Czego nie wiesz o numerze PESEL

08.01.2019 1 minuta na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Każdy się nim posługuje, jednak poza faktem, iż pierwsze cyfry wskazują na datę urodzenia, niewiele więcej o nim wiadomo. Tymczasem numer PESEL zawiera w sobie więcej tajemnic niż mogłoby się wydawać.

Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności powstał w latach siedemdziesiątych XX wieku, wdrażany był przez zespół w departamencie PESEL w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Dziś jest stałym elementem naszej rzeczywistości społecznej.

Choć powszechnie przyjmuje się, że pierwsze sześć jego cyfr stanowi datę urodzenia nie zawsze tak właśnie jest. Co ciekawe, inaczej oznacza się datę urodzenia osób urodzonych po roku 2000. Wówczas zamiast numeru porządkowego miesiąca od 1 (styczeń) do grudnia (12), miesiące szereguje się od 21 (styczeń) do 32 (grudzień). Zdarzają się nieliczne wyjątki od tej reguły powstałe na skutek pomyłki w systemie – po zgłoszeniu ich do urzędu stanu cywilnego bądź urzędu gminy zostanie nadany nowy numer. Nie jest on zatem niezmienialny.

Następną informacją ukrytą w numerze jest płeć, którą określa dziesiąta cyfra. I tak, do kobiet przyporządkowane są wszystkie parzyste i zero, a dla mężczyzn wszystkie pozostałe nieparzyste cyfry. Jedenasta cyfra jest z kolei wykorzystywana do kontroli poprawności całego zestawu – to ostatnia cyfra wyniku pewnego wyrażenia matematycznego ułożonego na podstawie pozostałych cyfr znajdujących się w numerze.

Należy pamiętać, że tak często wykorzystywany numer PESEL wskazuje na miejsce w bazie zawierającej szereg innych istotnych danych osobowych. Są nimi np.: imiona i nazwiska rodziców, data zawarcia związku małżeńskiego, adres i data stałego zameldowania, data wyjazdu i powrotu do Polski jeśli wyjazd trwał ponad sześć miesięcy czy nawet data zgonu.

Dane PESEL są pilnie strzeżone i wgląd do nich mają jedynie upoważnione do tego instytucje państwa takie jak organy administracji publicznej, sądy, policja czy prokuratura. Dwa razy do roku może o nie poprosić sam ich posiadacz za pomocą specjalnego wniosku. Należy zachować pewną ostrożność w udostępnianiu swojego numeru ewidencyjnego osobom trzecim. Jest to bowiem istotna część naszej tożsamości, która jeśli trafi w ręce oszustów, może zostać przez nich szkodliwie dla nas wykorzystana.

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018