Czym różni się umowa zlecenia od umowy o dzieło?

17.12.2018 2 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Umowa zlecenia i umowa o dzieło należą do powszechnie zawieranych w obrocie umów cywilnoprawnych. Do każdej z tych umów stosuje się odmienne przepisy prawa. Zgodnie z kodeksem cywilnym „przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia”, z kolei „przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie”.

Na podstawie umowy o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do osiągnięcia określonego rezultatu – wykonania oznaczonego dzieła. Do elementów przedmiotowo istotnych umowy o dzieło należy określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Strony zawierając umowę o dzieło są zatem zainteresowane wytworzeniem konkretnego, z góry określonego „dzieła”.  Dzieło może mieć charakter materialny lub niematerialny. Cechą charakterystyczną umowy o dzieło jest jej odpłatny charakter, przyjmującemu zamówienie za wykonanie dzieła należy się wynagrodzenie. Jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, przyjmuje się w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło danego rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia, przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie odpowiadające jego uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom. Jeśli przyjmujący zamówienie był gotów wykonać dzieło, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego, może żądać zapłaty wynagrodzenia nawet w sytuacji niewykonania dzieła. W takim przypadku zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła, np. oszczędności materiałów.

Umowa zlecenia jest umową starannego działania. Przy wykonywaniu zlecenia najważniejsze znaczenie ma staranne działanie zleceniobiorcy, a nie jak w przypadku umowy o dzieło określony konkretnie rezultat i to należyta staranność przesądza o uznaniu umowy za umowę zlecenia. Kolejną cechą odróżniającą obydwie umowy, jest odpłatny lub nieodpłatny charakter umowy zlecenia. Przepisy Kodeksu cywilnego przyjmują zasadę odpłatności umowy zlecenia. Zleceniobiorcy należy się wynagrodzenie za dokonane czynności prawne, nawet jeśli strony tej kwestii w umowie nie uregulowały. Zlecenie ma charakter nieodpłatny, jeżeli strony zastrzegły w umowie, że zlecenie zostanie wykonane nieodpłatnie lub też na nieodpłatny charakter zobowiązania wskazują okoliczności.

Przyjmujący zamówienie nie ma obowiązku wykonywania dzieła samodzielnie i może wykonywać dzieło z pomocą osób trzecich oraz może powierzyć wykonanie dzieła innym osobom. Wykonanie dzieła może jednak zależeć od osobistych przymiotów wykonawcy, wówczas jego śmierć lub niezdolność do pracy skutkuje rozwiązaniem umowy. W przypadku umowy zlecenia, co do zasady zleceniobiorca ma obowiązek osobistego wykonania zlecenia. Może on powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy wynika to z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności.

Na koniec należy zaznaczyć, że w przypadku zakwalifikowania przez ZUS umowy o dzieło jako umowy zlecenia, przedsiębiorca będzie musiał dokonać wstecznego zgłoszenia zleceniobiorcy do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego, a także odprowadzić zaległe składki ubezpieczeniowe wraz z odsetkami. W przypadku umowy o dzieło wykonawca nie podlega żadnym ubezpieczeniom społecznym, zaś co do zasady od każdej umowy zlecenia należy odprowadzić składki ubezpieczeniowe do ZUS.

 

Anna Karolak

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018