Bankowy Fundusz Gwarancyjny – nie bójmy się o swoje oszczędności

12.03.2019 4 minuty na przeczytanie artykułu
Akademia Bezpieczeństwa Ekonomiczno-Prawnego

Na przestrzeni ostatnich kilku miesięcy przelała się przez Polskę fala mniejszych i większych afer związanych bezpośrednio z funkcjonowaniem systemu bankowego.  Bardzo wyraźnie odbiło się to na poczuciu komfortu Polaków i wzrostu niepewności co do bezpieczeństwa przechowywanych w bankach lub SKOK-ach swoich depozytów. Kłopoty Idea Banku oraz Getin Banku otrzeźwiły nieco tysiące swoich klientów, wywołując też niestety nie do końca uzasadniony, strach.

Niezależnie od przyszłych losów tych instytucji, nie możemy zapominać, że Polska zapewnia swoim obywatelom gwarancje przechowywanych przez nich funduszy we wszystkich instytucjach systemu bankowego. Za  bezpieczeństwo naszych pieniędzy odpowiada przede wszystkim Bankowy Fundusz Gwarancyjny, gwarantujący pewność depozytów zgromadzonych w jednym banku do wysokości 100 000 euro. Dlatego też wszelka panika i uciekanie z banków mających wyraźnie kłopoty, to niekoniecznie dobry pomysł i uzasadnione działanie. Dzisiaj właśnie słów kilka o BFG oraz jego najważniejszych zadaniach.

Bankowy Fundusz Gwarancyjny

Na początek musimy wyjaśnić, czym w ogóle Bankowy Fundusz Gwarancyjny jest i jakie ma zadania. Bankowy Fundusz Gwarancyjny z siedzibą w Warszawie jest osobą prawną działającą na mocy ustawy z 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1937, z późn. zm.), która obowiązuje od 9 października 2016 r.[1] Przedmiotowa ustawa implementuje do polskiego porządku prawnego postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/49/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie systemów gwarancji depozytów oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych[2].

Celem działalności Funduszu jest podejmowanie działań na rzecz stabilności krajowego systemu finansowego, w szczególności przez zapewnienie funkcjonowania obowiązkowego systemu gwarantowania depozytów oraz prowadzenie przymusowej restrukturyzacji. W największym skrócie ustawa gwarantuje dokonywanie przez BFG wypłat zgromadzonych w bankach lub SKOK-ach środków na wypadek ich upadłości.[3]. Same środki Funduszu są z kolei gromadzone na podstawie obowiązkowego systemu gwarantowania depozytów, finansowanego, m.in. lecz nie tylko, przez podmioty objęte tym systemem  ze składek wnoszonych w okresach kwartalnych. To banki i SKOK-i składają się wspólnie na środki, które zostaną wykorzystane do zwrotu depozytów w przypadku upadłości któregoś z nich.

Gwarantowanie depozytów

Bankowy Fundusz Gwarancyjny chroni środki i depozyty zgromadzone:

  • we wszystkich bankach krajowych;
  • we wszystkich spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych;
  • oddziałach banków zagranicznych.

Ponadto niezależnie od rodzaju rachunku bankowego (standardowe lokaty, terminowe depozyty, rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe etc.),  za pomocą którego dysponujemy własnymi środkami na podstawie umowy zawartej z bankiem oraz waluty, w jakiej je deponujemy, podlegają one ochronie zapewnianej przez BFG[4]. Należy wyraźnie podkreślić, że gwarancjami objęte są tylko te instrumenty oferowane bezpośrednio przez bank. Produkty, w których sprzedaży banki jedynie pośredniczą (np. jednostki funduszy inwestycyjnych) takiej ochronie już nie podlegają[5].

Zgodnie z treścią Ustawy depozyty objęte są ochroną gwarancyjną w danym podmiocie objętym systemem gwarantowania, od dnia ich wniesienia na rachunek w tym podmiocie, nie później jednak niż w dniu poprzedzającym dzień spełnienia warunku gwarancji, do wysokości równowartości w złotych 100 000 euro. Ów dzień spełnienia warunku gwarancji to nic innego, jak dzień oznaczony przez Komisję Nadzoru Finansowego, kiedy dochodzi do zawieszenia działalności banku i ustanowienia  zarządu komisarycznego oraz wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub też z dniem wystąpienia przez BFG do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, w związku z prowadzoną przymusową restrukturyzacją banku[6].

Przebieg wypłaty

Bankowy Fundusz Gwarancyjny odpowiada za bezpieczeństwo wszystkich depozytów, co oczywiście powinno uspokoić najbardziej zmartwionych trudną sytuacją swojego banku, niemniej należy w tym miejscu postawić pytanie, po jakim czasie klienci upadłego banku muszą czekać na środki z BFG. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że jest to kwestia kilka dni, najdłużej kilku tygodni i do tej pory z wypłatą depozytów Fundusz nie miał większych problemów.

W przypadku konieczności wypłaty depozytów ze środków BFG, sposób i termin wypłat środków gwarantowanych zostaje podany do publicznej wiadomości przez  Fundusz m.in. w drodze ogłoszenia w dzienniku o zasięgu ogólnokrajowym oraz na stronie www.bfg.pl.  Dalej najpóźniej w ciągu 7 dni roboczych od dnia spełnienia warunku gwarancji każdy, komu należy się zwrot pieniędzy, może udać się do innego banku oznaczonego w ogłoszeniu i zażądać wypłaty depozytu w gotówce lub przelania go na wskazane konto. Jeżeli natomiast ktokolwiek nie odbierze należnego mu depozytu ze wskazanego banku, może w ciągu 5 lat od dnia ogłoszenia upadłości banku złożyć wniosek o wypłatę środków bezpośrednio przez BFG. Po tym terminie roszczenia z tytułu gwarancji ulegają przedawnieniu[7].

Wobec tak określonych zasad działania Funduszu najbezpieczniej jest przechowywać w jednym banku nie więcej niż gwarantowane 100 000 euro.  Środki przekraczające ten limit stanowią jedynie wierzytelności deponenta, której może dochodzić na podstawie procedur przewidzianych przez prawo upadłościowe.  Z dużym jednak prawdopodobieństwem nigdy nie uda mu się ich wyegzekwować.

Jedną z największych wątpliwości, która spędza sen z powiek tysięcy klientów polskich, jest to co
w przypadku, kiedy wartość depozytów przekracza środki zgromadzone w ramach Funduszu i czy będzie to miało wpływ na skuteczność zwrotu depozytów. Do tej pory nie było takiej sytuacji, niemniej jeżeli kiedykolwiek zaistnieje, to nie możemy zapominać, że Fundusz posiada inne źródła możliwego finansowania niż składki podmiotów objętych gwarancjami. W razie kłopotów ze sfinansowaniem całości wypłat, BFG może zawnioskować o pomoc ze strony państwa w postaci, chociażby kredytu udzielonego przez Narodowy Bank Polsku lub inne dotacje i pożyczki ze strony państwa polskiego[8]. Tym samym, teoretycznie nie ma możliwości, aby każdy, kto posiada w danym banku depozyt nie większy niż 100 00 euro, mógł nie uzyskać swoich środków.

[1] Ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji z dnia 10 czerwca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 996)

[2] https://www.bfg.pl/o-nas/

[3] https://www.bfg.pl/o-nas/

[4] https://www.bfg.pl/gwarantowanie-depozytow/

[5] https://www.bfg.pl/gwarantowanie-depozytow/gwarantowanie-depozytow-w-pytaniach-i-odpowiedziach/#1

[6] ibid.

[7] https://www.bfg.pl/gwarantowanie-depozytow/przebieg-wyplaty/

[8] https://jakoszczedzacpieniadze.pl/czy-wycofywac-pieniadze-z-idea-bank-i-getin

Współfinansowane ze środków Fundacji PZU

Program dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich 2018