Duże zmiany w kredytach studenckich

29.04.2019 5 minuty na przeczytanie artykułu

Okolice połowy roku akademickiego to najlepszy moment, żeby przyjrzeć się nowym regulacjom dotyczącym kredytów studenckich, które funkcjonują już od 1 stycznia 2019 roku. Przypominamy, że na mocy przepisów Ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. — Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce1), obowiązująca dotychczas ustawa z dnia o pożyczkach i kredytach studenckich2), z dniem 31 grudnia 2018 r. straciła swoją moc. Odpowiednie jej postanowienia zostały umiejscowione w samej Ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i to w niej znalazły się najważniejsze przepisy regulujące kwestię udzielania kredytów studenckich oraz umożliwiające wydanie nowego rozporządzenia wykonawczego w sprawie kredytów studenckich.

 

Wcześniejsze rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich było wiele razy nowelizowane w wyniku zmian zachodzących w społeczności akademickiej, co pozwoliło na wprowadzenie kilku bardzo dobrych rozwiązań przybliżających możliwość uzyskania kredytu jeszcze większej liczbie studentów. Wszystkie te nowelizacje, zmiany, proces legislacyjne są nieco zagmatwane, jednak najważniejsze jest to, że od października 2018 roku działają już nowe przepisu Ustawy 2.0., a od stycznia 2019 roku funkcjonuje zupełnie nowe Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie kredytów studenckich3), uwzględniające wcześniejsze prostudenckie zmiany, które wspólnie składają się na kilka bardzo znaczących nowości. O tych właśnie nowościach oraz o innych najważniejszych zmianach, dzisiaj słów kilka.

Zachowane postanowienia

Na początek przypominamy najważniejsze postanowienia niefunkcjonującego już rozporządzenia w sprawie kredytów i pożyczek studenckich, które wprowadzone na mocy nowelizacji z lat 2014-2016 zostały zachowanie w najnowszych rozwiązaniach. Po pierwsze, wniosek o udzielenie kredytu studenckiego w dalszym ciągu poza studentami oraz doktorantami może złożyć osoba ubiegająca się o przyjęcie na studia albo do szkoły doktorskiej, przy czym do czasu zakończenia kształcenia na studiach doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 (tj. do 2023 r.) uczestnicy tych studiów zachowują prawo do ubiegania się o kredyt4). Jednostka kredytująca będzie mogła rozpatrywać wnioski osób posiadających dokument potwierdzający przyjęcie na studia lub udział w rekrutacji na studia, a zawarcie umowy o kredyt będzie możliwe po uzyskaniu statusu studenta lub doktoranta. Niezmienione pozostają również wysokości rat kredytu.  Wnioskujący o kredyt mają możliwość wyboru spośród czterech wysokości miesięcznej raty kredytu: 400 zł, 600 zł, 800 zł albo 1000 zł. Kredytobiorca w dalszym ciągu będzie mógł złożyć w instytucji kredytującej wniosek o zwiększenie lub zmniejszenie miesięcznej transzy kredytu studenckiego w zależności od aktualnych potrzeb.

Nowe postanowienia

Za każdą wcześniejszą zmianą przepisów regulujących system kredytów studenckich zawsze szła potrzeba zwiększenia ich dostępności oraz uproszczenia stosowanych procedur. Nie inaczej jest w przypadku najnowszych rozwiązań.  W tym zakresie niezwykle istotne jest, że na mocy nowych przepisów każdy wniosek o kredyt studencki, po raz pierwszy będzie można złożyć w formie elektronicznej — za pomocą systemu teleinformatycznego instytucji kredytującej obok klasycznej formy papierowej — na ustalonym formularzu. Przy czym wniosek o udzielenie kredytu studenckiego składany w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo uwierzytelnia przy użyciu danych uwierzytelniających, stosowanych przez instytucję kredytującą do weryfikacji, w drodze elektronicznej, posiadacza rachunku.

Nowy system kredytów studenckich pozwala także każdemu studentowi na złożenie wniosku o kredyt studencki przez cały rok w dowolnym okresie studiów albo kształcenia w szkole doktorskiej.  Potencjalny kredytobiorca, który chociażby po pierwszym semestrze dojdzie do wniosku, że potrzebuje dodatkowego wsparcia, nie musi już czekać do lipca na złożenia wniosku kredytowego, a wniosek jest rozpatrywany w ciągu 30 dni od daty jego złożenia (dotychczas wnioski można było składać w terminie od 15 lipca do 20 października, a wniosek był rozpatrywany do 31 grudnia)5).

Kolejną ważną zmianą jest zastosowanie sposobu obliczania dochodu na osobę w rodzinie wnioskodawcy opartego na takich samych zasadach jak w przypadku ubieganiu się o stypendium socjalne w uczelni. Nowe rozporządzenie wprowadza analogiczną metodę obliczania dochodu na osobę w rodzinie w ramach ubiegania się o kredyt studenckim, jaka funkcjonuje w ramach procedur obecnych w procesie udzielania stypendium socjalnego. W ten sposób dochód ma być ustalany w obu przypadkach tak samo. Dotychczasowe przepisy bezpodstawnie i niepotrzebnie różniły się w tym zakresie6).

Wyraźnie poszerzono również zakres zagadnień, które ostatecznie znajdą się w umowie, a które do tej pory znajdowały się w przepisach rozporządzenia. Jak wskazuje Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego — ma to zwiększyć elastyczność procedury udzielania kredytów poprzez umożliwienie swobodniejszego konstruowania pewnych postanowień bezpośrednio w umowie. Przykładowo mają się tam znaleźć przepisu określające sposób aneksowania umowy czy sposób ustalenia rozpoczęcia spłaty7).

Należy także zwrócić uwagę na sam tytuł nowego rozporządzenia oraz zakres kwestii, które określa. W odróżnieniu od wcześniejszych rozporządzeń nowe rozwiązania w ogóle nie przewidują istnienia pożyczek studenckich, które już od dawna były praktycznie w ogólne nieudzielane. Dlatego też nowe rozporządzenie dotyczy, jedynie kredytów studenckich i reguluje: sposób ustalania wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie osoby ubiegającej się o kredyt studencki uprawniającej do otrzymania kredytu studenckiego; tryb składania wniosków o kredyt studencki ;zakres informacji zawartych we wniosku o kredyt studencki oraz dokumenty dołączane do wniosku; niezbędne elementy umowy kredytu studenckiego;  termin zawarcia umowy kredytu studenckiego; wysokość miesięcznych transz kredytu studenckiego; szczegółowe warunki i tryb zawieszania spłaty i umarzania kredytu studenckiego oraz  warunki i tryb rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych instytucjom kredytującym od kredytów studenckich.

Na koniec warto podkreślić, że również w samej Ustawie 2.0. wprowadzono pewnie nowości w stosunku do przepisów wchłoniętej ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich. I tak przede wszystkim zwiększono do 30 lat granicę wieku, do którego student może otrzymać kredyt; w przypadku doktorantów będzie to 35 lat, a także włączono do systemu kredytów studenckich spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, które wraz z bankami komercyjnymi, będą udzielały kredytów studenckich8).

Najtańsze źródło wsparcia

Za każdym razem, kiedy pochylamy się nad tematyką kredytów studenckich, przypominamy, że to prawdopodobne najtańszy kredyt, z jakim każdy z nas kiedykolwiek się zetnie. Wysokość oprocentowania kredytu studenckiego wynosi 1,2 stopy redyskontowej Narodowego Banku Polskiego (1,75%), co stanowi niewielką część kosztów najkorzystniejszych kredytów komercyjnych występujących na rynku. Powoli zbliżamy się do rozpoczęcia dyskusji dotyczącej nowego kształtu systemu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, co powinno również przesądzić o przyszłej roli kredytu studenckiego. Niemniej do tego czasu, zwłaszcza po ostatnich zmianach wynikających z Ustawy 2.0. kredyt studencki pozostaje niezwykle atrakcyjnym i elastycznym źródłem dodatkowego wsparcia dla studentów i doktorantów. Biorąc również pod uwagę możliwość zawieszenia jego spłat, umorzenia części należności oraz jego spłata rozpoczyna się po upływie 2 lat od ukończenia studiów, jawi się on jako olbrzymia szansa zwłaszcza dla najgorzej sytuowanych studentów, dlatego cały czas zachęcamy do skorzystania z jego otrzymania.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019

   [ + ]

1.Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. — Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018 poz. 166);
2.ustawa z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. z 2017 r. poz. 357).
3.Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie kredytów studenckich z dnia 20 grudnia 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2468)
4, 7.https://www.gov.pl/web/nauka/informacja-o-kredytach-studenckich-doktoranckich
5, 8.Ibid.
6.https://konstytucjadlanauki.gov.pl/rozporzadzenie-prostudenckie-czyli-wszystko-o-nowych-kredytach