Katalog Klauzul Niedozwolonych cz. 2 – niezgodne z prawem opłaty

12.09.2017 5 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

Kontynuujemy omawianie najczęściej pojawiających się niedozwolonych postanowień zawartych w umowach zawieranych między uczelnią a studentem lub osobą przyjętą na studia określającą warunki pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów oraz opłat za usługi edukacyjne. Dzisiaj przyjrzymy się wyjątkową niebezpiecznym klauzulom dotyczącym ograniczania praw studenckich z powodu problemów z płatnościami oraz niezgodnych z prawem opłat.

 

Ograniczanie praw studenckich z powodu problemów z płatnościami

Przedstawiane postanowienie jest konsekwencją niejasności związanych ze stale mieszającymi się stosunkami prawnymi, które łączą studenta z uczelnią. Należy pamiętać, że stosunek cywilnoprawny wynikający z zawarcia z uczelnią omawianej umowy, ma jedynie charakter uzupełniający względem administracyjnego. Z tego powodu uczelnia nie może uzależniać wypełniania praw studenta (wynika to z administracyjnoprawnego charakteru zależności studenta od uczelni) od spełnienia zobowiązań finansowych, wynikających z treści umowy. Ponadto trzeba podkreślić, że stosunek administracyjny jest wyraźnie silniejszy od więzi cywilnoprawnej, a samo korzystanie z praw studenta wiążę się bezpośrednio z posiadanym statusem studenta, a nie samym faktem terminowego uiszczania opłat.

Przykłady klauzul niedozwolonych z rejestru
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
(Ograniczanie praw studenckich z powodu problemów z płatnościami)

Numer wpisu UOKiK nr 5025

Podstawą wydania Studentowi dokumentów, które zostały przez niego złożone w związku z podjęciem nauki w Uczelni (…) jest uregulowanie wszelkich zobowiązań finansowych wobec Uczelni (…).

UOKiK nr 1844

W przypadku złożenia pisemnej rezygnacji lub otrzymania decyzji o skreśleniu z listy studentów, zwrot dokumentów nastąpi po uregulowaniu zalęgłych opłat (według stanu na dzień podjęcia decyzji o skreśleniu lub złożenia pisemnej rezygnacji ze studiów) oraz złożenia karty obiegowej1).

Podsumowanie

Polskie uczelnie nierzadko korzystając z niewiedzy studentów, traktują obowiązek przestrzegania ich praw jak swoistego zakładnika. Dopóki nie ma problemów z płatnościami, wszystko jest w porządku, ale w sytuacji, chociażby zalegania z czesnym, szkoła uzurpuje sonie prawo do ograniczania, a nawet pozbawiania praw studenta, wynikających z ustawy oraz umowy student-uczelnia. Taka sytuacja jest absolutnie niedopuszczalna i stanowi bardzo jaskrawy przykład niedozwolonego postanowienia. Jeżeli w treści swojej umowy zauważysz studencie postanowienia, które:

  • uzależniają prawo do przedłużenia ważności legitymacji studenckiej na kolejny okres oraz wydanie przez organy uczelni karty egzaminacyjnej od uregulowania opłat wobec uczelni,
  • uzależniają wydanie dokumentu świadczącego o dotychczasowym przebiegu studiów lub dokumentów złożonych przez Studenta od uregulowania opłat wobec uczelni,
  • warunkują dopuszczenie do składania zaliczeń i zdawania egzaminów uregulowaniem wskazanych opłat,
  • warunkują otrzymanie karty egzaminacyjnej i uzyskanie ważności legitymacji rozliczeniem się ze zobowiązań finansowych wobec Uczelni,
  • skutkują wstrzymaniem przez Uczelnię wydania indeksu i karty egzaminacyjnej oraz wszelkiego rodzaju zaświadczeń i poświadczeń dokumentów do czasu uregulowania przez Studenta wszelkich należnych płatności,

to prawdopodobnie masz do czynienia z postanowieniami abuzywnymi, które nie wiążą Cię z mocy prawa2).

Niezgodne z prawem opłaty

Wydawałoby się, że w przypadku tej klauzuli sprawa jest dużo prostsza, a to ze względu na to, że ustawa określa precyzyjnie listę opłat za usługi edukacyjne, które uczelnia może pobierać, oraz katalog opłat, których w żadnym wypadku nie może egzekwować od studenta. Pierwszy przypadek dotyczy art. 99 ust.1, który stanowi, że — Uczelnia publiczna może pobierać opłaty za świadczone usługi edukacyjne związane z: kształceniem studentów na studiach niestacjonarnych oraz uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich;  powtarzaniem określonych zajęć na studiach stacjonarnych oraz stacjonarnych studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce; prowadzeniem studiów w języku obcym;  prowadzeniem zajęć nieobjętych planem studiów, w tym zajęć uzupełniających efekty kształcenia niezbędne do podjęcia studiów drugiego stopnia na określonym kierunku; prowadzeniem studiów podyplomowych, kursów dokształcających oraz szkoleń; przeprowadzaniem potwierdzania efektów uczenia się. Drugi z kolei odnosi się do art.99 a, który mówi o tym, że Uczelnia nie pobiera opłat za rejestrację na kolejny semestr lub rok studiów, egzaminy, w tym egzamin poprawkowy, egzamin komisyjny, egzamin dyplomowy, wydanie dziennika praktyk zawodowych, złożenie i ocenę pracy dyplomowej oraz wydanie suplementu do dyplomu. Niestety nawet wobec tak oczywistego brzmienia przepisów, szereg uczelni dopuszcza w swoich wzorcach umów postanowienia, które w jawny sposób stoją w sprzeczności do nie tylko przepisów ustawowych, ale stanowią także oczywistą klauzulę abuzywną.

Przykłady klauzul niedozwolonych z rejestru
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
(Niezgodne z prawem opłaty)

UOKiK nr 803

Wysokość opłaty dodatkowej za udzielenie urlopu dziekańskiego z powodów innych niż zdrowotne – 250 PLN.

UOKiK nr 1231

Ponadto student zobowiązany jest do uiszczenia w nieprzekraczalnym terminie jednego miesiąca od momentu złożenia pisemnej rezygnacji bądź skreślenia go z listy studentów, opłaty karnej w wysokości 450 zł.

UOKiK nr 3569

Za pisemne wezwanie pobiera się zryczałtowaną opłatę w kwocie 20 zł.


UOKiK nr 3013

Za przesłanie wezwania do zapłaty Uczelnia pobiera opłatę wg Tabeli opłat.

UOKiK nr 3927

Student, który otrzymał z egzaminu w sesji egzaminacyjnej zwykłej ocenę niedostateczną lub nie przystąpił do zdawania egzaminu w pierwszym terminie ma prawo jedynie do zdawania egzaminu poprawkowego zwykłego w tej sesji. Student, który nie zgłosił się na egzamin poprawkowy zwykły lub otrzymał ocenę niedostateczną ma prawo przystąpić do egzaminu dodatkowego poprawkowego w sesji poprawkowej. Egzamin poprawkowy dodatkowy jest płatny w wysokości określonej cennikiem (…).

Podsumowanie

Niezgodne z prawem opłaty w dalszym ciągu stanowią bardzo liczną kategorię klauzuli niedozwolonych zaśmiecających treść umów student- uczelnia. Trudno inaczej nazwać przepisy, które nakładają na studenta mnóstwo niedorzecznych zobowiązań bez żadnej podstawy prawnej. Nie tak trudno spotkać się ze wzorcami umów, które:

  • obligują studentów do uiszczenia opłaty za okres urlopu okolicznościowego;
  • przewidują dodatkowe nigdzie nieokreślone opłaty manipulacyjne czy przedziwne odstępne,
  • dają uczelni prawo do pobierania opłat dodatkowych za podręczniki, skrypty i materiały pomocnicze, kursy i programy nadobowiązkowe oraz dostęp do infrastruktury Uczelni poza zajęciami
  • przewidują przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów prowadzenia systemu monitorowania losów swoich absolwentów na studentów.

Tak skonstruowane przepisy z pewnością mogą stanowić klauzule niedozwolone. Dlatego studencie pamiętaj, że w przypadku opłat zakazanych, ważny jest ich rzeczywisty charakter, a nie nazwa. Jeżeli więc zauważysz w swojej umowie postanowienia, w brzmieniu takim samym lub podobnym do wyżej przedstawionych nie zapominaj o przysługujących Ci prawach3).

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2016-2017

   [ + ]

1.Podręcznik tworzenia i analizy umowy zawieranej między uczelnią a studentem lub osobą przyjętą na studia określającej warunki pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów oraz opłat za usługi edukacyjne, poradnik dla samorządów studenckich, wydanie pierwsze, Warszawa, październik 2015, s.10.
2.Ibid., s.11.
3.Ibis.,s.13.