnoszących się do tych wartości, a także przedstawienie zdjęć osób wyrażających aprobatę, czy dezaprobatę w danej sytuacji.

Badania te są ważne z wielu względów. Po pierwsze dlatego, iż, co już zostało udowodnione, dzieci materialistyczne częściej wykazują zachowania lękowe, ich poziom samooceny jest niższy, a także są bardziej nieszczęśliwe. Negatywne emocje, jakie je dotykają, sprawiają, że częściej odczuwają również dolegliwości fizyczne. Brak witalności i problemy zdrowotne powodują także obniżenie koncentracji, co skutkuje gorszymi ocenami w szkole, mniejszą zdolnością do wykorzystania swoich możliwości i samorealizacji. Celem badań jest więc odnalezienie przyczyn, by przeciwdziałać powstawaniu postaw materialistycznych, a także tworzyć optymalne warunki środowiskowe, dzięki którym młodzi ludzie będą mieli większą zdolność do osiągnięcia szczęścia, gdy będą dorośli.

Problem materializmu nie polega na posiadaniu samym w sobie, a na stosunku człowieka do dóbr. W jednym z wywiadów kierująca projektem powiedziała: „Można nie mieć i być materialistą. Chodzi o to, jaki człowiek ma stosunek do dóbr, czy jest do nich przywiązany, czy też zachowuje elementarny dystans. Materializm, konsumpcja są złe wtedy, gdy zastępują różne wartości dla człowieka ważne – miłość, przyjaźń, dobro, prawdę czy moralność. Zachowanie tego dystansu nie jest łatwe, ale próbować warto.”.

Źródła:

http://www.dzieckobezreklamy.pl/

https://www.facebook.com/DzieckoBezReklamy

https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/293140-pl.pdf

https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/ludzieistyle/1532363,1,pulapki-szczescia.read

http://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/3921/Wartosci%20style%20przywiazania%20i%20samoocena%20a%20materializm%20nastolatkow.pdf?sequence=1

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2016-2017