Kongres PWP: Podmiotowość i modernizacja

21.05.2017 2 minuty na przeczytanie artykułu

Artykuł redakcyjny

Fot.istotnie.pl

Rozpoczął się ostatni dzień Kongresu Polska Wielki Projekt. Tematem przewodnim pierwszego panelu była podmiotowość i modernizacji.

W dyskusji wzięli udział: prof. Piotr Gliński, Wicepremier, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, profesor nauk humanistycznych, prof. Krzysztof Koehler, poeta, krytyk literacki, eseista, profesor w Instytucie Filologii Polskiej na UJ, Lech Majewski, reżyser filmowy i teatralny, pisarz, poeta i malarz, prof. Maciej Urbanowski, historyk literatury polskiej, krytyk literacki, kierownik Katedry Krytyki Współczesnej na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz dr hab. Andrzej Szczerski, historyk i krytyk sztuki, wicedyrektor ds. naukowych w Muzeum Narodowym w Krakowie

Prof. Gliński zwrócił uwagę na fakt rozbieżności między poszczególnymi definicjami pojęć – podmiotowość i modernizacja. Jego zdaniem podstawowym wymiarem sporu w dzisiejszej rzeczywistości jest zakres podmiotowości.

My opowiadamy się za większym zakresem suwerenności i nie kłóci się to z pojęciem nowoczesności

– wyjaśniał wicepremier. Jak twierdził, pomimo konserwatyzmu polityki obecnego rządu, jest ona nastawiona przede wszystkim na modernizację. Granicą poszukiwania postępu wyznacza funkcjonowanie wspólnoty i nieingerencji w swobodę jednostek.

Lech Majewski wyraził wątpliwość czy filozofia przekłada się bezpośrednio na dobrobyt danego kraju. Jako przykład podawał USA, gdzie praktycznie nie było filozofów w porównaniu do dorobku europejskiego.

Prof. Krzysztof Koehler uważa, że sprzeczność między tradycją i tożsamością a modernizacją stanowi istotny problem w dyskursie dzisiejszej debaty. Wykazał, że polskie oświecenie w przeciwieństwie do europejskiego starało się je ze sobą pogodzić.

Przykładem jest Konstytucja 3 maja, gdzie mamy trochę tego, trochę tego – powiedział profesor.

Zdaniem prof. Macieja Urbanowskiego przedstawiciele polskiej kultury bali się z jednej strony wykorzenienia, a z drugiej pozostania w tyle. Jak stwierdził, modernizacja powinna czerpać i być oparta na polskiej tradycji.

Prof. Andrzej Szczerski uważa, że powaga tego konfliktu jest dziś nadzwyczaj aktualna. „Modernizacja jest częścią kultury polskiej. Trzeba to podkreślać” – przypomniał profesor Szczerski. Zaborcy i władze komunistyczne uważały, że pojęciem modernizacji można zastąpić słowo niepodległość. Jego zdaniem owa modernizacja jest niezbędna, jednak musi ona przyczyniać się do wzrostu podmiotowości. Dlatego w aspekcie kultury jest ona niemniej ważna niż stricte technologicznym.

Być może niepodległość dziś oznacza podmiotową modernizację – dywagował naukowiec.

Dla wicepremiera Glińskiego wydaje się oczywiste, że modernizacja musi być oparta na posiadanej tożsamości. Profesor przypomniał też, że polski modernizm ma wielką tradycję.

Władza nie jest przeciwko rozwijaniu nowoczesności, lecz przeciwko rozbijaniu wspólnoty – zaznaczył prelegent.

Lech Majewski zauważył, że przełom przyniósł przełom wieków. Ubolewał nad tym, że po Picassie czy Joysie nie przyszli prawdziwi artyści, tylko ludzie, którzy korzystając z ich dorobku znaleźli łatwiejszą drogę na zaistnienie w sztuce. Zdewastowano formę uważaną niegdyś za sztukę. „Co zrobiliśmy z pięknem?” – pytał reżyser. Zwracał uwagę też na to, że modernizacja może być problemem w związku ze swoją tymczasowością i niemożnością przystosowania się do nich ludzi. Na potwierdzenie tezy podał przykład telefonów komórkowych, które mając coraz więcej opcji są coraz trudniejsze w obsłudze albo po prostu nie korzysta się z ich wachlarzu możliwości przy ich jednoczesnym krótkim czasie użyteczności.

Prof. Krzysztof Koehler przypomniał postać Jana Kochanowskiego, który bazując na tradycji był w swojej epoce niebywale innowatorski – eksperymentował w gatunkach i pisał jako jeden z pierwszych w ojczystym języku. Zdaniem prof. Macieja Urbanowskiego musimy pamiętać, aby przy „modernizacji Polski” stworzyć jednocześnie „modernizację polską”, czyli dopasowaną do rodzimej specyfiki. Prof. Krzysztof Szczerski zwrócił uwagę na fakt, że specyfika modernizacji jest uwarunkowana nie tylko zróżnicowaniem kulturową, ale też konkretnymi potrzebami danego czasu.

Prelegenci zwrócili uwagę na list do artystów autorstwa Jana Pawła II, który stanowi niezwykle wartościowe określenie celu i zadań pracy artystycznej we współczesnym świecie.