Konsultacje rozporządzeń do Konstytucji dla Nauki. Jak toczą się prace.

05.09.2018 5 minuty na przeczytanie artykułu

Konstytucja dla nauki to niespotykany od lat w środowisku szkolnictwa wyższego i nauki ogrom pracy, który już wywiera olbrzymi wpływ na codzienność naukowców, doktorantów, studentów i wszystkich osób codziennie funkcjonujących w rzeczywistości polskich uczelni. Oczywiście najwięcej zmian przynosi nowa ustawa — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzenia wykonawcze do niej. Dotykaliśmy już materii regulowanej przez nowe rozwiązania proponowane w projektach rozporządzeń dotyczących wsparcia dla polskich czasopism naukowych, dziedzin dyscyplin naukowych, a także ewaluacji nauki. Dzisiaj przyglądamy się innym niemniej istotnym, nad którymi prace dobiegają powoli końca, jeszcze trwają lub przechodzą do kolejnych etapów następujących po uzgodnieniach projektu, konsultacjach publicznych i opiniowaniu.

 

Projekt rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie danych przetwarzanych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on 

Jeden z projektów rozporządzeń, nad którym cały czas trwają prace, reguluje zintegrowany system informacji o nauce i szkolnictwie wyższym POL-on. Zgodnie z ustawą musi ono zawierać:

  • szczegółowy zakresu danych zamieszczanych w bazach danych Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on,
  • tryb i terminy wprowadzania danych do baz danych Systemu POL-on oraz aktualizowania, archiwizowania i usuwania tych danych,
  • sposób wprowadzania prac dyplomowych do repozytorium pisemnych prac dyplomowych oraz specyfikację formatu tych prac,
  • tryb i sposób udostępniania danych zamieszczonych w Systemie POL-on1).

Największą nowością jest zintegrowanie wszystkich danych gromadzonych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w jeden system POL-on, bez sztucznego, zdaniem projektodawców, podziału na bazy dedykowane obszarowi szkolnictwa wyższego i oddzielne systemy informacji przeznaczone dla obszaru nauki. Poza wskazaną nowością zasadniczo trzon przepisów pozostaje niezmieniony w stosunku do dotychczas obowiązujących. Niemniej przypominamy, że oprócz wykazu pracowników system Pol-on zawiera także wykaz studentów, wykaz osób ubiegających się o stopień doktora, wykaz instytucji, repozytorium, bazę dokumentów w postępowaniach awansowych, bazę osób upoważnionych i bazę dokumentów planistyczno-sprawozdawczych.

Projekt rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie sporządzania wykazów wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych

Kolejne ważne rozporządzenie dotyczy wykazów wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych tworzonych na potrzeby systemu ewaluacji działalności naukowej. Otóż zgodnie z nowymi rozwiązaniami Minister będzie sporządzał i udostępniał wykazy na podstawie list sporządzonych przez Komisję Ewaluacji Nauki. Wykaz wydawnictw naukowych będzie obejmował wydawnictwa publikujące recenzowane monografie naukowe podzielone na dwie grupy. Klasyfikacja wydawnictw do grup będzie oparta na wynikach eksperckiej oceny dokonywanej przez Komisję Ewaluacji Nauki2). Niemniej zaproponowana treść nowych przepisów budzi dużo wątpliwości przedstawicieli nauki na czele z możliwym pominięciem w wykazie tytułów, w których publikowane są artykuły naukowców pracujących w ramach szeroko pojmowanej interdyscyplinarności oraz w formie zespołowej; spłaszczonej punktacji monografii znajdujących się w wykazie wydawców (skala dwustopniowa — 200 i 80 pkt); czy też propozycji obliczania wartości oraz znaczenia czasopism naukowych w oparciu o bazę Scopus3).

Projekt rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie charakterystyk drugiego stopnia efektów uczenia się dla kwalifikacji na poziomach 6–8 Polskiej Ramy Kwalifikacji

Niezwykle istotnym aktem wykonawczym tym razem do ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce) jest rozporządzenie określające charakterystyki poziomów 6–8 Polskiej Ramy Kwalifikacji (PRK) drugiego stopnia typowe dla kwalifikacji uzyskiwanych w ramach systemu szkolnictwa wyższego i nauki po uzyskaniu kwalifikacji pełnej na poziomie 4 PRK, ujęte w kategorii wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych. W nowej propozycji na plus należy zaliczyć wyraźnie uproszczenie charakterystyk, na minus jednak urzędniczy język, w jakim je sformułowano, który faktycznie utrudnia zrozumienie rzeczywistych intencji projektodawcy. Widoczne jest to zwłaszcza w przypadku licznych powtórzeń poszczególnych charakterystyk na kolejnych poziomach 6,7 i 8.

Projekt rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów

Rozporządzenie o niewiele mówiącym tytule jest jednym z najistotniejszych z perspektywy codzienności dydaktycznej i administracyjnej polskich uczelni. Jest ona tak bardzo ważne, ponieważ obejmuje swoim zakresem przedmiotowym kwestie regulowane dotychczas w pięciu innych rozporządzeniach Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Dodatkowo jako jedno z pierwszych powinno być przedmiotem zainteresowania studentów i organizacji ich reprezentujących, bowiem to te rozwiązania w największym stopniu regulują kwestie bezpośrednio dotyczące środowiska studentów. Co najważniejsze dotyczy ono:

  • wymagań dotyczących programu studiów; kierunków studiów prowadzonych jako jednolite studia magisterskie;
  • zakresu informacji zawartych we wniosku o pozwolenie na utworzenie studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu, dokumentów dołączanych do wniosku oraz sposobu składania wniosku; wymagań dotyczących prowadzenia zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość oraz maksymalnej liczby punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach tego kształcenia;
  • sposobu prowadzenia dokumentacji przebiegu studiów, sporządzania duplikatów i odpisów dokumentów oraz dokonywania sprostowań i zmian danych osobowych w dokumentach;
  • wzoru legitymacji studenckiej oraz sposobu wydawania legitymacji i potwierdzania jej ważności;
  • sposobu postępowania z dokumentacją przebiegu studiów w przypadku likwidacji uczelni;
  • sposobu uwierzytelniania dokumentów, o których mowa w art. 78 ust. 1 ustawy, przeznaczonych do obrotu prawnego z zagranicą;
  • niezbędnych elementów dyplomu ukończenia studiów i dyplomu wspólnego; wzoru suplementu do dyplomu; tytułów zawodowych równorzędnych tytułom licencjata i inżyniera oraz tytułom magistra i magistra inżyniera;
  • wysokości i sposobu pobierania opłat za uwierzytelnianie dokumentów przeznaczonych do obrotu prawnego z zagranicą, za wydanie indeksu i legitymacji studenckiej oraz za wydanie duplikatów tych dokumentów, a także za wydanie odpisów w językach obcych dyplomu ukończenia studiów i suplementu do dyplomu lub duplikatu dyplomu ukończenia studiów i suplementu do dyplomu;
  • wysokości opłaty za przeprowadzenie rekrutacji.
Projekt rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie kredytów studenckich

Wprawdzie przepisy regulujące przyznawanie kredytów i pożyczek studenckich były modyfikowanie bardzo niedawno, bo w 2017 roku, to ze względu na wejście w życie nowej ustawy konieczne jest wydanie nowego rozporządzenia. Cieszy fakt, że praktycznie wszystkie ostatnie wyraźnie prostudenckie zmiany zostały zachowane, a przewidziane regulacje w zakresie systemu kredytów studenckich w istotnej mierze bazują na wypracowanych rozwiązaniach.

Projekt rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie sposobu podziału dla uczelni środków finansowych na świadczenia dla studentów oraz na zadania związane z zapewnieniem osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie przyjmowania na studia, do szkół doktorskich, kształceniu na studiach i w szkołach doktorskich lub prowadzeniu działalności naukowej

Powołanie szkół doktorskich wymusiło zdecydowane zmiany w systemie podziału środków przeznaczonych na pomoc materialną dla studentów jak i doktorantów. Obowiązujące przepisy obejmowały zarówno studentów i doktorantów, a środki przeznaczone na bezzwrotną pomoc materialną były adresowane do uczelni publicznych, niepublicznych oraz jednostek naukowych, z uwzględnieniem możliwości dofinansowania przez uczelnie publiczne również remonty domów i stołówek studenckich. Nowa ustawa nieco inaczej reguluje tę kwestię. Jak wskazuję autorzy projektu nowych przepisów — świadczenia z zakresu dawnej pomocy materialnej obejmą tylko studentów (w okresie przejściowym do 2023 r. świadczenia te będą jeszcze przysługiwały doktorantom, którzy rozpoczęli studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020. docelowo natomiast doktoranci będą otrzymywali stypendia doktorskie), zaś środki finansowe na wypłacanie tych świadczeń będą otrzymywać uczelnie publiczne i niepubliczne, z pominięciem jednostek naukowych (przy czym uczelnie nie będą mogły w ramach tych świadczeń dofinansowywać remontów domów i stołówek studenckich). Ponadto w ustawie rozstrzygnięto, iż wysokość dotacji przeznaczonej na świadczenia dla studentów (stypendia socjalne, stypendia dla osób niepełnosprawnych, zapomogi, stypendia rektora) ma być ustalana na podstawie algorytmu4).

Inne rozporządzenia

Ponadto w dalszym ciągu trwają prace nad rozporządzeniami regulującymi tak istotne kwestie jak:

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019

   [ + ]

1.https://www.nauka.gov.pl/konsultacje/projekt-rozporzadzenia-ministra-nauki-i-szkolnictwa-wyzszego-w-sprawie-danych-przetwarzanych-w-zintegrowanym-systemie-informacji-o-szkolnictwie-wyzszym-i-nauce-pol-on.html
2.https://www.nauka.gov.pl/konsultacje/projekt-rozporzadzenia-ministra-nauki-i-szkolnictwa-wyzszego-w-sprawie-sporzadzania-wykazow-wydawnictw-monografii-naukowych-oraz-czasopism-naukowych-i-recenzowanych-materialow-z-konferencji-miedzynarodowych.html
3.http://obywatelenauki.pl/wp-content/uploads/2018/08/opinia_ON_dot.roz_.o.wykazach.czasopism.monografii.14.08.2018.pdf
4.https://www.nauka.gov.pl/konsultacje/projekt-rozporzadzenia-ministra-nauki-i-szkolnictwa-wyzszego-w-sprawie-sposobu-podzialu-dla-uczelni-srodkow-finansowych-na-swiadczenia-dla-studentow-oraz-na-zadania-zwiazane-z-zapewnieniem-osobom-niepelnosprawnym-warunkow-do-pelnego-udzialu-w-procesie-przyjmowania-na-studia-do-szkol-doktorskich-ksztalceniu-na-studiach-i-w-szkolach-doktorskich-lub-prowadzeniu-dzialalnosci-naukowej.html