Kodeks etyki studentów

27.07.2018 3 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

Czy Uczelnia może uchwalić niezależny kodeks etyki obowiązujący studentów i doktorantów obok Kodeksu Etyki Studenta opracowanego przez uczelniany samorząd studentów/doktorantów? Czy Kodeks Etyki Studenta może być stosowany tylko w przypadku postępowania prowadzonego przez sąd koleżeński samorządu studentów, czy też również przez Komisję Dyscyplinarną ds. Studentów?

 

Stan prawny

Zagadnienie Kodeksu Etyki Studenta normowane jest obecnie przez podstawowy akt prawny regulujący zagadnienia dotyczące samorządu studenckiego, tj. ustawę z dnia 27 lipca 2005 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.), dalej Ustawa.

Treść opinii

Czy Uczelnia może uchwalić niezależny kodeks etyki obowiązujący studentów obok Kodeksu Etyki Studenta opracowanego przez uczelniany samorząd studentów?

Na samym wstępie należy wyraźnie podkreślić, że zgodnie z art. 202 ust. 5a Ustawy stanowiącym, że — Uczelniane samorządy studentów są obowiązane do opracowania i promowania kodeksu etyki studenta, tylko samorząd studencki, co należy rozumieć jak jego uczelniany organ uchwałodawczy, jest podmiotem właściwym do opracowania i promowania kodeksu etyki studenta. Ponieważ podobnego obowiązku nie nałożono na odpowiedni podmiot reprezentujący nauczycieli akademickich, zgodnie z literalnym rozumieniem omawianego przepisu, należy uznać, że Uczelnia nie może niezależnie od woli samorządu studenckiego uchwalić kodeksu etyki, który swoim zakresem obejmowałby również studentów, wykluczając jednocześnie materialną sensowność jednego z autonomicznych uprawnień samorządu studenckiego, jakim z pewnością jest prawo do opracowania i promowania kodeksu etyki studenta. Tego typu działania stoją w oczywistej sprzeczności do katalogu uprawnień samorządu studenckiego określonych w treści Ustawy.

Co więcej, należy również przyjąć, że ustawodawca miał w zamiarze także zobowiązanie samorządu studenckiego do podjęcia czynności zmierzających do formalnego uchwalenia kodeksu etyki studenta. W komentarzu (Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, Warszawa, 2015, red. H. Izdebski, J. Zielińśki) do Ustawy, autorzy wyrażają stanowisko, że — Istnieje jednak możliwość skonkretyzowania terminu uchwalenia przedmiotowego kodeksu, a także wprowadzenia obowiązku zatwierdzenia kodeksu przez senat – na zasadzie odpowiedniego stosowania reguł art. 202 ust. 41). Również w komentarzu (Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, Warszawa, 2012, red. M. Pyter) autorzy zakładają, że — Kodeks etyki studenta winien być w drodze uchwały przyjęty przez odpowiednie organy samorządu studenckiego, która to uchwała (obejmująca swą treścią także treść kodeksu) winna być zweryfikowana przez rektora zgodnie z art. 202 ust. 7. Biorąc pod uwagę powyższe, absolutnie bezzasadny jest zarzut stanowiący, że opracowywany i promowany przez uczelniane samorządy studentów kodeks etyki studenta jest konstruowany w całkowitym oderwaniu od oceny tak rektora lub odpowiednio senatu uczelni. Tym samym niedopuszczalnym wydaje się uchwalenie niezależnego kodeksu etyki obowiązującego studentów obok kodeksu etyki studenta opracowanego przez uczelniany samorząd studentów, zwłaszcza w obliczu szeregu możliwości, które pozwalają na, w pełni uzasadnioną, kontrolę jego treści przez odpowiednie uczelniane podmioty (rektor, senat) pozostawiając jednocześnie prawo do opracowania jego kształtu jedynie uczelnianemu organowi samorządu studenckiego.

Czy Kodeks Etyki Studenta może być stosowany tylko w przypadku postępowania prowadzonego przez sąd koleżeński samorządu studentów czy też również przez Komisję Dyscyplinarną ds. Studentów
i Doktorantów?

Za niewłaściwe należy uznać także stanowisko określające, że kodeks etyki studenta może być stosowany tylko w przypadku postępowania prowadzonego przez sąd koleżeński samorządu studentów. Zgodnie z komentarzem (Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz – Sanetra Walerian – WKP 2013)  — Kodeks etyki studenta ma charakter aktu normatywnego, gdyż zostaje ustanowiony przez właściwy organ samorządu studenckiego na podstawie określonej w art. 202 ust. 5a. Naruszenie przepisów kodeksu może uzasadniać odpowiedzialność dyscyplinarną studenta, jednakże podstawę materialnoprawną tej odpowiedzialności, mającej charakter represyjny, stanowią wyłącznie przepisy ustawy (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2010 r., SDI 12/10, OSNKW 2011, nr 3, poz. 25)2). Kontynuując — Kodeksy etyczne rozwijają zasady etyczne odpowiadające poszczególnym grupom zawodowym czy społecznym. Normy zawarte w kodeksach etycznych mają charakter norm deontologicznych i same przez się nie mają charakteru prawnego. Norma etyczna zawarta w kodeksie etycznym dookreśla normę prawną (postanowienie TK z dnia 7 października 1992 r., U 1/92, OTK 1992, nr 2, poz. 38). Kodeksy stanowią pewną deklarację obejmującą określony zakres zachowań oraz powinności. […] kodeks etyczny to katalog standardów zachowań etycznych, określających sposób postępowania i zachowania […] służą one budowie ładu moralnego3). W związku z powyższym należy uznać, że kodeks etyki studenta ma zastosowanie do wszelkiego typu postaw i czynów, których konsekwencją może być zarówno postępowanie tak przed sądem koleżeńskim, jak i właściwą komisją dyscyplinarną. Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że to sama Ustawa jest źródłem potencjalnej odpowiedzialności dyscyplinarnej studenta, nie dając jednocześnie uczelni żadnych podstaw do obniżania rzeczywistej wartości kodeksu etyki studenta i uznania właściwości jego stosowania tylko do zdecydowanie proceduralnie zawężonych, postępowań przed sądem koleżeńskim.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019

   [ + ]

1.H. Izdebski, J. Zielińśki, Komentarz do art. 202 ust. [w:] Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, Warszawa, LEX 2015, s. 575
2.E. Ura, Komentarz do art. [w:] W. Sanetra, M. Wierzbowski, Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, LEX 2013, s.229.
3.E. Ura, , op. cit.,s.229.