Długa droga do doktoratu

06.04.2018 5 minuty na przeczytanie artykułu

pixabay.com

Na mocy obowiązujących przepisów (tekst nie odnosi się do zmian wprowadzonych w obecnie procedowanym projekcie Ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce tzw. Ustawy 2.0) osoba starająca się rozwijać się naukowo ma przed sobą stosunkową długą drogę do uzyskania stopnia doktora realizowaną w drodze przeprowadzenia tzw. przewodu doktorskiego.

Kandydat do uzyskania tego stopnia może być osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera, lekarza lub inny równorzędny. Może też posiadać dyplom ukończenia studiów wydany przez uczelnię działająca w systemie szkolnictwa wyższego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, OECD lub EFTA, o ile wspominany dyplom daje możliwość kontynuacji kształcenia lub otwarcia przewodu doktorskiego w państwie, w którego systemie szkolnictwa wyższego działa uczelnia wydająca dyplom1).

W szczególnych przypadkach, kandydat do stopnia doktora może być beneficjentem programu „Diamentowy Grant” i studentem, który ukończył 3 rok studiów jednolitych magisterskich lub absolwentem studiów pierwszego stopnia, który posiada tytuł zawodowy licencjata, inżyniera lub równorzędny2).

Stopień doktora nadaje się w wyniku przeprowadzonego przewodu doktorskiego, który może być otwarty przed radą uprawnionej jednostki organizacyjnej. Może być to w szczególności jednostka organizacyjna uczelni, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy lub międzynarodowy instytut naukowy działający na terytorium Polski3).

Przewód doktorski, który kończy się nadaniem stopnia doktora może być wszczęty w trakcie prowadzonych przez jednostkę studiów trzeciego stopnia lub z „wolnej stopy”. W tym drugim wypadku konieczne może być poniesienie kosztów prowadzenia przewodu doktorskiego, w tym szczególności kosztów recenzji, co może wynieść kilkanaście tysięcy złotych.

Warunkiem niezbędnym do wszczęcia przewodu doktorskiego jest posiadanie wydanej (lub przyjętej do druku) publikacji naukowej w formie książki, lub co najmniej jednej publikacji naukowej w recenzowanym czasopiśmie naukowym umieszczonym w wykazie czasopism naukowych MNiSW lub w recenzowanych materiałach z międzynarodowej konferencji naukowej lub publiczna prezentacja dzieła artystycznego4).

Do wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego muszą zostać dołączone, za Rozporządzeniem MNiSW w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora, następujące dokumenty za:

  • Kopia dokumentu potwierdzającego posiadanie tytułu zawodowego,
  • Propozycja tematu i koncepcji rozprawy doktorskiej ze wskazaniem obszaru wiedzy, dziedziny sztuki albo sztuki i dyscypliny naukowej albo artystycznej, w zakresie których ma być otwarty przewód doktorski, oraz dyscypliny dodatkowej,
  • Propozycję osoby do pełnienia funkcji promotora oraz ewentualnie do pełnienia funkcji drugiego promotora, kopromotora lub promotora pomocniczego,
  • Wykaz prac naukowych, twórczych prac zawodowych albo dorobku artystycznego
  • Informację o przebiegu przewodu doktorskiego, jeżeli kandydat ubiegał się uprzednio o nadanie stopnia doktora
  • (jedynie w przypadku beneficjentów „Diamentowego Grantu”) kopię dokumentu potwierdzającego uzyskanie statusu beneficjenta programu oraz opinię potwierdzająca wysoką jakość prac badawczych prowadzonych przez tę osobę oraz wysoki stopień zaawansowania tych prac5).

Rada jednostki organizacyjnej, do której złożony został wniosek, wszczyna w drodze uchwały przewód doktorski oraz wyznacza promotora. W przypadku interdyscyplinarnej rozprawy doktorskiej może wyznaczyć drugiego promotora, a w przypadku wspólnego przewodu doktorskiego z inną jednostką organizacyjną – kopromotora. W każdym z tych przypadków może zostać też wyznaczony promotor pomocniczy6).

W trakcie przeprowadzania przewodu doktorskiego kandydat do stopnia doktora musi podejść do egzaminów doktorskich przed komisjami powołanymi przez radę jednostki organizacyjnej do przeprowadzania tych egzaminów. Kandydat zdaje egzaminy z dyscypliny podstawowej, dyscypliny dodatkowej oraz nowożytnego języka obcego7).

Rada jednostki organizacyjnej może powołać też tzw. Komisję doktorską składająca się z minimum siedmiu osób w tym promotora lub promotorów, recenzentów oraz członków rady posiadających tytuł profesora z dziedziny do której należy dyscyplina naukowa/artystyczna lub pokrewna dyscyplina naukowa/artystyczna, w której realizowany jest przewód doktorski, lub stopień doktora habilitowanego w zakresie podstawowej lub pokrewnej dyscypliny naukowej/artystycznej8).

Po zakończeniu rozprawy doktorskiej kandydat do stopnia doktora przekazuję ją wraz ze streszczeniem promotorowi, który wraz ze swoją opinią przedstawia ja przewodniczącemu rady jednostki przeprowadzającej przewód doktorski. Rada następnie powołuje co najmniej dwóch recenzentów spośród osób, w stosunku do której nie ma uzasadnionych wątpliwości co do jej bezstronności9).

Gdy proces recenzowania zostanie zakończony rada jednostki organizacyjnej po zapoznaniu się z rozprawą, opiniami promotora (promotorów) oraz recenzjami decyduje w drodze uchwały o przyjęciu rozprawy doktorskiej i dopuszczeniu do publicznej obrony10).

Obronę rozprawy doktorskiej przeprowadza się przed radą jednostki organizacyjnej lub powołaną komisją doktorską. Kandydat do stopnia doktora przestawia w czasie obrony główne założenia i wyniki rozprawy doktorskiej, recenzenci przedstawiają swoje recenzje a ostatnim elementem obrony jest dyskusja, w której brać udział mogą również przedstawiciele publiczności11). Obrona kończy się niejawnym posiedzeniem komisji doktorskiej lub rady jednostki organizacyjnej przeprowadzającej przewód doktorski, na którym podejmowana jest uchwała o przyjęciu obrony. Następnie rada jednostki organizacyjnej podejmuje uchwałę w sprawie nadania stopnia doktora12).

   [ + ]

1.Art. 12 ust. 1 Ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.
2.Art. 13a ust. 1 Ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.
3.Art. 5 ust. 1 Ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.
4.Art. 11 ust. 2 Ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.
5.§1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora.
6.§2 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora.
7.§3 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora.
8.§3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora.
9.§5-6 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora.
10.§7 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora.
11.§8 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora.
12.§10 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora.