Cechy i elementy struktury sztabowej

24.08.2019 1 minuta na przeczytanie artykułu

Choć coraz więcej firm odchodzi od sztywnego, jednoosobowego zarządzania organizacją na rzecz demokratyzacji i elastyczności, nie oznacza to, że stare sposoby zarządzania bezpowrotnie odchodzą do lamusa. Przykładem na to są hierarchiczne struktury określane w literaturze jako sztabowe.

Kluczowym elementem struktury sztabowej jest zachowanie jednoosobowego wydawania poleceń – to lider organizacji (bądź komórki niższego rzędu) samodzielnie podejmuje decyzje a podległy mu personel ma obowiązek wypełniać tylko jego polecenia. Zapewnia to spoistość i szybkość wdrażania poleceń. Nie bez znaczenia jest również transparentność, szybka możliwość koordynowania całości organizacji przy jednoczesnym klarownym podziale obowiązków. Daje to także szanse na dostrzeżenie błędów poszczególnych jednostek i łatwe pociągnięcie ich do odpowiedzialności bądź dokonanie wymiany personalnej. Potencjalne wady to natomiast ignorowanie struktur doradczych czy też odwrotnie – zbyt duży wpływ sztabów na bieżące działanie poszczególnych komórek co wpływa na destabilizację organizacji. W razie zbyt dużej ingerencji, w sytuacjach kryzysowych niewykluczony jest również bunt poszczególnych komórek przeciwko opiniom sztabów – np. w zakresie cięć budżetowych czy restrukturyzacji.

Nazwa tej konstrukcji wskazuje jednak, że lider nie jest osamotniony. Istotną rolę w dostarczaniu mu informacji na temat funkcjonowania organizacji, analiz rynkowych czy otoczenia odgrywa skupiony przy nim sztab doradców. Oni jedyni mają dostęp do ucha lidera w związku z czym dobór ludzi o odpowiednich kompetencjach, doświadczeniu i rozeznaniu ma przemożny wpływ na końcowy sukces organizacji. Należy jednak pamiętać, że nawet najwybitniejszy sztab ostatecznie nie zastąpi działań lidera – pełni, tylko i aż, funkcję konsultacyjną, a ostateczne decyzje zawsze należą do przełożonego.

Nie bez przyczyny zatem, struktura sztabowa słusznie kojarzy się z zarządzaniem w wojsku. Żołnierze muszą być lojalni wobec swojego dowódcy i nie biorą zazwyczaj udziału w procesie decyzyjnym. Podobna struktura jest zauważalna jednak w wielu przedsiębiorstwach – doradcy mają za zadanie odciążyć osoby bezpośrednio zaangażowane w działanie przedsiębiorstwa i zapewnić szerszą analizę zachodzących zjawisk, zaś właściciel (w polskich realiach bardzo często będący zarazem twórcą firmy) pełni rolę swoistej ostatniej instancji. Stosunkowo często w ramach struktury sztabowej występują równolegle powiązania funkcjonalne – np. podział na zaopatrzenie, sprzedaż czy marketing, które wzajemnie się uzupełniają.

Obecnie, wiele firm uznawanych za innowacyjne, zrywa ze strukturą sztabową, krytykując ją za zbyt dużą poddańczość pracowników względem autorytarnej władzy przełożonych czy też za zabijanie kreatywności podwładnych. Ich zdaniem taka struktura nie sprzyja też częstym modyfikacjom podejmowanych działań i pracy projektowej. Mimo tego, należy jednocześnie zauważyć, że stosunkowo łatwy do wdrożenia model sztabowy buduje się niejako samoistnie w średniej wielkości firmach, zwłaszcza nie wymagających zaawansowania technologicznego.

Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” na lata 2018-2019