Co to jest prokura?

19.12.2018 1 minuta na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Zgodnie z art. 1091 kodeksu cywilnego prokura jest „pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa”.

W świetle powyższej definicji prokura jest pełnomocnictwem i związku z tym czynność dokonana przez prokurenta w granicach umocowania pociąga za sobą skutki dla mocodawcy. Prokura jest jednak szczególnym rodzajem pełnomocnictwa. Prokury może udzielić tylko przedsiębiorca, który podlega wpisowi do CEiDG albo do rejestru przedsiębiorców KRS. Zgodnie z art. 431 kodeksu cywilnego: „przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1 kodeksu cywilnego, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową”. Nowelizacja art. 1091 kodeksu cywilnego obowiązująca od dnia 30 kwietnia 2018 r. zakończyła doktrynalny spór, czy przedsiębiorca będący osobą fizyczną wpisaną do CEiDG może udzielić prokury.

W granicach umocowania prokurenta mieszczą się czynności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, np. zawarcie umowy sprzedaży, pożyczki, dostawy, wniesienie do sądu pozwu, czy zawarcie ugody. Prokurent jest umocowany do dokonywania czynności sądowych i materialnoprawnych. Przedsiębiorca nie może ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich umocowania prokurenta w stosunku do zakresu jego umocowania wynikającego z art. 1091 § 1 kodeksu cywilnego, chyba że przepis szczególny tak stanowi. Należy zaznaczyć, że zgodnie z kodeksem cywilnym „do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości jest wymagane pełnomocnictwo do poszczególnej czynności”. Skuteczne dokonywanie wyżej wymienionych czynności przez prokurenta wymaga zatem udzielenia mu pełnomocnictwa szczególnego.

Prokury można udzielić tylko osobie fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Prokura powinna być pod rygorem nieważności udzielona na piśmie. Prokurent nie może przenieść na inną osobę swojego umocowania i ma możliwość udzielenia jedynie pełnomocnictwa szczególnego oraz rodzajowego. Prokura może być w każdym czasie odwołana. Wygasa z mocy prawa w przypadku: śmierci prokurenta, wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, ogłoszenia jego upadłości, otwarcia likwidacji, a także przekształcenia przedsiębiorcy. Udzielenie prokury, jej wygaśnięcie, rodzaj (oddzielna, łączna, oddziałowa), sposób jej wykonywania należy zgłosić do rejestru przedsiębiorców albo do CEIDG. Może być udzielona kilku osobom i mocodawca decyduje, czy powinni oni działać łącznie (prokura łączna) czy samodzielnie (prokura samoistna). Szczególnym rodzajem jest tzw. prokura oddziałowa. W tym przypadku zakres umocowania prokurenta ogranicza się do czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem oddziału przedsiębiorstwa.

 

Anna Karolak

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018